Γ. Στουρνάρας: Δάνεια ακόμη και από τα σούπερ μάρκετ

Το γραφείο του προέδρου της Εμπορικής Τράπεζας στην οδό Σοφοκλέους είναι ένα
από τα ομορφότερα της Αθήνας. Στους τοίχους του είναι κρεμασμένοι πίνακες
διασήμων Ελλήνων ζωγράφων, ο επισκέπτης του εισπράττει μια επιβλητική
στιβαρότητα, ενώ την προσοχή του τραβούν και οι σκαλιστές λεπτομέρειες στην
ξύλινη διακόσμηση. Όταν, τον Ιούλιο του 2000, τοποθετήθηκε στο συγκεκριμένο
γραφείο, ο κ. Γιάννης Στουρνάρας ενημερώθηκε από στελέχη της Εμπορικής ότι,
λόγω της αισθητικής αξίας του, το γραφείο είναι διατηρητέο. Κατά συνέπεια, δεν
θα μπορούσε να αλλάξει τίποτε από την επίπλωση και τη διακόσμησή του. Μπορεί
να μην άλλαξε τίποτε στο γραφείο του προέδρου της Εμπορικής, έχει όμως αλλάξει
πολλά στον τρόπο λειτουργίας της τράπεζας, στο πλαίσιο του τετραετούς
προγράμματος αναδιάρθρωσής της, που εφαρμόζει.

Η σημαντικότερη αλλαγή; «Τα έσοδα και τα κέρδη της τράπεζας που έρχονται από
τα καταστήματά της αυξάνονται με εντυπωσιακούς ρυθμούς», λέει ο κ. Στουρνάρας.
Μιλάει για τη λεγόμενη οργανική κερδοφορία των τραπεζών, που αυξάνεται, λόγω
της ανάπτυξης των αμιγώς τραπεζικών εργασιών, και αντισταθμίζει εν μέρει τις
απώλειες εσόδων που είχαν το 2001 και θα έχουν, κατά πάσα πιθανότητα, και το
2002 από την αγορά ομολόγων και το Χρηματιστήριο. «Τα αποτελέσματα των
τραπεζών για το 2002 πρέπει να αναλυθούν με μεγάλη προσοχή. Προβλέπω ότι θα
σημειωθεί σημαντική επιδείνωση της συνολικής κερδοφορίας, η οποία έχει ήδη
προεξοφληθεί από το Χρηματιστήριο. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μείωση των κερδών
από υπεραξίες ομολόγων, αλλά και στα κέρδη που έχασαν οι τράπεζες λόγω της
πτωτικής πορείας του Χρηματιστηρίου. Βέβαια, η πρόβλεψη αυτή ισχύει με την
προϋπόθεση ότι το Χρηματιστήριο θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα. Οι ελληνικές
τράπεζες βασίζουν τα αποτελέσματά τους, σε μεγάλο βαθμό, σε χρηματοοικονομικά
κέρδη, όπως είναι τα κέρδη από το Χρηματιστήριο και τα ομόλογα. Αυτό, το 2002
ανατρέπεται, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των κερδών θα προέρχεται από το δίκτυο
των καταστημάτων, τη λιανική τραπεζική. Και εκεί, στην οργανική κερδοφορία, θα
στηριχθούν οι τράπεζες στο μέλλον».

Δάνεια όπου και αν βρίσκεστε

Στο πλαίσιο των προσπαθειών της Εμπορικής για καλύτερη εκμετάλλευση μιας
σημαντικής πηγής κερδοφορίας, την αγορά καταναλωτικής πίστης, ο κ. Στουρνάρας
αποκαλύπτει ότι, σε συνεργασία με τον στρατηγικό εταίρο, τον γαλλικό τραπεζικό
όμιλο Credit Agricole (διαθέτει περίπου το 7% της Εμπορικής) προχωρά στη
δημιουργία της CreditCom, η οποία το αργότερο ώς τις αρχές του επόμενου χρόνου
θα διαθέτει καταναλωτικά δάνεια από σημεία πώλησης όπως είναι τα σούπερ
μάρκετ, οι εκθέσεις αυτοκινήτων, τα καταστήματα ηλεκτρικών ειδών και οι
αλυσίδες καταστημάτων. Βασικό πλεονέκτημα της CreditCom θα είναι η τεχνογνωσία
στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του πελάτη (credit scoring). Από
αυτό θα εξαρτάται και το ύψος του επιτοκίου με το οποίο θα χορηγούνται τα
δάνεια. Η CreditCom θα είναι μια εξειδικευμένη εταιρεία παροχής δανείων, η
οποία θα λειτουργήσει με βάση την πρόσφατη απόφαση της Τραπέζης της Ελλάδος να
επιτρέψει τη λειτουργία των λεγόμενων financial institutions, τα οποία
αναμένεται να χορηγούν προσωπικά και καταναλωτικά δάνεια με μεγαλύτερη ευκολία
και χαμηλότερο κόστος για τον δανειολήπτη.

Η συγκεκριμένη εταιρεία δεν είναι η μόνη που θα λειτουργήσει σε συνεργασία με
την Sofinco, θυγατρική της Credit Agricole, της οποίας η Εμπορική προσπαθεί να
εκμεταλλευθεί την τεχνογνωσία σε διάφορους κλάδους της τραπεζικής αγοράς.
Εμπορική και Credit Agricole συνεργάζονται ήδη στην επενδυτική τραπεζική και
στο asset management και, μέσα στον επόμενο μήνα, ξεκινά η πώληση
τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων.

Συμμαχίες με ξένους

Το παράδειγμα της συνεργασίας της Εμπορικής με ξένο τραπεζικό όμιλο, μάλλον θα
ακολουθήσουν και άλλες ελληνικές τράπεζες στο μέλλον. Ο κ. Στουρνάρας τονίζει
ότι κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος αν έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος
συγκέντρωσης της ελληνικής τραπεζικής αγοράς. Εκτιμά ότι δεν είναι απίθανη η
πραγματοποίηση νέων συγχωνεύσεων και εξαγορών, αρκεί να έχουν μελετηθεί καλά
και να οδηγούν σε συνέργειες και άλλα οφέλη. Ο ίδιος, πάντως, θεωρεί
περισσότερο πιθανή μια άλλη εξέλιξη: την αύξηση της συμμετοχής ξένων
τραπεζικών ομίλων στις ελληνικές τράπεζες. Το ενδιαφέρον τους κεντρίζεται
κυρίως από τα σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης που έχει η ελληνική λιανική
τραπεζική αγορά. Από αυτήν, όπως σημείωσε ο κ. Στουρνάρας, θα προέρχεται στο
μέλλον και μεγάλο μέρος των κερδών.

Στο ναδίρ το Χρηματιστήριο

Η άλλη πηγή κερδών, το Χρηματιστήριο, έχει στερέψει τα τελευταία δυο χρόνια.
Ωστόσο, ο πρόεδρος της Εμπορικής εμφανίζεται αισιόδοξος: «Ποτέ στο παρελθόν
και σε κανένα άλλο Χρηματιστήριο δεν διατηρήθηκαν πτωτικές τάσεις για
περισσότερα από δύο χρόνια. Το Χρηματιστήριο εκτιμώ ότι βρίσκεται στο ναδίρ
και, αργά ή γρήγορα, θα κινηθεί ανοδικά. Το σημερινό επίπεδο των τιμών δεν
αντανακλά το γεγονός ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται και θα αναπτύσσεται
με διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο ευρωπαϊκό, για τα επόμενα έξι ώς επτά χρόνια,
και γενικότερα δεν ανταποκρίνεται στα βασικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας».

Οι κίνδυνοι του δανεισμού

Οι Έλληνες, πάντως, εξακολουθούν να έχουν γυρισμένη την πλάτη στο
Χρηματιστήριο. Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο και με τα δάνεια. Οι τράπεζες
βλέπουν τον κύκλο εργασιών της καταναλωτικής και της στεγαστικής πίστης να
αυξάνεται με διψήφιους ρυθμούς κάθε χρόνο. Αυτό έχει προκαλέσει ανησυχίες. Η
Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποίησε πρόσφατα για τους κινδύνους που μπορεί να
δημιουργηθούν από τον ανεξέλεγκτο δανεισμό των νοικοκυριών. Ο κ. Στουρνάρας
θεωρεί ότι δεν υπάρχει γενικότερος κίνδυνος για την οικονομία και το τραπεζικό
σύστημα από τον δανεισμό, αφού σε ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος
παραμένει σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά. Παράλληλα,
οι ελληνικές τράπεζες έχουν πολύ υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια. «Ωστόσο, οι
τράπεζες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές στην αξιολόγηση του κινδύνου
των χορηγήσεων και ειδικότερα των καταναλωτικών δανείων».

Τέλος, όσον αφορά την πορεία του ίδιου, ο κ. Στουρνάρας τονίζει ότι το παρόν
και το μέλλον του βρίσκεται στο χώρο των τραπεζών. Παράλληλα, θα συνεχίσει να
κρατά την επαφή του με τον ακαδημαϊκό χώρο – είναι καθηγητής Οικονομικών στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών – και ξεκαθαρίζει ότι δεν σκοπεύει να ασχοληθεί με την
πολιτική.