ΓΚΕΚΣΙΝ ΣΙΠΑΧΙΟΓΛΟΥ Από το μπάσκετ στα «λαβράκια»

«Η πρόκληση πίσω από τον φακό είναι να αιχμαλωτίσεις την πραγματικότητα. Αυτή μπορεί να είναι ένα αστείο ή ένα θλιβερό θέμα», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γκεκσίν Σιπαχίογλου, ο οποίος αυτές τις ημέρες εκθέτει φωτογραφίες του στην γκαλερί Debelleyme του Παρισιού

Τον όρο «επιχειρηματίας» τον απεχθάνεται. Γιατί ναι μεν ίδρυσε και διευθύνει
ένα από τα πιο επιτυχημένα φωτογραφικά πρακτορεία στον κόσμο, το γαλλικό Sipa
Press, αλλά ο χαρακτηρισμός που δέχεται ο Γκεκσίν Σιπαχίογλου (Goksin
Sipahioglu) για τον εαυτό του είναι ένας: «Και είναι η λέξη δημοσιογράφος»,
λέει στα «ΝΕΑ». Τουλάχιστον σεμνό για τον άνθρωπο που ίδρυσε την τουρκική
ομάδα μπάσκετ EFES, έχει στο ενεργητικό του πολλές δημοσιογραφικές επιτυχίες
και αποκλειστικότητες, ενώ οι φωτογραφίες τού πρακτορείου που διευθύνει
εμφανίζονται στα εξώφυλλα των πιο διάσημων περιοδικών όλου του κόσμου, όπως
των «Life», «Time», «People», «Newsweek», «Paris-Match», «Der Spiegel», «Le
Figaro».

Ο Γκεκσίν Σιπαχίογλου είναι – αν μη τι άλλο – ένας ανήσυχος άνθρωπος. Το λέει
άλλωστε και τ’ όνομά του: Sipahi-oglu, ο γιος του καβαλάρη… Ο 74χρονος
σήμερα Σιπαχίογλου ξεκίνησε ως παίκτης, για να γίνει αργότερα αρχηγός και
προπονητής σε τουρκική ομάδα μπάσκετ. Η ανήσυχη φύση του, όμως, τον έστρεψε
στη δημοσιογραφία: αθλητικογράφος, αρχισυντάκτης της μεγαλύτερης τουρκικής
απογευματινής εφημερίδας του ’50 σε ηλικία μόλις 26 ετών, ιδιοκτήτης αργότερα,
στη συνέχεια ανταποκριτής άλλης εφημερίδας στη Γαλλία, όπου ζει μέχρι σήμερα,
αφού ίδρυσε το SIPA.

Πώς αποφασίζει ένας δημοσιογράφος να γίνει φωτογράφος και τελικά…
επιχειρηματίας; «Όταν ξεκίνησα ως αρχισυντάκτης στην απογευματινή “Express”
της Κωνσταντινούπολης, χρησιμοποιούσα φωτογραφίες μεγάλου μεγέθους, μερικές
φορές ολοσέλιδες, και ακολούθησα την ίδια πολιτική όταν έγινα ιδιοκτήτης της
“Yeni Gazete”, δίνοντας μεγάλη σημασία στις φωτογραφίες. Όταν το 1958 έγινα
ελεύθερος ρεπόρτερ, έβγαζα και φωτογραφίες για εικονογράφηση στα θέματά μου.
Δεν μου αρέσει να με αποκαλούν επιχειρηματία. Έχω πάρει ρίσκα που κανένας
επιχειρηματίας δεν θα έπαιρνε. Ένας φωτογράφος πρέπει πρώτα απ’ όλα να είναι
δημοσιογράφος», λέει.

Ποιο είναι το πιο συναρπαστικό στοιχείο στη φωτογραφία; «Είναι το να μπορέσεις
να βγάλεις λαβράκι. Ο φωτογράφος πρέπει να βρίσκεται στο κατάλληλο μέρος την
κατάλληλη στιγμή για να αιχμαλωτίσει ένα γεγονός ή ένα περιστατικό, ενώ αυτός
που γράφει μπορεί να πάρει τηλέφωνο όπου θέλει για να μάθει τα γεγονότα».

Υπάρχει συνταγή για να βγάζεις «λαβράκια»; Μαθαίνεται ή είναι θέμα ταλέντου;
«Μπορείς να μάθεις να βγάζεις λαβράκια, αλλά πρέπει να έχεις ένστικτο και
υπομονή. Πρέπει να είσαι εξαιρετικά καλά πληροφορημένος, να περιμένεις τα
γεγονότα πριν γίνουν και να ρισκάρεις. Ακόμα και έτσι, όμως, δεν είναι σίγουρο
ότι θα βγάλεις είδηση, αλλά πρέπει να κάνεις το πρώτο βήμα. Εγώ, για
παράδειγμα, έβγαλα είδηση στο αεροδρόμιο της Αθήνας όταν ο στρατηγός Γρίβας
ερχόταν από την Κύπρο. Πολλοί Τούρκοι δημοσιογράφοι τον περίμεναν, κάποια
στιγμή βαρέθηκαν κι έφυγαν, νομίζοντας ότι ο Γρίβας δεν θα εμφανιστεί. Εγώ
έμεινα εκεί και όταν τελικά έφθασε, κατάφερα να του πάρω μερικές κουβέντες και
να τον τραβήξω φωτογραφίες. Και οι φωτογραφίες και τα λόγια ήταν
αποκλειστικά».

Άλλο «λαβράκι» που θυμάται, ήταν «στην Ελλάδα πάλι, όταν ο Χουάν Κάρλος
αρραβωνιάστηκε τη Σοφία. Τόλμησα να σταθώ δίπλα στη Σοφία και κατάφερα να της
μιλήσω», λέει, ενώ μια από τις αγαπημένες προσωπικότητες που φωτογράφισε ήταν
«η Μπριζίτ Μπαρντό το 1965 στη Νέα Υόρκη, για την προώθηση της ταινίας της
“Viva Maria”».

Τι προτιμά να φωτογραφίζει; Ξέγνοιαστες και χαρούμενες στιγμές ή τα
δάκρυα και τη θλίψη του πολέμου; «Για τον δημοσιογράφο δεν τίθεται θέμα
επιλογής, αλλά η πρόκληση του να αιχμαλωτίσεις την πραγματικότητα. Αυτή μπορεί
να είναι ένα αστείο ή ένα θλιβερό θέμα, όπως μια Κινέζα που έχω φωτογραφίσει
να κάθεται μόνη της σ’ ένα πάρκο του Πεκίνου. Μια καλή φωτογραφία θα λέει
πάντοτε μια ιστορία, είτε μέσα από ένα γεγονός είτε από το βλέμμα του θέματος.
Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν χρειάζονται κείμενο. Μπορούν να πουν όλη την
ιστορία, όπως αυτές που βλέπουμε τώρα από τη Βηθλεέμ. Το σλόγκαν του “Paris
Match” ήταν μια φωτογραφία αξίζει όσο χίλιες λέξεις…».

Ο Νταγιάν, οι Ναπάλμ, οι Χμερ…

Ο Παρθενώνας χιονισμένος και… έγχρωμος, «μια μέρα του ΄60 που ήμουν στην Αθήνα. Είδα απ΄το παράθυρό μου ότι χιόνιζε, έβαλα έγχρωμο φιλμ κι έτρεξα να προλάβω… Η φωτογραφία πουλήθηκε από το Black Star στη Νέα Υόρκη», λέει ο Γκεκσίν Σιπαχίογλου

Για ποιο πράγμα μετάνιωσε στη ζωή του; «Δεν μετανιώνω για τίποτα από το
παρελθόν μου. Δεν ξέρω τι θα είχα γίνει αν δεν ήμουν δημοσιογράφος. Η μόνη μου
φιλοδοξία ήταν να είμαι δημοσιογράφος».

Γιατί να μετανιώσει, άλλωστε; Δεν κατάφερε και λίγα… Έβγαλε την πρώτη του
αποκλειστικότητα το 1956, όταν οι Ισραηλινοί επιτέθηκαν σε αιγυπτιακές θέσεις
στο Σινά. Ο Σιπαχίογλου έπιασε κουβέντα με Γάλλους πιλότους μια νύχτα στο Τελ
Αβίβ και αυτοί του αποκάλυψαν ότι ήταν οι πρώτοι που βομβάρδισαν αιγυπτιακές
θέσεις στο Σινά. Τότε, κανένας δεν ρισκαρίζε να δημοσιεύσει τόσο εκρηκτική
πληροφορία, ο Σιπαχίογλου όμως επιβεβαιώθηκε έναν χρόνο αργότερα, όταν ο
υπουργός Άμυνας Μοσέ Νταγιάν αποκάλυψε ότι Γάλλοι πιλότοι ήταν εμπλεκόμενοι.

Το 1958 είχε αποκλειστικές φωτογραφίες από τη Βαγδάτη, που έδειχναν
επαναστάτες στρατιώτες να ανταλλάσσουν πυρά στη διάρκεια του στρατιωτικού
πραξικοπήματος. Το 1967 ήταν ο πρώτος ο οποίος έδειξε Ισραηλινούς να κάνουν
χρήση βομβών Ναπάλμ και πήρε συνεντεύξεις από Αιγύπτιους στρατιώτες που
έδειχναν τα εγκαύματα από Ναπάλμ σε νοσοκομείο της Ιορδανίας. Αίσθηση
προκάλεσαν και οι φωτογραφίες του από τα γεγονότα του 1968 στο Παρίσι. Το 1970
ήταν ο μόνος δημοσιογράφος που πέρασε τη γραμμή των Χμερ και βρήκε εξοπλισμό
κι ένα τζιπ που ανήκαν σε αμερικανικό τηλεοπτικό συνεργείο, οι άνθρωποι του
οποίου σκοτώθηκαν (τα πτώματά τους βρέθηκαν στο ίδιο σημείο 25 χρόνια αργότερα…)

Μεταμφίεση σε ναύτη!

Θα πρέπει να δημοσιεύονται όμως οι πολύ βίαιες εικόνες; «Είμαι εναντίον της
οποιασδήποτε λογοκρισίας. Αν τραβήξεις μια σπάνια εικόνα βίας, είναι απόφαση
των εκδοτών αν θα τη δημοσιεύσουν ή όχι. Πιστεύω όμως πως είναι καθήκον του
φωτογράφου να τραβά τέτοιες φωτογραφίες. Κάθε χώρα και κάθε μέσο έχει τα δικά
του εκδοτικά στάνταρτ και νόμους και αυτοί αποφασίζουν πώς διαχειρίζονται
τέτοιες φωτογραφίες».

Πιο σημαντικές φωτογραφίες δικές του σε περίοδο κρίσης θεωρεί «αυτές που
τράβηξα το 1962 στην Κούβα, κατά τη διάρκεια της κρίσης με τους πυραύλους,
όταν ολόκληρος ο κόσμος απειλούνταν με έναν πυρηνικό πόλεμο. Μεταμφιέστηκα σε
ναύτη και ήμουν ο μοναδικός Δυτικός δημοσιογράφος που κατάφερε να μπει μυστικά
στο πλοίο και να επιβεβαιώσει με φωτογραφίες την παρουσία των Ρώσων στρατιωτών».