«Πυρετός» για την ασθένεια Ετζεβίτ

Η «πακετοποίηση» – ένταξη Κύπρου, Κυπριακό, έναρξη διαπραγματεύσεων
Τουρκίας – που επιθυμεί η Τουρκία ίσως βρει δυσκολίες εφαρμογής από τους εταίρους.

Ασθένεια με συνέπειες. Ακόμη και πριν από τη μεταφορά του στο νοσοκομείο, ο κ. Ετζεβίτ υποβασταζόταν παντού. Στη φωτογραφία, κατά τη Σύνοδο Κορυφής της Βαρκελώνης

Υπάρχουν δύο τουλάχιστον άνθρωποι που ανησυχούν για την πορεία της υγείας του
Μπουλέντ Ετζεβίτ περισσότερο ακόμη κι από την – πανίσχυρη – σύζυγο του Τούρκου
πρωθυπουργού. Ο Κώστας Σημίτης και ο Γιώργος Παπανδρέου αντιλαμβάνονται ότι οι
εξελίξεις είναι πλέον απρόβλεπτες και συναρτώνται άμεσα με το «κενό εξουσίας»
στην Άγκυρα.

Στο πλαίσιο αυτό, ελάχιστη παρηγοριά προσφέρει το μάλλον θετικό τουρκικό
σενάριο που πλασάρουν στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες οι Τούρκοι
διπλωμάτες: Να αποφασιστεί τον Δεκέμβριο η ένταξη της Κύπρου στην Ένωση, να
υπάρξει ταυτοχρόνως λύση του Κυπριακού και η Τουρκία να λάβει ημερομηνία
έναρξης των ενταξιακών της διαπραγματεύσεων. Ο Ισμαήλ Τζεμ, μάλιστα, για το
θέμα των διαπραγματεύσεων έχει πει πως θα μπορούσε να αποφασιστεί και στη
διάρκεια της ελληνικής προεδρίας.

Το υπουργείο Εξωτερικών – έτσι όπως εκφράζεται τόσο από τους διπλωμάτες όσο κι
από τους συμβούλους του κ. Παπανδρέου – είχε την εκτίμηση, ακόμη και πριν από
την επιδείνωση της υγείας του Ετζεβίτ, πως η Άγκυρα ενδέχεται να δημιουργήσει
κρίση πριν από την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κρίση αυτή θα
μπορούσε να πάρει ακόμη και τη μορφή θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο, λένε στο
υπουργείο. Το κενό εξουσίας που δημιουργήθηκε με τη μεταφορά Ετζεβίτ στο
νοσοκομείο, ενέτεινε τις ανησυχίες. Και τούτο διότι όποια κι αν είναι η
εξέλιξη – παραμονή του ασθενούς Ετζεβίτ, εκλογές, αντικατάσταση από
αντιπρόεδρο, ορισμός διαδόχου από τον ίδιο τον Ετζεβίτ – θα σημαίνει πως για
τέσσερις τουλάχιστον μήνες η Άγκυρα δεν θα είναι σε θέση να πάρει αποφάσεις.
Και, φυσικά, ενισχύονται και οι πιθανότητες μιας ανεξέλεγκτης κρίσης.

Κορυφαίος Τούρκος διπλωμάτης και άριστος γνώστης του Κυπριακού, που υπηρετεί
στη σημαντικότερη ίσως πρωτεύουσα της Ένωσης, υποστηρίζει πως στις συνομιλίες
για το Κυπριακό «η εκατέρωθεν μετακίνηση είναι πραγματικότητα» και ότι απλώς
οι κ.κ. Ντενκτάς και Κληρίδης δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ο ένας τις
υποχωρήσεις του άλλου. Ο ίδιος υποστήριζε πως το Κυπριακό θα μπορούσε να λυθεί
μέχρι το τέλος του έτους κι εν συνεχεία η επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών
στο Αιγαίο θα ήταν πολύ εύκολη.

Συνάδελφός του διπλωμάτης υποστήριζε ότι είναι αναγκαίο για τις φιλοευρωπαϊκές
δυνάμεις της Τουρκίας να λάβουν μια ημερομηνία έναρξης ενταξιακών
διαπραγματεύσεων, ώστε να φανεί ότι κάτι παίρνει και η Άγκυρα από την Ένωση.
Και προσέθετε πως είναι πλέον κοινή πεποίθηση στην τουρκική κυβέρνηση πως οι
σχέσεις της χώρας με την Ένωση δεν μπορεί να προχωρήσουν «εάν δεν γίνει κάτι
στο Κυπριακό».

Μεταρρυθμίσεις.Προς επίρρωση των παραπάνω, μόλις προχθές ο Τούρκος
πρόεδρος κ. Σεζέρ κάλεσε τους αρχηγούς των κομμάτων για να αποφασίσουν την
προώθηση των βασικών για τις ευρωτουρκικές σχέσεις μεταρρυθμίσεων: Κατάργηση
της θανατικής ποινής, ελεύθερη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση στην κουρδική γλώσσα
και εκπαίδευση στην κουρδική γλώσσα. Η απόφαση αυτή επιβεβαιώνει πως επί του
παρόντος πρώτιστη προτεραιότητα της Τουρκίας παραμένει η Ένωση.

Η «πακετοποίηση» – ένταξη Κύπρου, Κυπριακό, έναρξη διαπραγματεύσεων Τουρκίας –
που φαίνεται να επιθυμεί η Άγκυρα συναντά ευήκοον ους τόσο στην Αθήνα όσο και
στη Λευκωσία, όπως έγινε φανερό και στη συνάντηση Σημίτη – Κληρίδη, αυτή την
εβδομάδα. Ωστόσο, το… πακέτο βρίσκει δυσκολίες έξωθεν. Η μια είναι η κρίση
που μπορεί να προκαλέσει το θέμα Ετζεβίτ. Και η άλλη είναι πως δεν λαμβάνει
υπόψη της τον… ξενοδόχο – εν προκειμένω, την Ένωση.

Διότι μπορεί η Αθήνα να συμφωνήσει με την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων
της Τουρκίας, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως συμφωνούν και οι 14 εταίροι. Στελέχη
της Κομισιόν, αρμόδια για τη διεύρυνση, που επισκέφθηκαν προσφάτως την Κύπρο,
έκαναν σαφές πως «θα περιμένουμε μήπως συμβεί στην Τουρκία κάποιο θαύμα μέχρι
τον Δεκέμβριο και στην Κοπεγχάγη, είναι όμως βέβαιο ότι, εφόσον δεν σημειωθεί
πρόοδος στα πολιτικά κριτήρια, θα είναι πολύ δύσκολο να δοθεί στην Τουρκία
ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων».

Η Γερμανία. Υπάρχει και μια άλλη παράμετρος. Τον Σεπτέμβριο θα γίνουν
εκλογές στη Γερμανία και είναι πιθανό ο σοσιαλδημοκράτης κ. Σρέντερ να
αντικατασταθεί από τον χριστιανοδημοκράτη κ. Στόιμπερ. Και ο τελευταίος δήλωσε
πριν από λίγες μέρες πως «θεωρούμε ότι η Τουρκία είναι ένας σημαντικός εταίρος
στο ΝΑΤΟ και πρέπει να έχει ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις με τη Γερμανία. Τούτο
ωστόσο δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να γίνει μέλος της Ε.Ε. Αλλιώς, θα υπάρξουν
αιτήσεις από το Μαρόκο και την Τυνησία να γίνουν κι αυτές μέλη της Ε.Ε. Όποιος
επιθυμεί μια τέτοια εξέλιξη, θέτει σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή συνοχή. Τα σύνορα
της Ευρώπης δεν πρέπει να καταλήγουν στην τουρκοϊρακινή μεθόριο». Όπως είναι
εμφανές, ο συγκεκριμένος… ξενοδόχος δεν συμφωνεί με το «πακέτο»…

Η Ευρώπη θέτει τις «ελάχιστες προϋποθέσεις κράτους»

Ενεργό ρόλο στην πορεία των συνομιλιών για το Κυπριακό αναλαμβάνει η Ευρωπαϊκή
Ένωση. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αρμόδιος για τη διεύρυνση Επίτροπος κ.
Βερχόγκεν, πρόκειται να παρουσιάσει στους «15», αλλά και στην Κύπρο, τις
«ελάχιστες προϋποθέσεις κράτους» που θα απαιτηθούν για τη σύσταση τυχόν νέας
πολιτειακής δομής.

Με τον τρόπο αυτό ο κ. Βερχόγκεν αναμειγνύεται σαφώς στο σκέλος των συνομιλιών
που αφορά το συνταγματικό, θέτοντας τους όρους της Ευρώπης για να είναι
λειτουργική η όποια επίλυση του Κυπριακού. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι
το μοντέλο που έχει κατά νου ο Επίτροπος απορρίπτει στην πράξη τις ιδέες του
κ. Ντενκτάς.

Η συνταγματική πτυχή του Κυπριακού, με δεδομένο την ένταξη στην Ένωση,
απασχολεί και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο, μεταξύ άλλων, έχει
μελετήσει τα συστήματα 27 χωρών που συνιστούν κάποιας μορφής ομοσπονδία. Οι
πρώτες ενδείξεις φανερώνουν ότι η «βέλτιστη», για την Ένωση και τη Λευκωσία,
είναι το Βέλγιο.