Αντιπρόσωποι Κυρίου, γένους θηλυκού

Η Redv. Lucy Winkett είναι η μόνη γυναίκα-παπάς στον καθεδρικό ναό του St. Paul στο Λονδίνο και δέχεται έντονη αντίδραση από τους άνδρες συναδέλφους της

Η 34χρονη Revd. Lucy Winkett είναι η μόνη γυναίκα-ιερέας ανάμεσα σε
οκτώ άνδρες στον καθεδρικό ναό του St. Paul, στο Λονδίνο. Η πρόσληψή της
προκάλεσε σύγχυση. Ένας από τους συναδέλφους της ζήτησε άμεση μετάθεση, επειδή
«δεν άντεχε να τελεί τη Θεία Λειτουργία στο πλευρό της». Ένας άλλος ακόμη
αρνείται να παρευρίσκεται στον ναό όταν λειτουργεί η ίδια. Και δεν πάει καιρός
από τότε που ένας άλλος ιερέας από γειτονική ενορία κραύγασε «Όχι!, όχι»,
αρνούμενος να της σφίξει το χέρι κατά τη διάρκεια της λειτουργίας και σύμφωνα
με το τελετουργικό «της ειρήνης» που απαιτεί χειραψία.

Πώς μπορεί και αντικρύζει τον συνάδελφό της επί καθημερινής βάσεως; «Ούτε εγώ
ούτε και αυτός είμαστε ευχαριστημένοι με αυτή την κατάσταση», μου εξηγεί,
«αλλά επειδή είμαστε αδέλφια – χριστιανοί μέσω του βαπτίσματός μας προσπαθούμε
να συνυπάρχουμε. Είναι ένα μεγάλο τεστ για μένα. Δεν υπάρχει άλλη λύση παρά να
κάνουμε αυτή τη σχέση να λειτουργήσει. Και ας μην ξεχνάμε ότι εγώ είμαι η
εξαίρεση. Γιατί τις περισσότερες γυναίκες-παπάδες τις καλοδέχθηκαν οι άλλοι
συνάδελφοι».

Αλήθεια, οι πιστοί πώς σας δέχθηκαν; «Στην αρχή το ποίμνιο αισθανόταν ότι κάτι
δεν πήγαινε καλά. Δεν ήξεραν γιατί. Γυναίκα-παπάς με κολάρο! Όταν όμως
παρακολούθησαν τη Θεία Λειτουργία, τότε οι περισσότεροι άλλαξαν γνώμη.
Τελείως. Και δεν μπορούσαν να καταλάβουν προς τι όλη αυτή η φασαρία».

Πού βασίζονται άραγε εκείνοι που είναι εναντίον της ιεροσύνης των
γυναικών; Γιατί στην Αγία Γραφή δεν υπάρχει πουθενά ξεκάθαρη απαγόρευση. Το
1975 οι αγγλικανοί ομολόγησαν ότι οι θεσμοί, η παράδοση και τα ήθη και έθιμα
μιας ανδροκρατούμενης Εκκλησίας ήταν αυτά που λειτουργούσαν ως τροχοπέδη στη
χειροτονία των γυναικών. Και προ πάντων, ο τρόπος με τον οποίο αυτοί οι άνδρες
ερμήνευσαν την Αγία Γραφή και τα ιερά κείμενα που είχαν γραφεί ανά τους
αιώνες.

Όπως, για παράδειγμα, ότι οι γυναίκες πρέπει να είναι σιωπηλές στην εκκλησία
και δεν τους επιτρέπεται να διδάσκουν τους άνδρες (Απ. Παύλος, Κορινθ.). Ή ότι
εφόσον σύμφωνα με τη φυσική τάξη των πραγμάτων ο άνδρας είναι ο αρχηγός και η
γυναίκα η βοηθός του (Γένεση), το ίδιο πρέπει να ισχύει και για την εκκλησία.
Ή επειδή όταν λειτουργεί ο ιερέας είναι αντιπρόσωπος του Κυρίου, η γυναίκα
λόγω φύλου δεν μπορεί να αντιπροσωπεύσει τον Κύριο που είναι άνδρας. Ή ότι ο
Χριστός αν ήθελε θα είχε κάνει πρώτη γυναίκα-ιερέα την Παναγία. Αντίθετα
επέλεξε άνδρες ως μαθητές του. Ή… Ή… τα θεολογικά επιχειρήματα είναι
άπειρα. Όπως και οι ανταπαντήσεις τους.

«Ο Απόστολος Παύλος δεν είχε στο μυαλό του την ιεροσύνη των γυναικών
όταν έλεγε ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να μιλούν στην εκκλησία. Εκεί στην
Κόρινθο. Για μένα αυτό δεν αποτελεί θεολογικό επιχείρημα», διευκρινίζει η δρ
Lavinia Byrne, πρώην καθολική μοναχή και συγγραφέας του βιβλίου «Women at the
Altar». Και «όταν ο Κύριος αναστήθηκε επέλεξε τη Μαρία Μαγδαληνή για να
ανακοινώσει στους άνδρες την πιο κεντρική διδασκαλία της Χριστιανοσύνης»,
αντικρούει η Revd. Winkett, «της είπε “… ύπαγε προς τους αδελφούς μου και
ειπέ προς αυτούς, αναβαίνω προς τον Πατέρα μου…”. Δηλαδή την έστειλε ως
απόστολο να διδάξει στους άνδρες αυτό που είδε».

«Όσο για τη γνώμη ότι οι άνδρες ήταν και θα είναι επικεφαλής της Εκκλησίας»,
αναφέρει η Revd. Margaret Joachim, γυναίκα-παπάς σε εκκλησία του προαστίου
Ealing στο Λονδίνο, «ακόμα καβγαδίζουν οι θεολόγοι και οι μελετητές για τη
“σωστή” ερμηνεία μιας επιγραφής που βρέθηκε σε κατακόμβη της Ρώμης και δηλώνει
μία Θεοδώρα ως επίσκοπο! Δεν έχει ξεκαθαριστεί αν οι πρώτοι ιερείς ήταν όλοι άνδρες».

Ιερατικά καθήκοντα δεν επιτρέπει σε γυναίκες η Ελληνοθόδοξη Χριστιανική
Εκκλησία. Όμως εδώ και οκτώ χρόνια ένα παρακλάδι της Χριστιανοσύνης, η
Αγγλικανική Εκκλησία, αναγνώρισε σε γυναίκες το δικαίωμα να χειροτονούνται
παπάδες. Και σε μερικές χώρες, όπως ο Καναδάς, η Αμερική και η Νέα Ζηλανδία,
οι αγγλικανές γυναίκες-ιερείς μπορούν να χειροτονηθούν ακόμα και επίσκοποι.

Όλα αυτά, όμως, δεν έχουν επιτευχθεί χωρίς σκληρούς αγώνες. Κατά της
προκατάληψης. Χωρίς ατέρμονες θεολογικές και πολιτικές συζητήσεις. Χωρίς
απογοητεύσεις και προπηλακισμούς. Και εξανεμισμένες καριέρες. Χωρίς ανθρώπινο
πόνο. Αλλά και χωρίς κουράγιο. Σθένος. Και αντοχή.

Σήμερα, στην Αγγλία ένα 85% του κλήρου έχει αποδεχθεί τις
γυναίκες-ιερείς. Η μεταβατική περίοδος όμως δεν ήταν εύκολη. Και οι
αντιδράσεις εξαπολύθηκαν περισσότερο από άρρενες-ιερείς, παρά από το
εκκλησίασμα. Διακόσιοι άνδρες-παπάδες αποχώρησαν από τους κόλπους της
Αγγλικανικής Εκκλησίας με την ψήφιση της χειροτονίας των γυναικών.

«Μόνον ο ανήρ επλάσθη κατ’ εικόνα Θεού» λένε τα βιβλία, πώς μια γυναίκα-παπάς
μπορεί να γίνει αντιπρόσωπος του Κυρίου, ενός άνδρα; «Αν ο Κύριος δεν μπορεί
να αντιπροσωπευθεί από γυναίκες-ιερείς γιατί είναι διαφορετικού φύλου»,
παρεμβαίνει η Revd. Winkett, «τότε δεν μπορεί να αντιπροσωπευθεί και από άτομα
διαφορετικής εθνικότητας. Γιατί ήταν Ιουδαίος. Και ο Απόστολος Πέτρος το είχε
πει ξεκάθαρα στον Απόστολο Παύλο ότι δεν μπορεί να είναι χριστιανός και
παράλληλα μη Ιουδαίος. Έτσι, εγώ θα έλεγα πως όλοι μας, εφόσον δεν είμαστε
Ιουδαίοι, δεν μπορούμε να αντιπροσωπεύσουμε τον Κύριο, σύμφωνα με αυτή την ρήση».

«Ο Κύριος αποφάσισε για μένα»

Η Revd. Margaret Joachim όλη την εβδομάδα εργάζεται ως μάνατζερ εταιρείας πληροφορικής. Την Κυριακή είναι ιερέας. «Οι καλύτερες στιγμές μου είναι όταν βρίσκομαι σε απομόνωση σε μοναστήρι»…

Η Revd. Margaret Joachim είναι αγγλικανή γυναίκα-ιερέας, αν και στη διάρκεια
της εβδομάδας εργάζεται ως μάνατζερ μιας διεθνούς εταιρείας πληροφορικής. Τη
συνάντησα στο Λονδίνο…

Υπάρχουν πολλοί παπάδες εργαζόμενοι στην Αγγλία;

«Περίπου 300, οι περισσότεροι άνδρες».

Γιατί αποφασίσατε να γίνετε παπάς, αφού είχατε ήδη μία υπεύθυνη δουλειά;

«Ο Κύριος αποφάσισε για μένα. “Συζήτησα” μαζί του και με τα επιχειρήματά του
κέρδισε εκείνος τη “συζήτηση”».

Πώς σας βλέπουν οι συνάδελφοί σας, που είναι τελείως αφοσιωμένοι στην
Εκκλησία;

«Μερικοί με θεωρούν ερασιτέχνη. Ότι κάνω μια κανονική δουλειά την εβδομάδα και
την Κυριακή «βάζω τα καλά» μου. Αν ο ιερέας κρίνεται από την ποσότητα των
πράξεων του στην εκκλησία, ε… τότε είμαι μια ανεκδιήγητη αποτυχία. Αν όμως
κρίνεται από αυτό που αντιπροσωπεύει, τότε είμαι γεμάτη. Γιατί πάντα βρίσκω
χρόνο να ακούσω τις έννοιες και τα προβλήματα των συναδέλφων μου στο γραφείο.
Μιλάμε για πάνω από 700 άτομα».

Πώς διατηρείτε την ισορροπία σας;

«Με τον Θεό. Και την αίσθηση χιούμορ. Παίρνω μεγάλη ικανοποίηση από αυτά που
κάνω. Και θέλω και οι άλλοι να εξερευνήσουν όλα αυτά που υπάρχουν στη διάθεσή
τους. Και να συμπεριλάβουν μέσα σε αυτή την εξερεύνηση και την επικοινωνία με
τον Θεό».

Γυναίκες συνεργάτες ιερέων

Ψάχνοντας για απαντήσεις στρέφομαι προς την Ιερά Σύνοδο. Και μαθαίνω πως οι
γυναίκες παίζουν έναν ενεργό αλλά βοηθητικό ρόλο στον χώρο της Εκκλησίας. Το
80% των συνεργατών των ιερέων είναι γυναίκες. Οι οποίες αισθάνονται
ευχαριστημένες με αυτό τον βοηθητικό ρόλο. Γιατί γνωρίζουν τους λόγους για
τους οποίους η Εκκλησία δεν τις δέχεται ως γυναίκες-ιερείς. Και γιατί
ασπάζονται την παράδοση και τις αποφάσεις των οκτώ Οικουμενικών Συνόδων. Ναι,
αλλά τι γίνεται με αυτές που μιλούν για «κάλεσμα Θεού»; Τις γυναίκες που έχουν
φιλοδοξίες; Και θέλουν να κάνουν καριέρα στον εκκλησιαστικό χώρο;

Για να γίνει δεχτή η χειροτονία γυναικών-παπάδων στην Ελλάδα, μου εξηγούν, το
θέμα θα πρέπει να τεθεί σε πανορθόδοξο επίπεδο (Ρουμάνοι, Ρώσοι και άλλοι).
Και μετά να επακολουθήσει Οικουμενική Σύνοδος. Σε περίπτωση που υπάρξει
συναίνεση, βέβαια. Για να είμαστε ειλικρινείς, η χειροτονία γυναικών-παπάδων
από την Ορθόδοξη Εκκλησία φαντάζει κάπως απόμακρη. Όμως η πιθανότητά τους να
αναλάβουν καθήκοντα διακονισσών (αναγνώστες, ψάλτες και άλλα) φαίνεται
ενδεχόμενη. Γιατί ένα μέρος του κλήρου την υπερασπίζει. Εφόσον υπάρχει
ιστορικό δεδομένο. Ο Απόστολος Παύλος αναφέρει μια «Φοίβη» και ο Ιωάννης ο
Χρυσόστομος μια «Ολυμπιάδα», οι οποίες ασκούσαν καθήκοντα διακόνισσας.

Το θέμα της ιεροσύνης των γυναικών είναι πολύπλοκο. Αλλά το γεγονός ότι έχει
συζητηθεί κατά περιόδους δείχνει ωριμότητα. Δεν είναι πια ταμπού. Και παρ’
όλες τις αντικρουόμενες απόψεις για ένα είμαι σίγουρη από αυτά τα λίγα που έχω
διαβάσει. Ότι ο Ιησούς έδειξε σεβασμό στις γυναίκες. Και συζήτησε μαζί τους
θεολογικά ζητήματα – αυτό δείχνουν οι συζητήσεις του με τη Μάρθα στο σπίτι του
Λαζάρου. Τις αγάπησε όπως και τους άνδρες. Και η Ορθόδοξη Εκκλησία πιστεύω ότι
θα γίνει ακόμα πιο πλούσια αν ανοίξει τις αγκάλες της στις γυναίκες-παπάδες.
Γιατί θα φέρουν μια νέα πνοή. Έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης.

Ιστορία γυναικείας ιερoσύνης

Τέλη 19ου αιώνα Η Agnes Maude Royden (1876-1956), ιεροκήρυκας στην
Αγγλικανική Εκκλησία, και άλλες γυναίκες κάνουν εκστρατεία για την ισότητα των
γυναικών. Στα αιτήματά τους συμπεριλαμβάνεται και το δικαίωμα ιεροσύνης της
γυναίκας.

1917 Μεθοδιστές, Βαπτιστές και άλλες μη αγγλικανικές εκκλησίες
χειροτονούν την πρώτη γυναίκα-παπά.

1950-1960 Κινητοποιήσεις διαφόρων φεμινιστικών οργανώσεων υπέρ της
χειροτονίας γυναικών.

1975 Η Ιερά Σύνοδος (General Synod) της Αγγλίας παραδέχεται ότι δεν
υπάρχουν θεολογικά επιχειρήματα κατά της ιεροσύνης των γυναικών.

1986 Οι πρώτες διακόνισσες αναλαμβάνουν καθήκοντα.

11 Νοεμβρίου 1992 Η Ιερά Σύνοδος (General Synod) ψηφίζει υπέρ της
ιεροσύνης των γυναικών. Αλλά τους αποκλείει το αξίωμα του επισκόπου.

12 Μαρτίου 1994 Με τη νομιμοποίηση του νομοσχεδίου από το Κοινοβούλιο,
χειροτονείται η πρώτη γυναίκα-παπάς στο Μπρίστολ. Και ακολουθούν άλλες 1.300
την ίδια χρονιά.

INFO

Lavinia Byrne, «Woman at the Altar», εκδόσεις Continuum International, 1994,
Τιμή: 11,99 λίρες

Karen Armstrong, «The Gospel according to Woman», εκδόσεις Fount, 1986, Τιμή:
8,99 λίρες

Κωνσταντίνος Γιοκαρίνης, «Η Ιερωσύνη των Γυναικών στο πλαίσιο της Οικουμενικής
κίνησης», εκδόσεις «Επέκταση», 1995, Τιμή: 19.83 ευρώ