Οι φόροι βάζουν φωτιά στα καύσιμα

Την ώρα που η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή προκαλεί αναφλέξεις στην τιμή
του πετρελαίου και πυροδοτεί τον πληθωρισμό στις οικονομίες ­ και στην
ελληνική ­ στην Ευρώπη, άλλες διεργασίες απειλούν να αυξήσουν και να κρατήσουν
μόνιμα υψηλά τις τιμές των υγρών καυσίμων για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.

Η συζήτηση για την εναρμόνιση της φορολογίας των καυσίμων και των άλλων
προϊόντων ενέργειας στις χώρες – μέλη της Ε.Ε. βρίσκεται πια στο τελικό της
στάδιο. Και όπως όλα δείχνουν, στο όνομα της προστασίας του περιβάλλοντος,
οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερους φόρους στα καύσιμα, καθώς και στα υπόλοιπα
ενεργειακά προϊόντα.

Πρόκειται για φόρους που θα κληθούν να καταβάλουν τα προσεχή χρόνια οι
καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στον βαθμό που σύντομα υπάρξει, όπως
επιδιώκεται, συμφωνία των κρατών – μελών για τις προτεινόμενες αναπροσαρμογές,
οι οποίες θα αυξήσουν τις τιμές λιανικής πώλησης του πετρελαίου, της βενζίνης
και ­ ενδεχομένως ­ της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Αντίθετα, για τις επιχειρήσεις, η Επιτροπή θα συνιστά μειώσεις στη φορολογία
των ενεργειακών πρώτων υλών τους (καύσιμα κ.ά.), γεγονός που εν μέρει μόνο
διασκεδάζει τους φόβους για νέες πιέσεις στον πληθωρισμό, από τις αυξήσεις
στις τιμές του καταναλωτή.

Μεταξύ των μέτρων που προτείνονται, είναι η αύξηση, κατά 15%-20%, στους
ειδικούς φόρους κατανάλωσης των καυσίμων και η επιβολή φόρου στην κατανάλωση
ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και στο φυσικό αέριο, σταδιακά.

Αποφάσεις μέσα στο 2002

Η αρμόδια επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συζητεί την εναρμόνιση της
φορολογίας στα ενεργειακά προϊόντα, είναι έτοιμη να υποβάλει τις τελικές της
προτάσεις στους υπουργούς Οικονομικών των χωρών – μελών, προκειμένου να
ληφθούν οι αποφάσεις.

Οι προτάσεις αυτές θα οριστικοποιηθούν εντός του Απριλίου και, σύμφωνα με τον
προγραμματισμό της ισπανικής προεδρίας, που φιλοδοξεί να κλείσει το θέμα, θα
τεθούν προς συζήτηση στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών (ΕΚΟΦΙΝ) σε έναν μήνα
από σήμερα (στις 7 Μαΐου 2002).

Ο στόχος είναι να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία και να προχωρήσει η εφαρμογή
τους. Άλλωστε, η ίδια η κοινοτική οδηγία που αφορά την εναρμόνιση της
φορολογίας στην ενέργεια, ορίζει ότι μέχρι το τέλος του 2002 θα πρέπει να
έχουν ληφθεί οι αποφάσεις για το θέμα αυτό.

Οι αλλαγές που προωθούνται

Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από τις συνεδριάσεις της Επιτροπής, οι
αλλαγές που προωθούνται στη φορολογία στον τομέα της ενέργειας είναι οι
ακόλουθες:

1. Η αύξηση κατά 15%-20% των κατώτατων ορίων που ισχύουν σήμερα στην
Κοινότητα για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καυσίμων. Δηλαδή, για το
πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, τη βενζίνη, καθώς και για το μαζούτ. Στον
βαθμό που θα αυξηθούν τα όρια αυτά, θα πρέπει να προσαρμοστεί και η Ελλάδα, η
οποία σήμερα εφαρμόζει του κατώτερους επιτρεπόμενους συντελεστές φορολόγησης
σε όλα τα πετρελαιοειδή πλην του μαζούτ, όπου ο φορολογικός συντελεστής είναι
υψηλότερος. Σημειώνεται ότι οι περισσότερες χώρες – μέλη έχουν ταχθεί υπέρ της
αύξησης των συντελεστών, ενώ άλλες θεωρούν την προτεινόμενη αύξηση μικρή.
Πάντως και η Επιτροπή των καθηγητών και των στελεχών του υπουργείου
Οικονομικών, στις προτάσεις της για τη φορολογική μεταρρύθμιση, που θα
παρουσιαστούν την προσεχή Τετάρτη από τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών
κ. Νίκο Χριστοδουλάκη, θα προτείνει την αύξηση των φόρων σε όλα τα καύσιμα
πλην του μαζούτ, του οποίου θα συνιστά τη μείωση για λόγους ενίσχυσης της
ανταγωνιστικότητας.

2. Η επιβολή φόρου στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Στο πλαίσιο
της επιτροπής που εξετάζει τα θέματα αυτά, η συγκεκριμένη πρόταση φαίνεται να
γίνεται αποδεκτή από ορισμένα κράτη – μέλη, αν και συνάντησε την αντίδραση της
Ελλάδας και της Πορτογαλίας.

3. Η καθιέρωση φορολογικού συντελεστή στην κατανάλωση φυσικού αερίου,
σε μια μεταβατική περίοδο 10 ετών για τα κράτη – μέλη. Όπως διαπιστώνεται από
τα συμπεράσματα των συζητήσεων της Επιτροπής, η κατανάλωση φυσικού αερίου
σήμερα καλύπτει λιγότερο από το 15% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στα
κράτη – μέλη. Το ποσοστό αυτό αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά τα επόμενα
χρόνια, λόγω των νέων δυνατοτήτων που δημιουργούνται στη μεταφορά και στη
χρήση του αερίου από τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.

4. Η καθιέρωση διαφορετικών συντελεστών στα ενεργειακά προϊόντα,
ανάλογα με το αν καταναλώνονται από τα νοικοκυριά ή τις επιχειρήσεις. Αυτό
σημαίνει ότι η Επιτροπή προσανατολίζεται στη θέσπιση υψηλότερων συντελεστών
για την οικιακή κατανάλωση και χαμηλότερων για τις επιχειρήσεις, προκειμένου
να παρέχεται σε αυτές φθηνότερη πρώτη ύλη και να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα.

5. Η επιστροφή μέρους του ποσού του φόρου που πληρώνουν οι επιχειρήσεις
για ενεργειακά προϊόντα, όταν επιτυγχάνουν κάποιους στόχους που θα αφορούν την
προστασία του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, οι στόχοι αυτοί μπορεί να αφορούν
τον έλεγχο των εκπομπών κ.ά. Μάλιστα, εξετάζεται σε ορισμένες περιπτώσεις το
κίνητρο να είναι η επιστροφή του συνόλου του φόρου για ενεργειακά προϊόντα που
καταβάλλει μια επιχείρηση, εφόσον εναρμονίζεται με μέτρα που είναι σημαντικά
για την προστασία του περιβάλλοντος.

6. Η μείωση του φόρου στο υγραέριο και στο φυσικό αέριο, που
χρησιμοποιούνται για κινητήρες.