ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Άνθρωπος + συνάνθρωπος

Η διερώτηση του Άμλετ (πρέπει να) αναγιγνώσκεται όχι ως «to be or not to be;»
αλλά ως «to think or not to think;»

Μυρτώ Ρήγου, Ο αναγνώστης Άμλετ

Τώρα που νηστέψαμε και προσευχηθήκαμε, ψήσαμε αρνί και γλεντήσαμε, επιστρέψαμε
στον πρότερο καθημερινό βίο και (ανα)προσαρμοστήκαμε, μήπως ήρθε η ώρα για ν’
ασχοληθούμε με κάτι διαφορετικό από την πολιτική φλυαρία και τον μιντιακό
μικρομεγαλισμό; Μήπως τα Πάθη και η Ανάσταση μάς έκαναν να σκεφτούμε (και να
«μετρήσουμε») διαστάσεις της – βιολογικής, κοινωνικής, ψυχικής – ζωής μας που
δεν συνδέονται με το εφήμερο, το αναλώσιμο, το υλιστικό.

* Η διάκριση των γονιδίων σε «χρήσιμα» και «μη» κατακερματίζει την ανθρώπινη
ύπαρξη, το όλον, σε επιμέρους στοιχεία. Διασπά την ενότητα του είναι μας.

Ο γονιδιακός άνθρωπος ως προϊόν της επιστήμης και όχι της ιστορίας θα έχει
έναν προγραμματισμό που θα υπερβαίνει την κοινωνική συνείδηση και θα
διαμορφώνει συνθήκες άλλης μορφής ρατσισμού, του χυδαίου υπερκαθορισμού.

Η «ευγονική του καλού», η δημοκρατία των τέλειων όντων, η ιατρικοποίηση και
μηχανοποίηση του ανθρώπου, η προκρούστεια λογική του «ανθρώπου – πρότυπο» (τον
οποίο παραγγέλλουμε κατά βούληση και με το κομμάτι) δεν αποτελεί όνειρο αλλά
εφιάλτη. Ακόμη κι αν το κλωνοποιημένο είδος θα έχει το ίδιο γενετικό υλικό
αλλά όχι την ίδια προσωπικότητα με τον δότη, η επινόηση του μέλλοντός μας
αναμιγνύει επικίνδυνα – στο όνομα της Ελευθερίας ή της Γνώσης ή της Αλήθειας –
κατάλοιπα μαγείας, ευγονικές τυραννίες και επιστημονικές αλχημείες.

Η απο-κληρονομοποίηση του παρελθόντος μας, δηλαδή της αυτογνωσίας μας, αντί να
απελευθερώσει τον μετα-άνθρωπο του φοράει νέες αλυσίδες, αφού στο παλαιό
ερώτημα «τι είναι ο άνθρωπος;» θα προστεθούν και νέα, όπως «τι βιολογικού
τύπου άνθρωπος είσαι εσύ;» ή «τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος χωρίς ρίζες και
χωρίς μνήμες;».

That’s the first question

* Οι πολυμερείς κοινωνίες μας, με τα αποκλίνοντα στοιχεία που τις συγκροτούν,
με στερεοτυπικές αρνητικές στάσεις των μεν προς τους δε (φυλετικού ή
πολιτισμικού χαρακτήρα), με διακρίσεις και ανασφάλειες, με κοινωνικές
αποστάσεις και επιφυλακτικότητα σε άτομα που ανήκουν σε διαφορετικά έθνη,
φυλές και στρώματα, εύκολα επιτρέπουν το «σπάσιμο» του προσώπου του
«γενικευμένου άλλου» σε κομμάτια και θρύψαλα. Ο ανολοκλήρωτος άνθρωπος
«θρυμματίζεται» από τον επίσης ανολοκλήρωτο συνάνθρωπό του στο όνομα της
χάραξης διαχωριστικών γραμμών.

Ο απόβλητος των γκέτο δεν απέχει πολύ στη συνείδησή μας από τον επικίνδυνο
μετανάστη ή τον έγχρωμο ληστή.

Το «με τι θηρίο μοιάζει;», «τι κακό μου θυμίζει;» τίθενται ως αγωνίες και
λειτουργούν ως φοβίες.

Αφού «κανείς καχύποπτος δεν πιστεύει στην καλοσύνη του άλλου», η διάκριση των
ανθρώπων σε «χρήσιμους» και «μη» πώς ν’ αφήσει περιθώρια για (εκατέρωθεν)
αγαθές προθέσεις;

That’s the second question.

* Χρήσιμα γονίδια και χρήσιμοι άνθρωποι. Άχρηστα γονίδια και άχρηστοι
άνθρωποι. Η επιστήμη ως Πεπρωμένο και η κοινωνία ως Καιάδας. Ανάμεσά τους
κυκλοφορεί η επηρμένη νεοδαρβινική Αποκάλυψη.

Όταν αναφερόμαστε στα πάθη των ανθρώπων εννοούμε άραγε των «ανθρώπων που μας
μοιάζουν», που είναι σαν κι εμάς; Οι άλλοι δεν πάσχουν; Όταν συγκινούμαστε από
τη θυσία του Θεανθρώπου σχεδιάζουμε πώς θα κλωνοποιήσουμε τον Χριστό ή ακόμα
και πώς θα γίνουμε κι εμείς Θεάνθρωποι; Τίποτα και κανείς υπεράνω ημών; Κάποτε
τούτα τα μορφώματα των παγκοσμιοποιημένων τεχνολογιών, επικοινωνιών και αγορών
πρέπει να συζητήσουν ειλικρινά «τι σημαίνει ανθρωπότητα, τι άνθρωπος και τι
συν-άνθρωπος».

Η αγάπη μας για τον άλλον προσδιορίζει τον πολιτισμό μας. (Κι όχι η αγάπη για
τον εαυτό μας).

Η ταπεινότητα και η σύνεσή μας ως πλασμάτων ισορροπεί τη φύση.

(Κι όχι η αλαζονική μας αυτοαναβάθμιση σε Πλάστη του σύμπαντος).

Τα υπόλοιπα είναι για τους εκατόνταρχους, τους καίσαρες ή τους Πόντιους Πιλάτους.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.