Η Ευρώπη επιστρέφει στον λήθαργο

Με άδειες βαλίτσες επέστρεψαν οι Ευρωπαίοι απεσταλμένοι από το Ισραήλ, που
ετοιμάζεται να υποδεχτεί τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ. Η
επιβεβαίωση της αμερικανικής επικυριαρχίας στην περιοχή θέτει για άλλη μια
φορά στο περιθώριο την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από την αρχή κανείς δεν είχε πιστέψει στα σοβαρά ότι η πρόσφατη ευρωπαϊκή
διπλωματική πρωτοβουλία θα είχε έστω και την παραμικρή πιθανότητα να μετριάσει
την αδιαλλαξία του Αριέλ Σαρόν. Έτσι και αλλιώς, η ισραηλινή κυβέρνηση
θεωρούσε πάντα ότι η Ευρώπη ήταν στο πλευρό των Παλαιστινίων. Και όπως
σχολιάζει η εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», δεν ήταν ποτέ στις προθέσεις της
κυβέρνησης Σαρόν να αλλάξει πορεία για να κάνει το χατίρι της Ευρώπης. Χωρίς
κανένα πρόσχημα αυτό ακριβώς έδειξε στους Ευρωπαίους απεσταλμένους.

Όμως, ούτε η Ουάσιγκτον πιστεύει ότι οι Βρυξέλλες έχουν κάτι να προσφέρουν ­
έστω μια κοινή εξωτερική πολιτική που να είναι αντάξια του ονόματός της. Το
ίδιο και οι Βρετανοί θεωρούν τουλάχιστον ανώφελη κάθε απόπειρα των Βρυξελλών
να διαμορφώσουν μια κοινή στάση στο Μεσανατολικό. Η πρόσφατη ευρωπαϊκή
πρωτοβουλία, αν πρέπει κανείς να αναζητήσει σε αυτήν κάποιο νόημα, θα μπορούσε
να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν ήταν παρά μια κίνηση απελπισίας, πιο πολύ
για το θεαθήναι.

Τα κλειδιά. Και όμως, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε όπλα στα χέρια της.
Κρατάει το κλειδί της περιφερειακής ανάπτυξης στην ανατολική Μεσόγειο: τη
διαδικασία της Βαρκελώνης και τις εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Αράβων και
Ισραήλ. Η Ευρώπη είναι ο κυριότερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ, αλλά και των
χωρών της ανατολικής Μεσογείου. Θα μπορούσε να είχε ασκήσει πιέσεις στον
Σαρόν, επιβάλλοντας εμπορικές κυρώσεις στο Ισραήλ. Όμως δεν έκανε ούτε αυτό.
Τα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραείναι άτολμα και εσωστρεφή για να
συμφωνήσουν σε τέτοια μέτρα. Μάλιστα, όταν ρωτήθηκε σχετικά ο Ρομάνο Πρόντι,
απάντησε ότι οι εμπορικές συμφωνίες δεν είναι ένα εργαλείο εκβιασμού αλλά
διαλόγου. Θεωρητικά έχει δίκιο. Τι γίνεται όμως όταν απειλείται η ειρήνη σε
ολόκληρη την περιοχή; Αν το Ισραήλ απειλεί την ειρηνική ανάπτυξή της, τότε δεν
έχει καμιά θέση στους εμπορικούς σχεδιασμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ταπείνωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χαιρέτισε τη μεταστροφή του προέδρου
Μπους, ο οποίος, αφού οι Ισραηλινοί κατέλαβαν όλες τις μεγάλες παλαιστινιακές
πόλεις, αποφάσισε να σκύψει πάνω από την κρίση και να στείλει τον Κόλιν Πάουελ
στην περιοχή. Στην ευρωπαϊκή ηγεσία, όμως, η αμερικανική πρωτοβουλία δεν
μπορεί να μην αφήνει μια πικρή γεύση, αφού μόλις την προηγούμενη ημέρα, οι
Ευρωπαίοι απεσταλμένοι επέστρεφαν άπρακτοι από το Ισραήλ και μάλλον
ταπεινωμένοι, ύστερα από την αλαζονική άρνηση του Αριέλ Σαρόν να τους
επιτρέψει να επισκεφθούν τον πολιορκημένο Γιάσερ Αραφάτ.

Αυτό ακριβώς που σήμερα οι Ευρωπαίοι χαιρετίζουν ως ελπιδοφόρο πρωτοβουλία
πριν από λίγες ημέρες το θεωρούσε ανέφικτο ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Ρομάνο Πρόντι, ο οποίος μάλιστα είχε φτάσει στο σημείο να δηλώσει ότι ο
αμερικανικός διαμεσολαβητικός ρόλος στη Μέση Ανατολή είναι μια υπόθεση που
έχει τελειώσει οριστικά και ότι είναι πια καιρός να αναλάβει αυτό το ρόλο η
Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να πάρει λίγο αργότερα την απάντηση από τον Ισραηλινό
πρωθυπουργό, που του έστειλε πίσω στις Βρυξέλλες τους δύο Ευρωπαίους
απεσταλμένους, τον Ισπανό υπουργό Εξωτερικών Χοσέ Πικέ και τον επικεφαλής της
ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Χαβιέρ Σολάνα.

Δίχως πρόσωπο. Από τους δύο, λιγότερο πικραμένος είναι σίγουρα ο
Σολάνα, ο άνθρωπος τον οποίο προτιμούσαν πάντοτε οι Αμερικανοί σε αυτό το
πόστο όπου δεν ήθελαν ούτε τον Γάλλο Βεντρίν ούτε τον Γερμανό Φερχόιγκεν. Αν
στο πρόσωπο του Σολάνα εκφράζεται πιστά η ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική, τότε
δεν είναι καθόλου παράξενο που αυτή η πολιτική δεν έχει πρόσωπο.

Τη λύπη του για την αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παρέμβει αποτελεσματικά
εξέφρασε χθες ο υπουργός Ανάπτυξης Άκης Τσοχατζόπουλος, ο οποίος επισήμανε ότι
η Ένωση πρέπει να διεκδικήσει τον διεθνή της ρόλο.