Η Βουλγαρία στήνει νέο Κοζλοντούι!

Στην κατασκευή ενός νέου πυρηνικού αντιδραστήρα παραγωγής ηλεκτρικής
ενέργειας, ανάλογης ισχύος με αυτόν του Τσερνόμπιλ, αποφάσισε να προχωρήσει η
Βουλγαρία, προκαλώντας ανησυχία στους ειδικούς επιστήμονες της χώρας μας και
αμηχανία στους παρατηρητές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι έχουν ορισθεί
υπεύθυνοι της συμφωνίας που προβλέπει το κλείσιμο των παλαιών μονάδων του
Κοζλοντούι!

Η αιφνιδιαστική εξαγγελία του Βούλγαρου πρωθυπουργού Συμεών Σαξ – Κόμπουργκ –
Γκότα έγινε κατά τη διάρκεια της συνόδου του κόμματός του, στις 6 Απριλίου. Ο
νέος πυρηνικός αντιδραστήρας θα κατασκευασθεί στην πόλη Μπελέν, στα βόρεια
σύνορα της γειτονικής χώρας. Το ελάχιστο κόστος του έργου, το οποίο θα δώσει
τη δυνατότητα στη Βουλγαρία να θέσει σε «επιχειρησιακή ετοιμότητα» τον πρώτο
αντιδραστήρα τής υπό κατασκευήν μονάδας του Μπελέν, σύμφωνα με υπολογισμούς
του κ. Νικίτα Ναμπάτοφ, προέδρου της Βουλγαρικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας,
θα ανέλθει σε 1,71 δισεκατομμύρια ευρώ!

«Θα διασφαλίσουμε τις συνθήκες για να συνεχίσουμε την κατασκευή της πυρηνικής
μονάδας του Μπελέν, σύμφωνα με όλες τις προδιαγραφές αξιοπιστίας και
ασφάλειας», τόνισε ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, σε μια προσπάθεια να
διασκεδάσει τις ανησυχίες των ειδικών επιστημόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα έργα για τη δημιουργία της δεύτερης πυρηνικής μονάδας στο Μπελέν, ισχύος
1.000 MW, είχαν αρχίσει να υλοποιούνται από τους Βούλγαρους στα μέσα της
δεκαετίας του ’80. Το 1987, μάλιστα, είχαν επενδύσει 1,37 δισεκατομμύρια
δραχμές για την υποδομή της μονάδας, εισάγοντας από την Τσεχοσλοβακία το
«σώμα» του πρώτου αντιδραστήρα πεπιεσμένου νερού, καθώς και τις γεννήτριες
ατμού.

Τρία χρόνια αργότερα το «πρόγραμμα Μπελέν» πάγωσε, όταν οι πολιτικές αλλαγές
στο πάλαι ποτέ ανατολικό μπλοκ έφτασαν μέχρι τη Σόφια. Το 1990, η έλλειψη των
απαιτούμενων κεφαλαίων έθεσε στο περιθώριο το σχέδιο. Λίγα χρόνια αργότερα, το
πυρηνικό πρόγραμμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Βουλγαρίας δέχθηκε ένα
ακόμη πλήγμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση άσκησε έντονες πιέσεις στη Βουλγαρία,
προκειμένου να προχωρήσει στη σταδιακή διακοπή της λειτουργίας των τεσσάρων
πεπαλαιωμένων μονάδων του Κοζλοντούι.

«Ηλεκτρικό» πολιτικό και διπλωματικό παρασκήνιο

Η επιμονή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλείσιμο των τεσσάρων από τους έξι
σταθμούς του Κοζλοντούι πολύ γρήγορα πήρε τη μορφή της «απαραίτητης
προϋπόθεσης» για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων μεταξύ της Σόφιας
και των Βρυξελλών. Αποτέλεσμα αυτών των πιέσεων ήταν η υπογραφή «Μνημονίου
Κατανόησης» μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Βουλγαρίας, στις 29
Νοεμβρίου 1999, το οποίο προέβλεπε ότι μέχρι το 2006 θα έπρεπε να κλείσουν ο
τρίτος και ο τέταρτος πυρηνικός αντιδραστήρας. Πριν από την υπογραφή του
μνημονίου, η Βουλγαρία είχε συμφωνήσει να βάλει λουκέτο στις μονάδες 1 και 2
μέχρι το 2003.

Στο πλαίσιο αυτό ο Βούλγαρος πρωθυπουργός, κατά την επίσκεψη του κ. Σημίτη στη
Σόφια, στα τέλη του περασμένου Ιανουαρίου, είχε ανακοινώσει ότι η χώρα του θα
τηρήσει τις δεσμεύσεις της έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συνάντηση των δύο
πρωθυπουργών πραγματοποιήθηκε κατά την ανάληψη των καθηκόντων του νέου
προέδρου της Βουλγαρίας κ. Γκ. Παρβάνοφ. Κυρίαρχο θέμα της ατζέντας των δύο
ηγετών ήταν οι ενταξιακές διαδικασίες της Βουλγαρίας για την είσοδό της στο
ΝΑΤΟ και την Ε.Ε.

Η δημόσια τοποθέτηση του Συμεών για το θέμα του Κοζλοντούι είχε προκαλέσει την
αντίδραση των κομμάτων της αντιπολίτευσης, ενώ αποτέλεσε αιτία έντονης
ενδοκυβερνητικής διαμάχης. Αρνητική στάση κράτησε και μεγάλη μερίδα του Τύπου
της Βουλγαρίας. Με πρωτοσέλιδα δημοσιεύματα επέκριναν τον Συμεών για την
απόφασή του, η οποία, όπως σημείωναν, ελήφθη «έπειτα από έντονες πιέσεις του
Έλληνα Πρωθυπουργού»!

Ενδεικτικοί είναι οι τίτλοι ορισμένων βουλγαρικών εφημερίδων.
Ρεπούμπλικα: «Η Ελλάδα μάς πιέζει πάλι για το Κοζλοντούι».
Σέγκα: «Ο Συμεών υπέκυψε μπροστά στον Σημίτη για το Κοζλοντούι».
Ντεμοκράτσια: «Ο Συμεών υποχώρησε για το κλείσιμο του Κοζλοντούι».
Νόβιναρ: «Γκάφα του Συμεών για το Κοζλοντούι».

Οι αντιδράσεις των κομμάτων εναντίον της απόφασης του Βούλγαρου πρωθυπουργού,
η οποία, όπως σημείωναν, ελήφθη έπειτα από έντονες πιέσεις του κ. Σημίτη,
αποδόθηκαν από τα βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης σε έντονο διπλωματικό παρασκήνιο
μεταξύ των δύο χωρών, που έχει ως σημείο αναφοράς τα ενεργειακά θέματα. Οι
Βούλγαροι δεν δίστασαν να… συμπεράνουν ότι οι πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης
να κλείσουν οι πεπαλαιωμένες μονάδες του Κοζλοντούι είναι «ελληνικός
δάκτυλος».

Το σκεπτικό τους είναι ότι η Ελλάδα έχει την πρόθεση να μονοπωλήσει τα μέσα
παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τα ενεργειακά δίκτυα στα Βαλκάνια. Για τον
λόγο αυτό η χώρα μας, υποστηρίζουν, ασκεί έντονες διπλωματικές πιέσεις,
προσφέροντας ως αντιστάθμισμα το πρόγραμμα οικονομικής συνεργασίας στα
Βαλκάνια.

Χαρακτηριστικό είναι ότι Βούλγαροι αναλυτές συνδύασαν την ανακοίνωση του
προγράμματος της ΔΕΗ με το κλείσιμο του Κοζλοντούι. «Δύο εβδομάδες μετά τη
συνάντηση του Συμεών με τον Σημίτη, ο ελληνικός Τύπος γνωστοποίησε τη νέα
οικονομική πολιτική της ΔΕΗ», αναφέρει χαρακτηριστικά η βουλγαρική εφημερίδα
«Παρί», σε άρθρο της που φέρει τον τίτλο «Ποια θα είναι η θέση της Βουλγαρίας
στην ενεργειακή αγορά. Η Ελλάδα θέλει τον κύριο ρόλο στην περιοχή». Στο ίδιο
άρθρο αναφέρεται επίσης ότι «η Ελλάδα, επωφελούμενη της ιδιότητας του μέλους
της Ε.Ε., πιέζει τη Βουλγαρία να υποχωρήσει βαθμιαία, αλλά σταθερά, από τη
θέση της στην ανταγωνιστική ενεργειακή αγορά».

Λόγω αυτής της αντίδρασης, όπως εκτιμούν Έλληνες επιστήμονες, ο Βούλγαρος
πρωθυπουργός σκλήρυνε τη στάση του και εξήγγειλε αιφνιδιαστικά την απόφασή του
να προχωρήσει στην υλοποίηση του ξεχασμένου προγράμματος κατασκευής πυρηνικού
αντιδραστήρα στο Μπελέν. Το έντονο διπλωματικό παρασκήνιο στο θέμα Μπελέν
επιβεβαιώνει και ο πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, ο
οποίος απέδωσε την απόφαση του Συμεών στην… κακή πορεία των ενταξιακών
διαδικασιών της Βουλγαρίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Από τη στιγμή που
διαφαίνεται ότι δεν θα είναι στις χώρες που εντάσσονται τα επόμενα χρόνια στην
Ε.Ε., προχωρούν σ’ αυτή την κίνηση», τόνισε ο κ. Καμαρινόπουλος.

Την ίδια άποψη εξέφρασε, μιλώντας στα «ΝΕΑ», και ο πρόεδρος του Ιδρύματος
Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) κ. Ελευθέριος Οικονόμου, καθηγητής Φυσικής του
Πανεπιστημίου Κρήτης, σημειώνοντας ότι «το ενεργειακό θέμα είναι καίριας
σημασίας για κάθε χώρα. Είναι πιο σημαντικό, θα λέγαμε, ακόμη και από το
εδαφικό θέμα. Χωρίς ενέργεια καταρρέει το σύστημα. Γι’ αυτόν τον λόγο η
Βουλγαρία ασκεί αυτήν την πίεση προς την Ε.Ε. με την αναγγελία κατασκευής
δεύτερου πυρηνικού αντιδραστήρα για την παραγωγή ενέργειας».

Επιφυλακτικοί οι επιστήμονες

Επιφυλακτικοί εμφανίζονται οι ειδικοί επιστήμονες μετά τις αιφνιδιαστικές
εξαγγελίες του Βούλγαρου πρωθυπουργού.

«Παρ’ ότι δεν είμαι θιασώτης υστερικών απόψεων, ένα ενδεχόμενο ατύχημα σε
κάποιον από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες, θα είχε αποτελέσματα τουλάχιστον
ανάλογα με αυτά του ατυχήματος του Τσερνόμπιλ», επεσήμανε στα «ΝΕΑ»» ο
πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας κ. Λεων. Καμαρινόπουλος.

Παρόμοια είναι και η άποψη που εξέφρασε στα «ΝΕΑ» ο αναπληρωτής καθηγητής
Πυρηνικής Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αθανάσιος Γεράνιος. «Είμαι
αντίθετος στην κατασκευή ενός ακόμη αντιδραστήρα στη Βουλγαρία», σημείωσε.
«Την εποχή που ο ένας μετά τον άλλο οι πυρηνικοί σταθμοί κλείνουν, ακούμε με
έκπληξη ότι θα δημιουργηθεί ένας σταθμός σαν αυτόν του Τσερνόμπιλ».