Μηχανή παραπληροφόρησης

Όταν η συνάδελφος της ισπανικής εφημερίδας «Ελ Παΐς» Άνχελες Εσπινόζα
αντιμετώπισε προβλήματα με τον ισραηλινό στρατό στο δημοσιογραφικό έργο της
στην τραγική παλαιστινιακή πόλη Τζενίν, δεν πίστευε στα μάτια της.

ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ

Τζενίν, Ισραήλ. Παλαιστίνια παρηγορεί τη μικρή κόρη της ανάμεσα στα ερείπια του σπιτιού τους στον προσφυγικό καταυλισμό

Την άδεια να πάει εκεί την είχε δώσει το Κέντρο Τύπου της ισραηλινής
κυβέρνησης – όπως και σε ορισμένους Αμερικανούς και Βρετανούς δημοσιογράφους –
και επομένως δεν θα έπρεπε να συναντήσει δυσκολίες στη φωτογράφιση και την
αποτύπωση στοιχείων.

Κι όμως τη δυσκόλεψαν και αυτήν, με άλλοθι την ασφάλειά της. Όταν επιχείρησε
να φωτογραφίσει τις καταστροφές στον προσφυγικό παλαιστινιακό καταυλισμό,
Ισραηλινοί στρατιώτες τη σταμάτησαν βίαια.

Το μήνυμα που ήθελε το «πέρασε» η ισραηλινή κυβέρνηση. «Περπάτησε» η
«πληροφορία» για ανυπέρβλητα εμπόδια και απρόσμενους κινδύνους, στις
κατεχόμενες από τον στρατό παλαιστινιακές πόλεις, για κάθε δημοσιογράφο.
«Καλύτερα να μη βάζετε σε κίνδυνο τον εαυτό σας», ήταν η μόνιμη επωδός για
κάθε πρόταση που γινόταν να πάει ένας δημοσιογράφος να δει με τα μάτια του τι
«πέτυχαν» τα τανκς.

Το θέμα όμως δεν είναι ότι στις τρεις εβδομάδες αιχμαλωσίας του Γιάσερ Αραφάτ
ο μηχανισμός της ισραηλινής προπαγάνδας και των ισραηλινών ΜΜΕ αποδείχθηκε
πανίσχυρος. Αλλά ότι μαζί με την «κατάρρευση» της Παλαιστινιακής Αρχής οι
Παλαιστίνιοι έδειξαν να χάνουν κάθε δυνατότητα στοιχειώδους ενημέρωσης των
δημοσιογράφων για τις θέσεις τους.

Τότε και τώρα. «Πριν από είκοσι χρόνια η PLO “έπαιρνε” έναν
δημοσιογράφο, τον πέρναγε από τα δυσκολότερα μονοπάτια και με ασφάλεια τον
έφτανε στην πηγή των ειδήσεων, “επιστρέφοντάς” τον και πάλι με ασφάλεια στη
“βάση” του», ήταν μία κουβέντα που άκουγες καθημερινά από ξένους ανταποκριτές.

Τώρα τα πράγματα έχουν αντιστραφεί. Ο εκπρόσωπος των Παλαιστινίων Σάεμπ
Ερακάτ έχει πολύ μικρές δυνατότητες πρόσβασης στα ΜΜΕ, εκτός του CNN και
ορισμένων επίμονων δημοσιογράφων που τον «ζαλίζουν» στο κινητό του τηλέφωνο
για να μάθουν για τις εξελίξεις. Και ο αιχμάλωτος -ουσιαστικά -Γιάσερ Αραφάτ
τις περισσότερες φορές επικοινωνεί με ορισμένα ΜΜΕ μέσω «τρίτων»!

Την ίδια ώρα το Κέντρο Τύπου της ισραηλινής κυβέρνησης στο συνεδριακό κέντρο,
που βρίσκεται στην «καρδιά» της Ιερουσαλήμ, «βασίλευε» – και «βασιλεύει» –
χωρίς αντίπαλο.

«Βομβάρδιζαν» με αλλεπάλληλα μηνύματα για συνεντεύξεις Τύπου, πολλές φορές
ακόμα και για το ίδιο θέμα.

Στο Κέντρο αυτό υπήρχαν πολλά στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών και του
στρατού έτοιμα να λύσουν την οποιαδήποτε απορία, πάντοτε όμως στη σκληρή
γραμμή του Αριέλ Σαρόν και όχι του μετριοπαθέστερου, από αυτόν, Σιμόν Πέρες.

Στο Διαδίκτυο, οι μεγάλες ισραηλινές εφημερίδες «Al’ Haratz» και «The
Jerusalem Post» ξεπερνούσαν ακόμα και το BBC ή το CNN στην ανανέωση των
ειδήσεών τους, που γινόταν ανά πεντάλεπτο, την ίδια ώρα που οι αντίστοιχες
αραβικές εφημερίδες βρίσκονται πολλές ώρες πίσω.

Οι Ισραηλινοί κατέστρεψαν και αναμεταδότες της παλαιστινιακής τηλεόρασης, που
έχει έδρα στη Γάζα, αναγκάζοντας τους εγκλωβισμένους στα σπίτια τους
Παλαιστινίους στη Δυτική Όχθη να βλέπουν ή εβραϊκούς ή δορυφορικούς σταθμούς.

«Υπάρχει όμως ένα κορυφαίο ζήτημα ελευθεροτυπίας και δημοκρατίας», τονίζει ο
Μαρουάν Αμπού Ζάλαφ, διευθυντής της αραβικής εφημερίδας «Al-Quds». «Εάν όλος ο
κόσμος μιλάει για γενοκτονία στην Τζενίν και ο ισραηλινός στρατός ανοίγει τις
πόρτες με καθυστέρηση είκοσι ημερών σε ελάχιστους μόνον από τους 2.000
δημοσιογράφους που βρίσκονται σήμερα και καλύπτουν τα γεγονότα στην
Παλαιστίνη, τότε τι να μάθει η κοινή γνώμη; Το χειρότερο είναι ότι οι
μηχανισμοί παραπληροφόρησης που κινούνται σε διάφορες χώρες μέσω των
ισραηλινών πρεσβειών αλλοιώνουν τα πραγματικά γεγονότα, θολώνοντας έτσι τα
νερά», λέει στα «ΝΕΑ». Και προσθέτει: «Δείτε τι έγινε με την επίσκεψη του
Κόλιν Πάουελ στον Γιάσερ Αραφάτ. Οι στρατιωτικές δυνάμεις κατοχής επέτρεψαν σε
ελάχιστους δημοσιογράφους να εισέλθουν στο κατεστραμμένο κτίριο του Προέδρου.
Οι εικόνες που βγήκαν ήταν φιλτραρισμένες και ο κόσμος είδε ελάχιστα πράγματα
απ’ όσα έχουν συμβεί τον τελευταίον καιρό εντός του κτιρίου».

Οι δικαιολογίες. Ο διευθυντής του Κέντρου Τύπου της Ιερουσαλήμ και
κυβερνητικός εκπρόσωπος του Ισραήλ Αρίε Μέκελ πολλές φορές μού επισήμανε ότι
«στη χώρα μας υπάρχει δημοκρατία, οι εφημερίδες λένε ό,τι θέλουν, γίνονται
ελεύθερα διαδηλώσεις διαμαρτυρίας».

Ωστόσο, οι δημοσιογράφοι δεν ήμασταν ελεύθεροι να κινηθούμε. Πολλά γεγονότα
και μάλιστα τραγικά έμειναν στο σκοτάδι. Και αρκετές φορές μάς σημάδεψαν οι
κάννες των όπλων των στρατιωτών, όπως για παράδειγμα όταν μπήκαμε στη Βηθλεέμ
με σκοπό να προσεγγίσουμε τον αποκλεισμένο εδώ και τρεις εβδομάδες Ναό της
Γέννησης. Και γι’ αυτό όμως υπήρχε πάντα μία δικαιολογία από τον στρατό: «Εκεί
δεν μπορείτε να κινηθείτε. Υπάρχει πρόβλημα για την ασφάλειά σας. Εσάς προστατεύουμε»…