Ο «χαμένος αρχηγός» της 17Ν

Οι διωκτικές αρχές αναζητούν ένα πρόσωπο με κεντρικό ρόλο στην υπόθεση της
τρομοκρατίας που βρίσκεται σήμερα σε αφάνεια. Ποιος είναι ο «χαμένος αρχηγός»
της 17Ν και τι στοιχεία παρέχει για την ταυτότητά του ένα ταξίδι στην Κούβα
που έκαναν στα τέλη της δεκαετίας καμιά δεκαριά Έλληνες του Παρισιού.

Καρλ Μαρξ, Τσε Γκεβάρα, Άρης Βελουχιώτης. Στον ριζοσπαστισμό του Παρισιού, του Μάη του ’68, έχουν τις ρίζες τους κάποια μέλη της 17Ν

Σε ένα πρόσωπο έχουν συγκεντρωθεί εδώ και αρκετούς μήνες οι έρευνες ελληνικών
και ξένων διωκτικών αρχών για τη 17Ν. Πρόκειται για έναν άνδρα, ηλικίας 60
ετών και άνω, ο οποίος έλκει την καταγωγή του από τη Θεσσαλονίκη. Στο πρόσωπο
αυτό αποδίδεται τόσο η ηγεσία της 17Ν όσο, πιθανότατα, και η συγγραφή των
προκηρύξεων της οργάνωσης. Το πρόβλημα είναι ότι το πρόσωπο αυτό, που
θεωρείται ότι έχει κεντρικό ρόλο στην υπόθεση της τρομοκρατίας στην Ελλάδα,
είναι άφαντο, όχι εδώ και μήνες, αλλά εδώ και μερικές δεκαετίες.

Όπως έχουν ήδη γράψει «ΤΑ ΝΕΑ», οι διωκτικές αρχές ύστερα από συνεντεύξεις που
πήραν από άτομα του χώρου πραγματοποίησαν εξαντλητική χαρτογράφηση των
οργανώσεων παράνομης δράσης στην Ελλάδα και, κυρίως, στο εξωτερικό, κατά την
περίοδο 1968-1972. Η καταγραφή των προσώπων που δρούσαν στον χώρο αυτό δεν
ήταν απλή υπόθεση, καθώς πολλοί στις συνθήκες παρανομίας της εποχής
χρησιμοποιούσαν «ψευδώνυμα», ώστε να είναι δύσκολη η ταύτισή τους με πρόσωπα.
Μέσα από τη διαδικασία αυτή, κατέληξαν στο πρόσωπο του «χαμένου αρχηγού».

Το «κλειδί». «Κλειδί» στην αναζήτηση του χαμένου αρχηγού της 17Ν
θεωρούν ότι είναι ένα ταξίδι στην Κούβα, το οποίο πραγματοποιήθηκε στα τέλη
της δεκαετίας του ’60. Στο ταξίδι αυτό στο νησί της Καραϊβικής συμμετείχαν
περί τα δέκα άτομα. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την πορεία των ερευνών, οι
κουβανικές μυστικές υπηρεσίες εκπαίδευσαν τους Έλληνες επισκέπτες στα μυστικά
της παράνομης δράσης και κυρίως στη μεθοδολογία του «αντάρτικου πόλεων»,
σύμφωνα με την ορολογία της εποχής. Οι επισκέπτες διδάχθηκαν έτσι από πρώτο
χέρι ­ το καθεστώς Κάστρο ενίσχυε τότε ανάλογα κινήματα στη Λατινική Αμερική –
πώς να δραστηριοποιούνται χωρίς να γίνονται αντιληπτοί και κυρίως πώς να
εξασφαλίσουν «επιχειρησιακή αυτονομία».

Μόνον ο ένας. Για τα μέτρα της εποχής – λίγο μετά τον Μάη του ’68 –
επρόκειτο για μια συνηθισμένη περίπτωση. Από τα πρόσωπα που συμμετείχαν στο
ταξίδι, άλλοι δεν είναι πλέον εν ζωή, ενώ άλλοι δεν αξιοποίησαν την εκπαίδευση
που τους προσέφεραν οι Κουβανοί. Δεν συνέβη όμως το ίδιο με έναν από τους
Έλληνες ταξιδιώτες, ο οποίος – σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την πορεία των
ερευνών – έχει ταυτισθεί με το πρόσωπο που εικάζεται ότι είναι ο «χαμένος
αρχηγός» της 17Ν. Το πρόσωπο αυτό εφάρμοσε τα διδάγματα των Κουβανών, αμέσως
μετά την επιστροφή του στην Ευρώπη.

Όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, ο «χαμένος αρχηγός» δεν άφησε τίποτε στην τύχη.
Αρκετά χρόνια πριν από τη σύσταση της 17Ν, το 1975, και, κυρίως, πολύ πριν
αρχίσει η αναζήτησή του, το πρόσωπο αυτό άρχισε να ζει στην παρανομία. Δεν
είχε δικό του σπίτι, αλλά εφιλοξενείτο από άλλους. Είναι βέβαιον ότι είχε στην
κατοχή του περισσότερα διαβατήρια, πράγμα ευκολότερο τη δεκαετία του ’60, απ’
ό,τι είναι σήμερα που η τεχνολογία έχει προοδεύσει και τα αρχεία είναι
ψηφιακά.

Καμιά πληροφορία. Αποτέλεσμα της μεθοδολογίας αυτής είναι ότι ακόμη και
πρόσωπα που τον «ήξεραν» την περίοδο εκείνη, δεν μπορούν να δώσουν
πληροφορίες, αφού δεν υπάρχει κανένα σημείο αναφοράς. Κάποιοι άλλοι μπορεί να
τον ξέρουν με τα «ψευδώνυμά» του, χωρίς όμως να τον γνωρίζουν πραγματικά. Ο
«χαμένος αρχηγός» δεν κινδύνευσε ούτε από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Κατ’
αρχάς, εξηγείται, «δεν ήταν πράκτορας των Κουβανών, ώστε να είναι
καταγεγραμμένος στα αρχεία τους. Απλώς πήγε στην Κούβα, εκπαιδεύτηκε και
έφυγε». Ακόμη περισσότερο: οι κουβανικές μυστικές υπηρεσίες παρέμειναν
«στεγανές» σε σχέση με τις αντίστοιχες υπηρεσίες της Ανατολικής Γερμανίας ή
της Σοβιετικής Ένωσης. Η «άλωση» των διεθνών δικτύων της Στάζι από τους
Αμερικανούς το 1989-90 δεν προσέφερε κανένα στοιχείο για την περίπτωσή του.

Αν και τα ίχνη του «χαμένου αρχηγού» δεν είναι ευκρινή, κρίσιμος τόπος είναι,
σύμφωνα με ποικίλες ενδείξεις, η Γαλλία. Από το Παρίσι ξεκινάει η παρέα
Ελλήνων που πήγε για εκπαίδευση στην Κούβα. Και στο Παρίσι φαίνεται ότι
επιστρέφει. Η αναφορά στη Γαλλία είναι φανερή και μετά την πρώτη εμφάνιση της
17Ν το 1975, με τη δολοφονία του σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα, Ρίτσαρντ
Γουέλτς.

Οι προκηρύξεις. Υπενθυμίζεται ότι προκηρύξεις εστάλησαν τότε όχι μόνο
σε ελληνικές εφημερίδες, αλλά και στη γαλλική «Liberation», των Ζαν Πολ Σαρτρ
και Σερζ Ζιλί. Σαρτρ και Ζιλί θεωρείται ότι είχαν επαφή με Έλληνες του
Παρισιού, ενώ η «Liberation» βεβαίωσε, κατόπιν δημοσιογραφικής έρευνας, την
ύπαρξη της 17Ν (αφού την πρώτη εκείνη περίοδο υπήρχαν αμφισβητήσεις για το αν
η οργάνωση ήταν πραγματική και η δολοφονία Γουέλτς αποδιδόταν σε πόλεμο
μυστικών υπηρεσιών ή ξεκαθάρισμα λογαρισμών εντός της CIA, που ήταν τότε σε
μεγάλη κρίση).

Λάθος μεθοδολογία. Το γεγονός ότι ο «χαμένος αρχηγός» είναι επί
δεκαετίες σε αφάνεια, κινούμενος άνετα στην παρανομία, προσφέρει μια εξήγηση –
πάντα συμφωνα με τις εκτιμήσεις πηγών που ασχολούνται με την αντιμετώπιση της
τρομοκρατίας – γιατί η 17Ν παραμένει ασύλληπτη και η δράση της ανεμπόδιστη.
Αποτελεί δε, άλλη μία ένδειξη για το πόσο εσφαλμένη ήταν η (κυρίως
αμερικανικής προελεύσεως) μεθοδολογία με τις «λίστες» υπόπτων και την
ενοχοποίηση, μέσω ψιθύρων, επωνύμων προσώπων. Επιβεβαιώνει δε, τη θεωρία ότι η
17Ν ήταν μια οργάνωση μεθοδικά προετοιμασμένη και πιθανότατα «στεγανή»
επιχειρησιακά, πριν καν αρχίσει τη δράση της.

Χάθηκαν τα ίχνη. Ο «χαμένος αρχηγός» θα πρέπει να είναι σήμερα
εξηντάρης. Οι περιγραφές που έχουν στη διάθεσή τους οι αρχές μιλούν για άνδρα
με υψηλό ανάστημα, σγουρά μαλλιά και έντονα χαρακτηριστικά. Αυτονοήτως, η
εμφάνισή του μπορεί να έχει αλλάξει. Ήταν παρών στην Αθήνα τα πρώτα χρόνια της
Μεταπολίτευσης, μετά όμως το νήμα χάνεται. Εθεάθη, πάντως, για τελευταία φορά,
εντελώς τυχαία, στα μέσα της δεκαετίας του ’80 κοντά στον Λυκαβηττό. Έκτοτε
είναι άγνωστο πού βρίσκεται.