ΜΑΤΙΕΣ Μετά 35 έτη…

Έχω πολλούς φίλους, από παλιά, στην Κύπρο. Ένας απ’ αυτούς, ιδιαίτερα
αγαπητός, ο Μιχάλης Πασιαρδής, ο ποιητής. Ευαίσθητος άνθρωπος, χαμηλών τόνων,
«ψυχούλα». Πήγα στη Λευκωσία, προσκαλεσμένος από τον ραδιοφωνικό σταθμό
«Άστρα», να μιλήσω για τον Μάνο Λοΐζο, και τον αναζήτησα. Δεν κατάφερα να τον
βρω. «Είναι καλά ­ μην ανησυχείς», μου είπε ο διευθυντής του «Άστρα»,
βουλευτής ­ και ποιητής, επίσης ­ Τάκης Χατζηγεωργίου. Μακάρι να ‘ναι καλά.
Πάντα.

Ο Πασιαρδής, φλογερός δημοκράτης, μου είχε πάρει μια συνέντευξη για το ΡΙΚ,
στη Λευκωσία, επί δικτατορίας. Στην Κύπρο, αισθανόμουν ελεύθερος, ήμουν
ελεύθερος. Στο στούντιο, το κλίμα ήταν πολύ φιλικό και στη συζήτηση ξέσπασα
εναντίον της χούντας, χωρίς να σκεφτώ, ούτε για μια στιγμή, ότι θα μπορούσε ν’
ακούσει τη συνέντευξη κάποιος χαφιές και να με καρφώσει στην ΕΣΑ της Αθήνας.
Είχα τόσο μεγάλη φόρα, που όταν ο συνομιλητής μου με ρώτησε, τι ακριβώς
εννοούσα με τους στίχους «κι όλη νύχτα λέγαμε /τραγούδια για τη Λευτεριά / κι
όλη νύχτα κλαίγαμε / Γοργόνα Παναγιά», στο τραγούδι «Δέκα παλικάρια», είπα ­
και τι δεν είπα!..

Την ίδια χρονιά, βρεθήκαμε, για μια αποστολή, με τον κορυφαίο συνάδελφο Χρήστο
Πασαλάρη, στο Μόναχο. Ολόκληρη η πόλη, ήταν ένα εργοτάξιο ­ πλησίαζαν οι
Ολυμπιακοί Αγώνες. Για τις μετακινήσεις μας, χρησιμοποιούσαμε ταξί. Ένα βράδυ,
μπαίνουμε σ’ ένα ταξί κι ακούμε από το ραδιόφωνο ελληνικά τραγούδια και
μάλιστα δικά μου! Γυρίζω έκπληκτος προς τον Χρήστο: «Τι λες να συμβαίνει;». Η
απορία μου, όμως, λύθηκε αμέσως: ο σταθμός μετέδιδε τη συνέντευξή μου με τον
Πασιαρδή! Ολόκληρη!..

Αυτή τη φορά, φοβήθηκα! «Τη βάψαμε» κάνω στον Πασαλάρη. «Τώρα, το «αληταριό»
της χούντας, στη Βαυαρία, θα στείλει ραπόρτο στην Ελλάδα για τη συνέντευξη,
και ζήτω που καήκαμε…». «Πάψε, βρε…» με καθησύχασε ο Χρήστος, γελώντας.
Στο μεταξύ, ο ταξιτζής, χωρίς ν’ αλλάξει σταθμό, άρχισε να μας κοιτάζει
περίεργα, μέσα από το καθρεφτάκι του! Στην περίεργη ψυχολογική κατάσταση, που
βρισκόμουν, σκέφτηκα: «Λες, ο τύπος, να ‘ναι κάνας ελληνομαθής σπιούνος της
δικτατορίας;». Αλλά ο ταξιτζής, μόλις φτάσαμε στον προορισμό μας, βγήκε από το
αυτοκίνητο, μας άνοιξε τις πόρτες και μας χαιρέτησε με βαθύτατο σεβασμό! Ποιος
ξέρει, τι είχε υποθέσει ο άνθρωπος…

Οι φόβοι μου για «μπλεξίματα», έμειναν φόβοι. Δεν ήταν, όμως, αδικαιολόγητοι.
Τότε, μάθαιναν ότι άκουγες τη «Μαργαρίτα-Μαργαρώ» του Μίκη, και σε πιάνανε!
Ύστερα από δυο χρόνια, συνάντησα τον Πασιαρδή στην Αθήνα. «Πώς έγινε και
μεταδόθηκε η συνέντευξή μου, από τον ραδιοσταθμό της Βαυαρίας;» τον ερώτησα.
«Είναι απλό», μου απάντησε. «Το ΡΙΚ, συνεργαζόταν με το πρόγραμμα του Παύλου
Μπακογιάννη, στη Γερμανία, σε όλη τη διάρκεια της δικτατορίας».