Αναλογική σε… τριπλή παραλλαγή

«Προσχέδιο εκλογικού νόμου αυτή τη στιγμή δεν υφίσταται», διαβεβαίωνε
κατηγορηματικά τις προάλλες κυβερνητικός παράγων και εξηγούσε ότι αυτό
οφείλεται σε αντικειμενικούς λόγους: «Η κυβέρνηση επιθυμεί αντιστοιχία
εκλογικών και διοικητικών περιφερειών και αν δεν οριστικοποιηθεί η διοικητική
αναδιάρθρωση της χώρας, δεν υπάρχει βάση να σχεδιαστεί εκλογικό σύστημα».
Μοντέλα εκλογικών συστημάτων όμως συζητούν στο κυβερνών κόμμα, και τα μοντέλα
αυτά είναι τουλάχιστον τρία.

Το πού θα καταλήξει η συζήτηση αυτή εξαρτάται από τις προτεραιότητες που θα
πρέπει να εξυπηρετεί ο νέος εκλογικός νόμος. Εδώ οι απόψεις διίστανται. Κύκλοι
του υπουργείου Εσωτερικών λένε ότι το εκλογικό σύστημα πρέπει να γίνει πιο
δίκαιο για τα μικρά κόμματα. Θεωρούν όμως αναγκαίο να εξασφαλίζει αυτοδύναμες
κυβερνήσεις και ορίζουν ως κεντρικό στόχο μιας συνολικής μεταρρύθμισης την
αυτονομία της πολιτικής από τα οικονομικά κέντρα. Ωστόσο, στελέχη της Χαριλάου
Τρικούπη αντιτάσσουν ότι ο κύριος στόχος πρέπει να είναι η ανάδειξη μιας
κεντροαριστερής πλειοψηφίας. Ο κόσμος θέλει κυβερνήσεις συνεργασίας και το
σύστημα πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν αναλογικότερο.

Στο ότι ο παρών νόμος πρέπει να αλλάξει, συμφωνούν όλοι, συμπεριλαμβανομένης
και της Ν.Δ. Μπορεί η Ρηγίλλης σήμερα να αρνείται κάθε συζήτηση για αλλαγή του
εκλογικού νόμου επειδή «δεν εμπιστεύεται την κυβέρνηση», τον Ιανουάριο του
2000 όμως δεν είχε τέτοιου είδους αναστολές. Τότε ο κ. Κώστας Καραμανλής
υποστήριζε πως πρέπει να «διαμορφώσουμε πιο μικρές εκλογικές περιφέρειες, ώστε
οι πολίτες να βρίσκονται σε αμεσότερη σχέση με τους πολιτικούς που τους
εκπροσωπούν στη Βουλή» και χαρακτήριζε«σκόπιμο οι μισοί βουλευτές να
εκλέγονται σε μείζονες περιφέρειες, χωρίς την εξάρτηση που προκαλεί ο σταυρός
προτίμησης».

Το «γερμανικό». Στην ουσία ο κ. Καραμανλής περιέγραφε δύο
χαρακτηριστικά του «γερμανικού» εκλογικού συστήματος, παραλλαγές του οποίου
είναι και δύο από τα τρία μοντέλα που συζητούν αυτή τη στιγμή στο ΠΑΣΟΚ.

Το «γερμανικό» σενάριο είναι μια παραλλαγή του αυθεντικού συστήματος, η
πατρότητα τής οποίας αποδίδεται στον κ. Παρασκευά Αυγερινό και προβλέπει ότι
οι 100 βουλευτές θα εκλέγονται με αναλογική από λίστα επικρατείας και οι 200
με πλειοψηφικό σε μονοεδρικές περιφέρειες. Μπήκε στη συζήτηση με στόχο τη
διαφάνεια, μετά τις εκλογές του 2000 όμως συνδέθηκε από παράγοντες του
εκσυγχρονιστικού μπλοκ και με την ανανέωση (μέσω λίστας) του πολιτικού
προσωπικού. Αυτός ήταν όμως και ο κύριος λόγος που οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ το
αντιμετώπισαν από την αρχή καχύποπτα και αρνητικά, διαμαρτυρόμενοι ότι
«δημιουργεί βουλευτές δύο ταχυτήτων».

Ήταν όμως η συζήτηση για την Κεντροαριστερά και η ανάγκη για ένα αναλογικότερο
εκλογικό σύστημα που επανέφερε το «γερμανικό» στο προσκήνιο. Πέραν των
αντιδράσεων των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ ωστόσο το σύστημα προκαλεί και τις
αντιδράσεις των κομμάτων της Αριστεράς, που εκτίμησαν ότι έτσι το ΠΑΣΟΚ θέλει
να τα «σύρει» σε συνεργασία.

Οι σκέψεις για «τροποποίηση» του μοντέλου Αυγερινού που έχουν δει μέχρι σήμερα
το φως της δημοσιότητας προσπαθούν να κατευνάσουν κυρίως τους φόβους των
βουλευτών του ΠΑΣΟΚ, που αντιδρούν τόσο στις μονοεδρικές όσο και στη λίστα
επικρατείας.

Πάντως, τόσο ο νυν υπουργός Εσωτερικών κ. Κώστας Σκανδαλίδης όσο και η
προκάτοχός του κ. Βάσω Παπανδρέου αντιμετώπισαν το «γερμανικό» σύστημα σαν
εργαλείο για περισσότερη διαφάνεια: Η άμεση σχέση με τον πολίτη χάρις στη
μικρή, μονοεδρική εκλογική περιφέρεια θα είχε σαν αποτέλεσμα την «απεξάρτηση»
του βουλευτή από οικονομικά συμφέροντα και ΜΜΕ.

Η αναδιάρθρωση. Στελέχη του υπουργείου Εσωτερικών δεν αποκλείουν εκ των
προτέρων τις μονοεδρικές, συζητούν όμως και ένα μοντέλο όπου οι περιφέρειες θα
είναι διεδρικές ή τριεδρικές και δεν θα υπάρχει μια ενιαία λίστα επικρατείας,
αλλά τόσες λίστες όσες οι μείζονες εκλογικές περιφέρειες. Πόσες μείζονες
περιφέρειες θα υπάρχουν δεν είναι ακόμα γνωστό, η αναδιάρθρωση όμως θα γίνει
έτσι, ώστε αυτές να έχουν λιγότερες έδρες.

Ούτε το μοντέλο Παρασκευά όμως ούτε η παραλλαγή του με διεδρικές – τριεδρικές
ικανοποιούν τα κόμματα της Αριστεράς. Στελέχη τού χώρου λένε, πως το μόνο που
προσφέρουν θα είναι μια αύξηση του ποσοστού που θα δίνει αυτοδυναμία, εκτιμούν
όμως πως όσο μικρότερες γίνουν οι περιφέρειες τόσο λιγότερες είναι οι
πιθανότητές τους να βγάλουν έδρες. Ζητούν λοιπόν ένα σύστημα απλής αναλογικής.
Στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη, που αναγνωρίζουν πως για την υλοποίηση των
αποφάσεων του 6ου συνεδρίου για ανασύσταση της κεντροαριστεράς πλειοψηφίας η
συνεργασία της Αριστεράς είναι προϋπόθεση, είναι πιο δεκτικά σε αυτές τις
αιτιάσεις. Δεν δέχονται βέβαια ότι ένα αναλογικότερο εκλογικό σύστημα είναι –
όπως απαιτεί ο ΣΥΝ – προϋπόθεση για τον διάλογο. Πιστεύουν όμως ότι και ο
εκλογικός νόμος δεν μπορεί να μείνει έξω από μια συνολική συζήτηση, ένα πακέτο
διαλόγου που θα πρέπει να μπει αμέσως στο τραπέζι και θα προσδιορίσει ποια
είναι, τι θέλει και πώς θέλει να κυβερνήσει η Κεντροαριστερά σήμερα.

Ακόμη κι αν στελέχη όπως ο κ. Σκανδαλίδης επιμένουν ότι ο διάλογος για τον
εκλογικό νόμο θα πρέπει να ξεκινήσει μετά τις δημοτικές εκλογές.