Ιστορία αρχιτεκτονικής φιλοξενίας

Σε άσπρο-μαύρο το «Ξενία» της Θάσου (1955) αποτελεί ένα από τα σημαντικά έργα του αρχιτέκτονα Χαράλαμπου Σφαέλλου και παρουσιάζεται ανάμεσα σε άλλους σταθμούς της καριέρας του, στην έκθεση «Αρχιτεκτονική Ανάπτυξη» του Μουσείου Μπενάκη. Όπως, στην κάτω φωτογραφία, και το εσωτερικό τού «Ξενία» Κέρκυρας

Στον κόσμο του αρχιτέκτονα των ξενοδοχείων «Ξενία», του πρωτοπόρου για
την εποχή του, Χαράλαμπου Σφαέλλου επιχειρεί να μας ξεναγήσει η έκθεση σχεδίων
και ασπρόμαυρων φωτογραφιών «Αρχιτεκτονική Ανάπτυξη», που φιλοξενείται στο
Μουσείο Μπενάκη, υπό την επιμέλεια της αρχιτέκτονος Μαργαρίτας Σακκά-Θηβαίου
και της ιστορικού φωτογραφίας Αλίκης Τσίργιαλου. Τόσο τα σχέδια όσο και οι
φωτογραφίες είναι μέρος μόνον του αταξινόμητου ακόμη αρχείου του Χαράλαμπου
Σφαέλλου, που δώρισε ο ίδιος το 2000 στο Μουσείο Μπενάκη, ενώ ορισμένες
φωτογραφίες προέρχονται από τη συλλογή τού Δημήτρη Χαρισιάδη.

Ο γεννημένος στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και μαθητής των Αναστάσιου
Ορλάνδου και Δημήτρη Πικιώνη αρχιτέκτονας, ο οποίος έδωσε το δικό του στίγμα
τα τρία τελευταία τέταρτα του 20ού αιώνα, «συστήνεται» μέσα από το σύντομο
βιογραφικό του, τις φωτογραφίες του με τον Δημήτρη Πικιώνη και τη βασίλισσα
της Ολλανδίας, αλλά και μέρος του συγγραφικού του έργου στον προθάλαμο της
μικρής και συμπαθητικής αίθουσας των περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου.

Ψαράδες, τεχνίτες που ζωγραφίζουν σάβανα και παραδοσιακά σπίτια από τη
Μαυριτανία έως το Καμερούν υποδέχονται και ξαφνιάζουν σε φόντο μπεζ τον
επισκέπτη της έκθεσης. Δεν είναι παρά μέρος της μελέτης που εκπόνησε ο
Χαράλαμπος Σφαέλλος για την τουριστική ανάπτυξη των 15 χωρών της Δυτικής
Αφρικής. Πλάι τους, εικόνες από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, από μία
παρόμοια μελέτη που αφορούσε την ανάπτυξη των νησιών και της απέναντι
μικρασιατικής ακτής και δεν υλοποιήθηκε ποτέ, τουλάχιστον για την ελληνική
πλευρά, αλλά και φωτογραφίες από το πρόγραμμα διάσωσης του παραδοσιακού
οικισμού του Μόλυβδου στη Λέσβο.

Στη δεύτερη ενότητα της λιτής έκθεσης έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε
το πλέον γνωστό κομμάτι της δουλειάς του Χαράλαμπου Σφαέλλου. Και μέσα από τα
ασπρόμαυρα καρέ εσωτερικών και εξωτερικών χώρων και τα σχέδια που
παρουσιάζονται μπροστά από το χαρακτηριστικό γαλάζιο χρώμα τών «Ξενία» να
ταξιδεύσουμε στη δεκαετία του ’50. Όταν ως διευθυντής του νεοσύστατου τότε
Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού σχεδίασε με λιτότητα, οικονομία και άνεση τα
«Ξενία» της Καστοριάς (μαζί με τη Μαρία Ζαγορησίου), της Τσαγκαράδας, του
Αργοστολίου, της Θάσου, της Υπάτης και της Κέρκυρας, ενώ επέβλεψε την
κατασκευή εκείνων στους Δελφούς, τη Μύκονο και το Ναύπλιο.

Τη σκυτάλη παίρνουν τα bungalows, τα ανεξάρτητα δωμάτια, απλά ή
πολλαπλά, ισόγεια ή διώροφα, που «απορροφώνται» από το φυσικό περιβάλλον και
αντικαθιστούν τις ογκώδεις ξενοδοχειακές μονάδες, έργα που αποτέλεσαν σταθμό
στην πορεία του καταξιωμένου αρχιτέκτονα λόγω της πρωτοτυπίας τους και τα
οποία σχεδίασε μετά το 1977, όταν είχε αποχωρήσει από τον ΕΟΤ, στη Ρόδο, την
Πάτμο, την Αίγινα και την Κέρκυρα.

Στην τρίτη και τελευταία ενότητα μπορούμε να γνωρίσουμε κατοικίες και
κτίρια δημόσιας χρήσης που σχεδίασε ο Χαράλαμπος Σφαέλλος μετά την οριστική
του επιστροφή στην Ελλάδα από τη Γαλλία. Ανάμεσά τους τον χώρο αναψυχής στο
Δαφνί, την Τεχνική Σχολή Αγρινίου και το υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στη
Νέα Ιωνία.

Φεύγοντας, παίρνουμε μαζί μας τη γεύση από την αρχιτεκτονική μιας
εποχής που έφυγε και «είχε ένα ιδιαίτερο προσόν, την ελπίδα για καλύτερες
μέρες», όπως υποστηρίζει και ο Χαράλαμπος Σφαέλλος. «Οι εξελίξεις σήμερα όμως
δείχνουν ότι πάμε σε έναν χειρότερο κόσμο, που θυσιάζει τα πάντα στην
οικονομική ανάπτυξη», γεγονός που δεν αφήνουν περιθώρια «αισιοδοξίας για το
μέλλον της αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη».

Οδηγίες «χρήσης»

Πού: Στο Μουσείο Μπενάκη (Βασ. Σοφίας και Κουμπάρη 1, τηλ.
010-3671.000)

Πότε: Έως και τις 23 Ιουνίου. Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή και Σάββατο 9
π.μ.- 5 μ.μ. Πέμπτη 9 π.μ. – 12 μ.μ., Κυριακή 9 π.μ. – 3 μ.μ. Τρίτη κλειστά.

Πόσο: Είσοδος 3 ευρώ.

Κατάλογος: Στις 95 σελίδες του, περιλαμβάνονται δίγλωσσα κείμενα
(ελληνικά – αγγλικά) για το έργο του Χαράλαμπου Σφαέλλου, καθώς και πλούσιο
ασπρόμαυρο φωτογραφικό υλικό.

INFO

Ένας χυμός, ένα καφεδάκι ή ένα ελαφρύ γεύμα στη βεράντα του καφέ του Μουσείου
Μπενάκη με θέα στον Εθνικό Κήπο και τη Βουλή είναι σίγουρα καλύτερη και πιο
ήσυχη λύση αναψυχής σε σχέση με την πολύβουη γειτονική Πλατεία Κολωνακίου.