Κλώνος του Κιβρίκογλου

Ο Τούρκος επιτελάρχης, στρατηγός Χουσεΐν Κιβρίκογλου, ζει τις τελευταίες
ημέρες της τετράχρονης παντοκρατορίας του. Αποστρατεύεται τον Αύγουστο και τη
θέση του παίρνει, σύμφωνα με την παράδοση, ο νυν αρχηγός Στρατού Χιλμί Όζκιοκ.

Στρατηγός Όζκιοκ. Στα χνάρια του Κιβρίκογλου (αριστερά) θα βαδίσουν οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις όταν θα τις αναλάβει ο Χιλμί Όζκιοκ (δεξιά). Στο κέντρο, ο διοικητής του τουρκικού Ναυτικού, Σαλίμ Δερβίσογλου

Η παντοκρατορία του επιτελάρχη δεν είναι σχήμα λόγου. Η θέση και οι
αρμοδιότητές του είναι κατοχυρωμένες στο τουρκικό Σύνταγμα – ας μην ξεχνάμε
ότι τα τρία τελευταία τουρκικά Συντάγματα (1961, 1971, 1982) έχουν καταρτιστεί
κατά τη διάρκεια στρατιωτικών πραξικοπημάτων και περιέχουν σαφώς την
«πρόβλεψη» να μην επαναληφθούν τα όσα είχαν συμβεί τη δεκαετία του ’50 με την
«περίπτωση Ρουστού Ερντελχούν», του τελευταίου επιτελάρχη της κυβέρνησης
Αντνάν Μεντερές, ο οποίος είχε καταδικαστεί σε θάνατο, από το έκτακτο
στρατοδικείο, αλλά η ποινή του είχε μετατραπεί την τελευταία στιγμή σε ισόβια.
«Μετά τον Ερντελχούν», το Επιτελείο δεν υπήχθη ποτέ ξανά στην πολιτική
εξουσία, δηλαδή, στο υπουργείο Άμυνας.

Έτσι, σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο Τούρκος επιτελάρχης έχει δύο κύριες
αρμοδιότητες: 1) διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις σε καιρό ειρήνης και αναλαμβάνει
αρχιστράτηγός τους σε καιρό πολέμου και 2) σχεδιάζει τη στρατιωτική πολιτική
με ό,τι αυτή συμπαρομαρτεί για όλα τα σώματα των ενόπλων δυνάμεων. Στον
υπουργό Άμυνας αναθέτει την εκπλήρωση καθηκόντων σχετικών με την αμυντική
πολιτική.

Στα πλαίσια των καθηκόντων του, μεταξύ άλλων, ο επιτελάρχης συμμετέχει στο
Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (που οι αρμοδιότητες του έχουν αναβαθμιστεί ακραία
από τη χούντα του 1980), έχει απευθείας επαφές με αρμόδια υπουργεία,
προσδιορίζει τους στρατιωτικούς όρους διεθνών συμφωνιών, είναι φυσικό μέλος
του Κρατικού Ιδρύματος Πολιτισμού, Γλώσσας και Ιστορίας και πρόεδρος του
Συμβουλίου Αντιπροσώπων του Οργανισμού Αλληλοβοηθείας Στρατού.

Ο ίδιος ο επιτελάρχης προτείνεται από τον πρωθυπουργό (στη δικαιοδοσία του
οποίου ανήκει) και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας (στον οποίο αναφέρεται) εγκρίνει
τον διορισμό του. Όμως, ο επιτελάρχης επιλέγει και διορίζει τον υπαρχηγό του
Επιτελείου, τον γενικό γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και τους
αρχηγούς των τεσσάρων σωμάτων (Στρατού, Ναυτικού, Αεροπορίας και
Στρατοχωροφυλακής).

Με την έννοια αυτή, ο επιτελάρχης που διαδέχεται τον Κιβρίκογλου, στην
προκειμένη περίπτωση ο Χιλμί Όζκιοκ, είναι «δικός» του άνθρωπος.

Δεν πρέπει να αναμένει κανείς, λοιπόν, αλλαγή ρότας στην πολιτική του
τουρκικού Επιτελείου με την έλευση του Όζκιοκ. Αυτός θα συνεχίσει κατά πάσα
πιθανότητα να λειτουργεί πάνω στους δύο βασικούς άξονες της πολιτικής
Κιβρίκογλου: την καταπολέμηση του ισλαμισμού μέσα και έξω από τον Στρατό (ώστε
να ελεγχθεί και να εξισορροπηθεί η κατάσταση που δημιούργησε η χούντα του
Κενάν Εβρέν, που πριμοδότησε τον ισλαμισμό ως αντίρροπη δύναμη έναντι της
Αριστεράς) και την επούλωση των τραυμάτων – της φθοράς, δηλαδή – που έχει
δεχθεί ο Στρατός στη διάρκεια του πολέμου με τους Κούρδους αντάρτες,
συμμετέχοντας ή κλείνοντας τα μάτια στην παράνομη δραστηριότητα – σύσταση
συμμοριών, εμπόριο όπλων και ναρκωτικών – μελών του. Ο Κιβρίκογλου θα του
παραδώσει, φυσικά, και απαξάπαντα τα εσωτερικά και εξωτερικά θέματα της
Τουρκίας.

Υποθέτω βάσιμα ότι ο γεννημένος το ’40 Χιλμί Όζκιοκ, θα ήταν ανάμεσα στους
φοιτητές της Σχολής Ευελπίδων που διαδήλωναν εναντίον της κυβέρνησης Μεντερές
στην Άγκυρα, πέντε ημέρες πριν από το πραξικόπημα της 27.5.1960. Είναι,
δηλαδή, από εκείνους που θυμούνται ακόμη την «υπόθεση Ερντελχούν».

* Πρόωρες εκλογές, αλλά σε περίπου ενάμιση χρόνο, προβλέπουν για την Τουρκία
οι οικονομικοί αναλυτές, σύμφωνα με μία δημοσκόπηση που πραγματοποίησε το
πρακτορείο Reuters. Η πλειονότητα των 47 αναλυτών που ερωτήθηκαν πιστεύουν ότι
η ασθενής υγεία του Τούρκου πρωθυπουργού, Μπουλέντ Ετζεβίτ, δεν θα επιτρέψει
στον κυβερνητικό συνασπισμό να ολοκληρώσει τη θητεία του και ότι οι επόμενες
εκλογές θα διεξαχθούν πιθανότατα το φθινόπωρο του 2003.