ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δύο χαίνουσες πληγές

Η ελληνική δημόσια ζωή αντιμετωπίζει πολλά πραγματικά προβλήματα, έτσι ώστε
δύσκολα να της συγχωρείται η τόσο συχνή ενασχόληση με ασήμαντα και συγκυριακά
επιφαινόμενα της πολιτικής διαπάλης. Σε μια εποχή γενικευμένης πνευματικής
ένδειας αλλά και πιεστικής ανάγκης τομών, απαιτείται διάλογος περί την ουσία,
αντιμετώπιση της πραγματικότητας και πολιτική τόλμη που να αγγίζει πρώτα τα
βασικά. Ας μιλήσουμε και ας αλλάξουμε τα βασικά, να ποιο θα έπρεπε να είναι,
σε μία άξια του ονόματός της κοινωνία των πολιτών, το κεντρικό σύνθημα.

Δυστυχώς, τα βασικά ζητήματα, εκείνα που σε μεγάλο βαθμό συγκαθορίζουν όλα τα
άλλα, είτε τα υποτιμάμε είτε μας καταπλακώνουν πριν καν τα αντιμετωπίσουμε
είτε τα θυμόμαστε μόνον όταν γεννήσουν μικρές ή μεγαλύτερες τραγωδίες. Η
εβδομάδα που πέρασε, με τα επανειλημμένα δραματικά περιστατικά στα νοσοκομεία
και την ανεπίσημη έναρξη του εξοντωτικού για τόσες οικογένειες μαραθωνίου των
εξετάσεων, μας θύμισε τουλάχιστον ποια είναι τα κύρια προβλήματα της κοινωνίας
μας. Το ζητούμενο βέβαια είναι να γίνει κάτι ώστε οι δύο ανοικτές πληγές να
πάψουν κάποια στιγμή να αιμορραγούν.

Δεν ανήκω σε αυτούς που υποστηρίζουν πως για όλες τις κακοδαιμονίες του
δημόσιου βίου φταίει αποκλειστικά, ή κυρίως, το Κράτος. Αντιθέτως πιστεύω πως
η αναγκαία συλλογική προσπάθεια πρέπει να αρχίσει από τον εαυτό μας, να μας
θέσει ενώπιον της προσωπικής μας στάσης πριν γίνει αίτημα για αναμόρφωση,
ακόμα και για ριζική μεταβολή, των πράξεων και της λογικής ή της έλλειψης
λογικής, της εξουσίας. Όμως, ειδικά στους τομείς της Υγείας και της Παιδείας,
το παράδειγμα συνειδητοποίησης της ζοφερής πραγματικότητας και ανάληψης του
κόστους αντιμετώπισής της πρέπει αναγκαστικά να έρθει από το Κράτος και τους
νόμιμους εκφραστές του.

Δεν μπορώ, για θέματα των οποίων τις τεχνικές λεπτομέρειες και τις άπειρες
δυσκολίες δεν γνωρίζω σε βάθος, να μιλήσω ως ειδικός. Μπορώ, όμως, και πιστεύω
ότι οφείλω, να μιλήσω ως πολίτης. Και ως πολίτης πονώ και οργίζομαι που ύστερα
από τόσες μεταρρυθμίσεις ή προσπάθειες μεταρρυθμίσεων η κατάσταση στα δύο
μέτωπα δεν έχει βελτιωθεί, οι βασικές παράμετροι των προβλημάτων δεν έχουν
αλλάξει: στην Υγεία, η πραγματική προσπάθεια στις υποδομές και η
πανθομολογουμένως υψηλή μέση ποιότητα των γιατρών εξουδετερώνονται πάντα από
τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, την ανορθολογική κατανομή πόρων, προσωπικού
και προτεραιοτήτων και την εμμονή σε μία εκ των άνω και διά της βίας επιβολή
του «ορθού δρόμου». Στην Παιδεία, ξεχνιέται όλο και περισσότερο ότι το βασικό
αγαθό που πρέπει να προσφερθεί δεν είναι οι γνώσεις, ούτε καν η μόρφωση, αλλά
οι βάσεις για τη διαμόρφωση σκέψης, προσωπικότητας και ήθους. Και τέτοιες
βάσεις δεν μπορούν να τεθούν χωρίς χρόνο και μεράκι, τα δύο στοιχεία που
κυρίως λείπουν σε ένα σύστημα μονίμως και σε όλα τα επίπεδά του στραμμένο στην
άσκοπη εντατικοποίηση και την αποκομμένη από την κοινωνική πραγματικότητα
διδαχή. Με διαρκές αίσθημα ανασφάλειας ως προς τις παρεχόμενες υπηρεσίες
υγείας, ο πολίτης δεν μπορεί να εμπιστευθεί το Κράτος, δεν μπορεί να
συμφιλιωθεί με τις υποχρεώσεις του, στραγγίζουν πριν αναβλύσουν οι δυνάμεις
συμμετοχής του στο γενικό καλό. Χωρίς παιδεία είναι διπλά δυσκολότερο να
καταπολεμηθεί η διαφθορά, να εκπολιτισθεί η πολιτική αντιπαράθεση, να στραφεί
στα σημαντικά ο δημόσιος βίος και ο δημόσιος διάλογος. Η Υγεία και η Παιδεία
αποτελούν και θα συνεχίσουν να αποτελούν το μέτρο του πολιτικού πολιτισμού μας
και το κριτήριο για την επιτυχία του όποιου εκσυγχρονιστικού διαβήματος.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.