Διεκδικήσεις με… σωσίβιο

Μέσω… θαλάσσης επιχειρεί η Άγκυρα να ελέγξει τον μισό εναέριο χώρο (FIR
Αθήνας) του Αιγαίου, σταθερή στην πάγια διεκδίκησή της να αποκτήσει τον έλεγχο
στο Ανατολικό Αιγαίο.

Η Τουρκία χρησιμοποιεί κατά το δοκούν και κατά περίπτωση τους κανονισμούς των
διεθνών ναυτιλιακών οργανισμών και του ΝΑΤΟ για την έρευνα και διάσωση
ναυαγών, υποστηρίζοντας ότι έχει αρμοδιότητα για τα ναυάγια από το μέσον του
Αιγαίου και μέχρι τις ακτές της.

Την προκλητική αυτή διεκδίκηση η Τουρκία την επανέφερε με έμφαση λίγες ημέρες
πριν από την έναρξη των διερευνητικών επαφών των δύο χωρών που ξεκίνησαν
προχθές. Και με προφανή στόχο, όπως εκτιμούν ειδικοί στις ελληνοτουρκικές
σχέσεις και τα θέματα Αιγαίου, τόσο την ενίσχυση της τουρκικής ατζέντας των
διεκδικήσεών της εις βάρος της Ελλάδος όσο και τη δημιουργία «κεκτημένου» εν
όψει διμερούς συμφωνίας για τα θέματα έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα του
Αιγαίου. Πολύ δε περισσότερο να «δέσει» τη διεκδίκησή της για μοίρασμα του
εναέριου χώρου, εμφανίζοντας κοινά «όρια» FIR και περιοχής έρευνας και
διάσωσης (SAR).

Αφορμή για την εκδήλωση της νέας πρόκλησης της Άγκυρας ήταν το ναυάγιο ενός
προερχόμενου από την Τουρκία φουσκωτού με 28 Κούρδους λαθρομετανάστες στο ύψος
των Ψαρών στις 2 Μαρτίου. Τότε, οι λαθρομετανάστες είχαν διασωθεί από το
μισοβυθισμενο σκάφος με ελικόπτερο Σούπερ Πούμα και είχαν μεταφερθεί στη Χίο.

Ζήτησαν… εξηγήσεις

Λίγο αργότερα εκδηλώθηκε η πρόκληση της Τουρκίας: Με σήμα που έστειλαν οι
υπηρεσίες της προς το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΚΣΕΔ) των
υπουργείων Άμυνας και Εμπορικής Ναυτιλίας, ζήτησαν… εξηγήσεις για
λεπτομέρειες της επιχείρησης διάσωσης. Ως… αρμόδιοι και… αφεντικά για το
μισό Αγαιο, όπως επιχείρησαν να εμφανισθούν, ζήτησαν να μάθουν πόσα και τι
μέσα χρησιμοποιήθηκαν, πόσες αποστολές έγιναν από τα ελικόπτερα SAR κ.λπ. για
να ενημερώσουν, όπως ανέφεραν, τις διεθνείς υπηρεσίες.

Το ΚΣΕΔ, σε συνεννόηση με την πολιτική ηγεσία, έστειλε το τουρκικό σήμα στο
υπουργείο Εξωτερικών προκειμένου να προβεί στις προβλεπόμενες διπλωματικές
ενέργειες.

Η πρακτική αυτή δεν εφαρμόζεται για πρώτη φορά από την Άγκυρα όσον αφορά τα
ναυτικά ατυχήματα στο Αιγαίο. Μάλιστα, ορισμενες φορές έχει επιχειρήσει να
σπεύσει και αυτή με δικά της μέσα για διάσωση, π.χ. πιλότων της, αλλά σε καμιά
περίπτωση δεν έφθασε νωρίτερα από τα ελληνικά ελικόπτερα ή πλοία.

Όσον αφορά τα ναυτικά ατυχήματα, οι διαδικασίες έρευνας – διάσωσης
εποπτεύονται από τον Διεθνή Ναυτικό Οργανισμό (ΙΜΟ) και διέπονται από τη
σύμβαση του Αμβούργου. Το άρθρο 214 προβλέπει συμφωνία των χωρών που
βρίσκονται από τις δύο πλευρές για τη διευθέτηση των ορίων, κάτι που δεν έχει
γίνει ακόμα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει
συμφωνία, τα όρια συμπίπτουν με αυτά του FIR. Τη ρύθμιση αυτή προβλέπουν τόσο
ο διεθνής ναυτιλιακός οργανισμός (ΙΜΟ) όσο και το σχετικό εγχειρίδιο του ΝΑΤΟ
– το ΑΤΡ 10. Το έγγραφο του ΝΑΤΟ καθορίζει σαφώς και με χάρτη ότι η περιοχή
SAR, όταν δεν υπάρχει συμφωνία, συμπίπτει με το FIR.

Καταπατά τους κανονισμούς

Στο σημείο αυτό καταπατά τους κανονισμούς η Άγκυρα και… σύροντας μια γραμμή
στο… μέσον του Αιγαίου (όπως βολεύει τις διεκδικήσεις της), δηλώνει ότι έχει
την ευθύνη για το ανατολικό μέρος στο οποίο συμπεριλαμβάνει φυσικά και τα
ελληνικά χωρικά ύδατα.

Η αναθέρμανση των επιδιώξεων αυτών σχετίζεται, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών,
με το ενδεχόμενο έναρξης συζητήσεων για την υπογραφή διμερούς συμφωνίας.