ΣΤΙΒΕΝ ΓΟΥΑΪΖ «Ακούστε τα δικαιώματα των ζώων»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
«Είναι ανήθικο να λέμε πως τα πειράματα σε χιμπατζήδες είναι αναγκαία για το |
Ο Κάμα είναι ένα δελφίνι που γεννήθηκε στην αιχμαλωσία και εκπαιδεύεται σκληρά
στο Ναυτικό Ωκεανολογικό Κέντρο της Χαβάης. Ο Στίβεν Γουάιζ (Steven Wise)
είναι ο καθηγητής του Χάρβαρντ που υπέβαλε μήνυση εξ ονόματός του…
Είναι ο άνθρωπος που πριν από δύο χρόνια συνέταξε τη Magna Carta για τα
δικαιώματα των ζώων. Τότε ζητούσε να αναγνωριστεί το «νομικό πρόσωπο» των
χιμπατζήδων και των πιθήκων, σήμερα προχωρεί ένα βήμα παραπέρα.
Επιχειρηματολογεί υπέρ του να κατοχυρωθούν νομικά δικαιώματα και σε άλλα
νοήμονα ζώα: στους γορίλες, τους ουρακοτάνγκους, τα δελφίνια, τους παπαγάλους,
τους ελέφαντες, ακόμη και τις… μέλισσες.
Ο Στίβεν Γουάιζ είναι καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του
Χάρβαρντ. Το πρυτανικό συμβούλιο του Πανεπιστημίου ζήτησε από αυτόν να διδάξει
Δίκαιο των Ζώων, για πρώτη φορά το 1990. «Από τότε μέχρι σήμερα, το
συγκεκριμένο μάθημα διδάσκεται σε 25 πανεπιστημιακές σχολές στις ΗΠΑ, ενώ
είναι μεγάλο το ενδιαφέρον και στην Ευρώπη. Τα νομικά δικαιώματα των ζώων
απασχολούν καθηγητές και φοιτητές της Νομικής στην Αυστρία, στη Μ. Βρετανία,
στην Ολλανδία».
Ο Στίβεν Γουάιζ μιλάει στα «ΝΕΑ» για τη νοημοσύνη ορισμένων ζώων, για την
πολύπλοκη βιολογία και κοινωνική τους οργάνωση και εξηγεί γιατί θα πρέπει να
απαγορευθεί η σύλληψη, φυλάκιση, κακοποίηση, πώληση, η δολοφονία τους, τελικά,
στο όνομα της επιστήμης. «Είναι ανήθικο να λέμε πως τα πειράματα σε
χιμπατζήδες είναι αναγκαία για το καλό της ανθρωπότητας, τη στιγμή που τα ζώα
αυτά έχουν κοινά γονίδια και παρόμοιο εγκέφαλο με τον άνθρωπο και που,
αποδεδειγμένα, αισθάνονται, σκέφτονται, μπορούν να συνδέσουν αιτίες και
αποτελέσματα, να φτιάξουν εργαλεία και να δημιουργήσουν σύνθετες κοινωνίες.
Το επιχείρημα δικαιολογεί την τακτική των ναζί που χρησιμοποιούσαν ως
πειραματόζωα τους εβραίους. Κι όμως, το σύγχρονο δίκαιο αντιμετωπίζει ολόκληρο
το ζωικό βασίλειο, ως “πράγμα” και αναγνωρίζει μονάχα στους ανθρώπους δικαίωμα
στη σωματική ακεραιότητα και την ελευθερία. Δεν είναι εξοργιστικό; Η νομοθεσία
παραβιάζει τις αξίες και τις αρχές που αναδεικνύει η σύγχρονη επιστήμη. Και
πρέπει να αλλάξει».
Ο Στίβεν Γουάιζ έχει σπουδάσει χημεία και νομικά, έχει ταξιδέψει σε ολόκληρο
τον κόσμο, έχει συνεργαστεί με περισσότερους από 70 επιστήμονες, είναι
ενήμερος για τις εξελίξεις στη γενετική, τη χημεία του εγκεφάλου, τη
γλωσσολογία, την εξελικτική βιολογία, τη γνωστική ψυχολογία. Πριν από δύο
χρόνια, στο βιβλίο του «Rattling the Cage» («Τραντάζοντας το κλουβί», από τις
Εκδόσεις Profile Books) παρουσίασε την επιστημονική έρευνα που αποδεικνύει την
υψηλή νοημοσύνη χιμπατζήδων και πιθήκων. Στο καινούργιο του βιβλίο, που έχει
τίτλο «Drowing the Line» (και θα κυκλοφορήσει στην Αμερική τον ερχόμενο μήνα,
από τις ίδιες εκδόσεις), στηριζόμενος πάλι σε μακρόχρονες επιστημονικές
έρευνες, χαρακτηρίζει αυτόνομα εφτά ακόμη είδη ζώων και ζητά να τους
αναγνωριστούν ανθρώπινα δικαιώματα. Είναι οι γορίλες, οι ουρακοτάνγκοι, οι
παπαγάλοι της Αφρικής, τα δελφίνια, οι ελέφαντες, τα σκυλιά και οι μέλισσες.
 |
«Ναι, οι μέλισσες», λέει ο ίδιος. «Διάλεξα ένα έντομο – ένα είδος που κανείς
δεν μπορούσε να φανταστεί πως θα διεκδικούσε ποτέ ανθρώπινα δικαιώματα. Κι
όμως. Έχει γίνει πολύ μεγάλη έρευνα σχετικά με τις μέλισσες και αποδεικνύεται
πως παρ’ όλο που έχουν μόνο 950.000 νευρώνες στον εγκέφαλό τους, είναι ικανές
να αναγνωρίζουν σύμβολα και να επικοινωνούν σε μια γλώσσα που χαρακτηρίζεται
ως η δεύτερη πιο πολύπλοκη στον κόσμο, μετά την ανθρώπινη. Εντάξει. Η
περίπτωση της μέλισσας δεν είναι αυτή με τις περισσότερες πιθανότητες να
κερδίσει νομικά δικαιώματα. Όμως, υπάρχουν στοιχεία να στηρίξουν ακόμη και
αυτή την απαίτηση».
Αναχρονιστικό δίκαιο. «Ήρθε η στιγμή να ακούσουμε τα ζώα που τραντάζουν
τα κλουβιά τους, να αναγνωρίσουμε την αυτονομία, την ύπαρξη και, τελικά, τα
δικαιώματά τους απέναντι στον νόμο. Πράγματι, είναι η πλέον κατάλληλη στιγμή»,
λέει ο Στίβεν Γουάιζ και πια ξέρει πως τα λόγια του ακούγονται. «Πριν από
μερικά χρόνια, ήταν παράξενο, προκλητικό, τρελό. Σήμερα, όμως, έχει στρωθεί το
έδαφος. Πολλοί ιδιαίτερα αξιόλογοι άνθρωποι, καθηγητές Νομικής, δικηγόροι,
εξετάζουν πλέον με προσοχή τα επιχειρήματα. Η κοινωνία είναι έτοιμη να
διορθώσει το αναχρονιστικό δίκαιο, τα επιστημονικά δεδομένα που από μόνα τους
ανατρέπουν τη ρωμαϊκή διάκριση που κατατάσσει τα ζώα στην κατηγορία του
πράγματος (res). Η κοινωνική πίεση είναι μεγάλη».
Μεγάλη είναι και η συζήτηση που έχει προκαλέσει ο ίδιος ο Γουάιζ. Έπειτα από
12 χρόνια πανεπιστημιακής διδασκαλίας σχετικά με τα νομικά δικαιώματα των
ζώων, έχει πια καταφέρει να πείσει πολλούς νομικούς να συνταχθούν με το μέρος
του, θεωρεί πως «η αλλαγή πλεύσης είναι δεδομένη» και εκτιμά πως «το νομικό
καθεστώς για τα ζώα θα αλλάξει, το πολύ μέσα στα επόμενα οκτώ με δέκα χρόνια».
Κατηγορήθηκε ως… πιθηκοκεντρικός
Παρ’ όλο που οι περισσότερες κριτικές για το βιβλίο του «Rattling the Cage»
ήταν διθυραμβικές και ο Στίβεν Γουάιζ έχει σ’ ένα συρτάρι του γραφείου του
πολλές δημοσιεύσεις στις μεγαλύτερες νομικές επιθεωρήσεις παγκοσμίως, δεν
έλειψαν οι επικρίσεις. Ορισμένες μάλιστα, από φιλοζωικές οργανώσεις, που τον
κατηγόρησαν ως… πιθηκοκεντρικό. «Ναι, το άκουσα κι αυτό. Από ανθρώπους που
προφανώς δεν κατάλαβαν πως οι πίθηκοι ήταν το πρώτο και το πλέον
χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτόνομου ζώου με υψηλή νοημοσύνη», λέει
χαμογελώντας. Επιμένει πάντως πως την αυτονομία των πιθήκων (γοριλών και
ουρακοτάνγκων) δύσκολα την συναντά κανείς σε άλλα είδη και αναφέρει ενδεικτικά
μόνο μερικές από τις δεξιότητές τους.
«Οι πίθηκοι έχουν μυαλό και συνείδηση. Η ευφυΐα τους συγκρίνεται με εκείνη
ενός τρίχρονου ή ακόμη πεντάχρονου παιδιού. Μπορούν να ξεχωρίσουν τα όμοια με
τα διαφορετικά, να μετρήσουν (χρησιμοποιώντας συχνά τα δάχτυλα των χεριών
τους, όπως ακριβώς και οι άνθρωποι). Χρησιμοποιούν εργαλεία, από τα πιο απλά
ώς τα πλέον πολύπλοκα.
Μην ξεχνάτε τη Λούσι, τη χιμπατζίνα που μεγάλωσε στο σπίτι ενός ζευγαριού
ψυχολόγων, γνώριζε τη νοηματική (τη γλώσσα που χρησιμοποιούν οι κωφάλαλοι),
έκανε όλες τις οικιακές εργασίες και έγινε διάσημη όταν δημοσιεύθηκαν οι…
τολμηρές ερωτικές της φωτογραφίες. Βέβαια τη Λούσι την σκότωσαν. Και κανείς
δεν τιμωρήθηκε γι’ αυτό. Γιατί, νομικά, ήταν ένα “πράγμα”. Και δεν θεωρείται
“δολοφόνος” κάποιος που σκοτώνει ένα “πράγμα”».
Νόμος για τα κατοικίδια
Τη δική τους «Χάρτα Δικαιωμάτων» θα αποκτήσουν τα κατοικίδια της Βρετανίας.
Σήμερα ο υπουργός Περιβάλλοντος Έλιοτ Μόρλι παρουσιάζει στο Κοινοβούλιο τις
προτάσεις της βρετανικής κυβέρνησης που συνέταξε σε συνεργασία με τη Φιλοζωική
Εταιρεία.
Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου θα αντικαταστήσει αυτό που ισχύει από το 1911.
Περιλαμβάνει οδηγίες προς τους κατόχους κατοικιδίων – γάτες, σκύλους, άλογα,
κουνέλια και πουλιά – για θέματα όπως η τροφή, το νερό, ο χώρος διαμονής και η
συντροφιά των ζώων, τις οποίες αν δεν ακολουθήσουν, κινδυνεύουν ακόμα και με
φυλάκιση. Στόχος των φιλόζωων είναι να καταστήσουν τον κάτοχο του ζώου νομικά
υπεύθυνο για την προσφορά της βασικής έστω φροντίδας στο κατοικίδιό του.
«Χρειαζόμαστε κανόνες συμπεριφοράς απέναντι στα κατοικίδια που βρίσκονται υπό
την προστασία μας. Έχουμε υποχρέωση να φερόμαστε καλά στα ζώα όπως αρμόζει σε
μια πολιτισμένη κοινωνία», εξηγεί ο υπουργός.
Google news
