Όχι στο κλεμμένο DΝΑ

Τον κίνδυνο ενός αληθινού «Μεγάλου Αδελφού» διαβλέπει να επικρέμαται πάνω
από τη βρετανική κοινωνία η Επιτροπή για την Ανθρώπινη Γενετική. Για αυτό και
συνέστησε στην κυβέρνηση της χώρας να προωθήσει ένα νομοσχέδιο με το οποίο θα
απαγορεύεται η λήψη δειγμάτων DNA με δόλιο τρόπο.

Η πρόταση αυτή συνέπεσε χρονικά με τη μήνυση που κατέθεσε ο γνωστός παραγωγός
του Χόλιγουντ Στιβ Μπινγκ, εναντίον του δισεκατομμυριούχου ιδιοκτήτη
κινηματογραφικών στούντιο Κερκ Κερκόριαν, υποστηρίζοντας ότι υπάλληλοι του
τελευταίου έψαξαν στον σκουπιδοτενεκέ του και έκλεψαν ένα κομμάτι οδοντικό
νήμα που είχε χρησιμοποιήσει προκειμένου να αποδείξουν, μέσω της εξέτασης του
DNA, ότι ο Μπινγκ είναι ο πραγματικός πατέρας της τετράχρονης κόρης της πρώην
συζύγου του Κερκόριαν.

«Αφήνουμε πίσω ένα ίχνος του DNA μας κάθε, σχεδόν, στιγμή της ζωής μας»,
δήλωσε η βαρόνη Κέννεντυ, πρόεδρος της βρετανικής Επιτροπής για την Ανθρώπινη
Γενετική. «Ακόμη και κάτι τόσο απλό όσο το να κόψεις με τα δόντια σου ένα
κομμάτι σελοτέιπ αφήνει ένα ίχνος. Θα μπορούσε να επιχειρηματολογήσει κανείς
ότι η απόδειξη της πατρότητας σε μία υπόθεση όπως αυτή στην οποία εμπλέκεται ο
κύριος Μπινγκ είναι ένας σκοπός που αγιάζει τα μέσα. Εμείς πιστεύουμε, ωστόσο,
ότι ο σκοπός θα έπρεπε να επιτυγχάνεται είτε με τη συγκατάθεση του
ενδιαφερομένου είτε μέσω της δικαιοσύνης – όχι με δόλιο τρόπο».

Οι συστάσεις

Η Επιτροπή συνέστησε στη βρετανική κυβέρνηση να καταστήσει ποινικά κολάσιμη
πράξη τη λήψη δειγμάτων DNA χωρίς τη συγκατάθεση του ενδιαφερομένου – με
εξαίρεση κάποιες πολύ ιδιαίτερες ιατρικές υποθέσεις και περιπτώσεις όπως αυτή
μιας αστυνομικής έρευνας. Επέμεινε επίσης ότι οι γενετικές πληροφορίες που
συλλέγονται για ιατρικές έρευνες πρέπει να παραμένουν απόλυτα εμπιστευτικές
και να προστατεύονται από τον νόμο. Καθώς και ότι οι βάσεις δεδομένων DNA,
όπως η συλλογή 1,5 εκατομμυρίου δειγμάτων του βρετανικού υπουργείου
Εσωτερικών, πρέπει να υπόκεινται σε πιο αυστηρή επίβλεψη από κάποιο ανεξάρτητο
όργανο. Κι αυτό διότι θεωρεί πως η ανεξέλεγκτη διαθεσιμότητα των γενετικών
πληροφοριών θα μπορούσε να έχει επικίνδυνες επιπτώσεις. «Ελλοχεύει ο κίνδυνος
μιας πραγματικά παρεμβατικής κοινωνίας, ενός αληθινού “Μεγάλου Αδελφού”»,
δήλωσε η Κέννεντυ.

Εξελίξεις

Όταν άρχισε να εφαρμόζεται η μέθοδος εξακρίβωσης της ταυτότητας μέσω της
ανάλυσης του DNA, πριν από δεκαπέντε χρόνια, χρειαζόταν μία «γερή» σταγόνα
αίματος, σιέλου ή σπέρματος. Σήμερα, όμως, οι εξετάσεις DNA έχουν εξελιχθεί
τόσο πολύ που επιτρέπουν πλέον στους επιστήμονες να παίρνουν δείγματα ακόμη
και από το σάλιο που μένει σε ένα ποτήρι, από τη γόπα ενός τσιγάρου, ή και από
ένα κομμάτι οδοντικό νήμα, όπως στην περίπτωση του Μπινγκ. Όταν, πριν από τρία
χρόνια, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον, πήγε σε μία παμπ του Μπέρμινχαμ
και παρήγγειλε μία μπίρα, οι σωματοφύλακές του σχημάτισαν κλοιό ασφαλείας
προκειμένου να μην πάρει κανείς το ποτήρι. Δεδομένων των νομικών περιπετειών
που είχε ο πρώην Αμερικανός πρόεδρος με τις γυναίκες, η κίνηση αυτή μοιάζει
κάθε άλλο παρά αθώα…

Οι ειδικοί

Σύμφωνα μάλιστα με τους ειδικούς, σε μερικά χρόνια από σήμερα μία απλή εξέταση
του DNA θα μπορεί να φιλοτεχνήσει το πλήρες πορτρέτο ενός ανθρώπου: θα
αποκαλύπτει τη φυλή, το χρώμα του δέρματος, των μαλλιών και των ματιών, το
ύψος, το βάρος, την ηλικία ακόμη και την εμφάνιση. «Μια ημέρα», λέει η
Κέννεντυ, «θα μπορούμε πιθανότατα να λέμε ότι ο άνθρωπος που διέπραξε αυτό το
έγκλημα είναι ψηλός, με κόκκινα μαλλιά και πάσχει από διαβήτη». Μία
λεπτομερειακή ανάλυση θα μπορεί ενδεχομένως να δείξει ότι το άτομο έχει μία
εξαρτημένη προσωπικότητα, πιθανώς λοιπόν να είναι καπνιστής, τοξικομανής ή
αλκοολικός, ή ότι φέρει το γονίδιο της αλλεργίας, και ως εκ τούτου υποφέρει
πιθανότατα από αλλεργική ρινίτιδα.

Οι γνώσεις αυτές θα μπορούσαν να μετατραπούν σε σημαντικό σύμμαχο της
αστυνομίας στα πλαίσια κάποιας έρευνας. Θα μπορούσαν, όμως, να μετατραπούν και
σε ανίερο σύμμαχο επιτηδείων. Και αυτό ακριβώς επιθυμεί να προλάβει η
βρετανική Επιτροπή για την Ανθρώπινη Γενετική.