ΒΑΣΩ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ Όλα τώρα στο τραπέζι με την Αριστερά

Η συγκρότηση μιας «νέας πρότασης» για τη διακυβέρνηση εν όψει των εκλογών
του 2004, πρέπει να είναι το αντικείμενο του διαλόγου ανάμεσα σε όλες τις
προοδευτικές δυνάμεις και πρέπει να αρχίσει άμεσα, δηλώνει στα «ΝΕΑ» η κ. Βάσω
Παπανδρέου. Σημειώνει δε ότι τα σενάρια περί ολιγόμηνης «δεξιάς παρένθεσης»
δεν εκφράζουν το ΠΑΣΟΚ.

Η πρόταση Λαλιώτη για διάλογο με την Αριστερά, με στόχο συμμαχικές κυβερνήσεις
στο μέλλον, τάραξε τα νερά. Ωστόσο, δεν θεωρείτε ότι είναι υποτιμητικό για τα
άλλα κόμματα να τα θυμάστε μόνον όταν οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το ΠΑΣΟΚ σε
εκλογικό κίνδυνο;

«Νομίζω ότι αυτό είναι ένα λανθασμένο και υποκριτικό συμπέρασμα. Αντίθετα, το
ΠΑΣΟΚ είναι σταθερά προσανατολισμένο στη δημιουργία των προϋποθέσεων αυτού του
μεγάλου διαλόγου. Η πρόταση για τη συγκρότηση μιας κοινής βάσης για τη
διακυβέρνηση, είναι δική μας πρόταση και δεν είναι καινούργια. Δεν είναι μια
πρόταση ευκαιριακή. Στο ΠΑΣΟΚ, εδώ και πολλά χρόνια, ήδη από τη δεκαετία του
’80, έχουμε κατασταλάξει σε αυτή την ανάγκη.

Προσωπικά, έχω πει πολλές φορές ότι κάποια στιγμή πρέπει να μπει ένα τέλος
στις τραυματικές σχέσεις του παρελθόντος. Ο διάλογος πρέπει να ξεκινήσει χωρίς
ηγεμονισμούς, χωρίς μικρομεγαλισμούς και προαπαιτούμενα. Όλα ανοικτά, όλα πάνω
στο τραπέζι. Σημειώνω, όμως, ότι ο διάλογος δεν μπορεί να αφορά τα προβλήματα
των κομμάτων, γιατί τότε θα οδηγηθεί σε επί της ουσίας αποτυχία. Ο διάλογος
για τη νέα προοδευτική πρόταση, πρέπει να αφορά τα προβλήματα των πολιτών. Θα
πετύχουμε μόνον αν απευθυνθούμε στην κοινωνία. Μόνον αν πετύχουμε μια νέα
εκπροσώπηση της κοινωνίας στην πολιτική. Δεν προτείνω κάτι βολικό για όλους
εμάς που ενταχθήκαμε στα κομματικά σχήματα της μεταπολίτευσης. Η νέα
προοδευτική πρόταση στις εκλογές του 2004, πρέπει να περιλαμβάνει και νέα
πρόσωπα σε όλα τα επίπεδα. Να ενσωματώνει τις νέες δυνάμεις της κοινωνίας. Να
έχει νέες απαντήσεις για τα νέα προβλήματα».

Δηλαδή, δεν βλέπετε το ισχύον εκλογικό σύστημα ως ένα μεγάλο αγκάθι στον
διάλογο; Τα κόμματα της παραδοσιακής Αριστεράς θεωρούν εκ των ων ουκ άνευ την
απλή αναλογική.

«Σταθερή μου άποψη είναι ότι ο εκλογικός νόμος είναι ένα κλειδί εκσυγχρονισμού
του πολιτικού συστήματος. Και στο πλαίσιο αυτό, βεβαίως και πρέπει να
οδηγηθούμε σε ένα δικαιότερο σύστημα. Άλλωστε, προσωπικά, ως υπουργός
Εσωτερικών έως πριν από λίγους μήνες, είχα ξεκινήσει τη μελέτη για αλλαγές
στον εκλογικό νόμο, σύμφωνα και με την εντολή του Πρωθυπουργού. Ωστόσο, ο
εκλογικός νόμος πρέπει να υπηρετεί και μια βασική αρχή, που είναι η διασφάλιση
της πολιτικής σταθερότητας. Και, επίσης, δεν είναι νοητό να μιλάμε απλοϊκά για
αναλογικό ή αναλογικότερο εκλογικό νόμο, όταν στο πολιτικό μας σύστημα δεν
έχουν διασφαλιστεί οι προϋποθέσεις για μια ισχυρή διακυβέρνηση, μονοκομματική
ή συμμαχική. Θέλω να θυμίσω ότι το πλέον αναλογικό εκλογικό σύστημα
εφαρμόστηκε από το ΠΑΣΟΚ το ’89 και οδήγησε, λόγω ακριβώς της έλλειψης των
πολιτικών προϋποθέσεων, σε κυβερνήσεις – εξαμβλώματα, που τσαλαπάτησαν κάθε
έννοια ηθικής, ενώ αγνόησαν προκλητικά την αποτελεσματικότητα. Άλλωστε το
ιταλικό μοντέλο είναι μάλλον παράδειγμα προς αποφυγή και όχι προς μίμηση. Ας
μην κρυβόμαστε. Κανένας εκλογικός νόμος δεν μπορεί να είναι εμπόδιο σε μια
πολιτική και κοινωνική πλειοψηφία. Και κανένας εκλογικός νόμος δεν πρέπει να
είναι σύμμαχος σε ευκαιριακές συγκολλήσεις, που δεν έχουν να πουν τίποτε για
τα προβλήματα των πολιτών. Αυτό πρέπει να το καταλάβουμε όλοι στην προοδευτική
παράταξη, εντός και εκτός ΠΑΣΟΚ».

Αν ξεκινούσε ένας διάλογος, ποια θα μπορούσε να είναι λοιπόν η ατζέντα του;

«Πολύ γρήγορα θα μπορούσα να αναφέρω τον εκσυγχρονισμό του κράτους, τη ζωή του
Έλληνα και της Ελληνίδας, την απασχόληση, την ανάπτυξη, την κατανομή του
πλούτου. Αλλά και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, τη θέση μας στο διεθνές
στερέωμα. Πιστεύω ότι στα ζητήματα αυτά, που είναι και τα ουσιαστικά
προβλήματα της διακυβέρνησης, μπορούμε να βρούμε κοινή βάση συζήτησης. Και όχι
μόνον συζήτησης, αλλά και διαμόρφωσης ενός κοινού προγράμματος, μιας κοινής
πρότασης διακυβέρνησης. Νομίζω ότι βρισκόμαστε πλέον στον κατάλληλο χρόνο. Και
βρισκόμαστε στον κατάλληλο χρόνο, όχι επειδή τα ζητήματα αυτά έχουν “ωριμάσει”
στις κομματικές ηγεσίες, αλλά επειδή είναι ώριμη μια μεγάλη κοινωνική
πλειοψηφία. Εμείς στο ΠΑΣΟΚ δεν αγνοούμε αυτή την αναγκαιότητα».

Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες και με αφορμή τα της αλλαγής του εκλογικού
νόμου, ακούγεται όλο και πιο έντονα το σενάριο της «νεοδημοκρατικής
παρένθεσης». Δηλαδή, μια εκλογική νίκη της Ν.Δ. το 2003 ή το 2004, που θα της
δώσει την ευκαιρία να κυβερνήσει μόνον έως το 2005, οπότε θα έχουμε ­ σύμφωνα
με τα σενάρια ­ εκλογές με αφορμή τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και επανάκαμψη
του ΠΑΣΟΚ μαζί με κάποια κόμματα της Αριστεράς.

«Έχω ακούσει κι εγώ τέτοια σενάρια και γελώ. Όπως νομίζω ότι γελούν και οι
πολίτες. Ελπίζω ότι στο ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχει κανείς που να διακινεί στα σοβαρά
τέτοιες ασυναρτησίες. Να σοβαρευτούμε. Στο ΠΑΣΟΚ θέλουμε πρόταση νίκης και όχι
πρόταση διαχείρισης της ήττας μας. Το έχω ξαναπεί, ότι δεν χρειαζόμαστε
διαχειριστές της ήττας. Δεν υπάρχει θέμα “δεξιάς παρένθεσης”. Ούτε μπορεί να
υπάρχει θέμα με τέτοιες κουτοπόνηρες, “μπακάλικες” λογικές. Οι ψηφοφόροι δεν
είναι αφελείς. Σας διαβεβαιώνω ότι τέτοια σενάρια, από όπου κι αν
εκπορεύονται, είναι η μόνη σίγουρη συνταγή περιθωριοποίησης του ΠΑΣΟΚ. Ο μόνος
σίγουρος τρόπος για να μας βάλουν στο περίφημο “χρονοντούλαπο”. Δεν πρόκειται
να τους κάνουμε τη χάρη».

Το τελευταίο διάστημα, η κυβέρνηση δείχνει να μην έχει απόλυτη συναίσθηση
του κλίματος στην ελληνική κοινωνία. Οι δημοσκοπήσεις είναι και πάλι άσχημες
για την κυβέρνηση Σημίτη και δεν διαφαίνεται οδός ανάκαμψης.

«Νομίζω ότι ο Πρωθυπουργός έδωσε ξεκάθαρες απαντήσεις στη Βουλή. Και θεωρώ ότι
η απάντηση αυτή, η καθαρή θέση, είναι και η αρχή για την αλλαγή του πολιτικού
κλίματος στη χώρα. Βεβαίως, το πολιτικό κλίμα έχει επιβαρυνθεί. Η επιβάρυνση
του πολιτικού κλίματος έχει να κάνει και με δικές μας πρακτικές και αδράνειες.
Δεν έχω σκοπό να ωραιοποιήσω την κατάσταση. Άλλωστε, κάτι τέτοιο δεν θα
ωφελούσε. Δέχομαι ότι κάναμε λάθη. Δέχομαι ότι δεν κινηθήκαμε πάντοτε σωστά.
Εκείνο που δεν δέχομαι είναι να επιχειρούν ορισμένοι να συνδέσουν περιθωριακές
καταστάσεις με τη γενικότερη πορεία της χώρας. Δεν δέχομαι την ισοπέδωση, δεν
δέχομαι την απαξίωση των μεγάλων βημάτων που όλοι μαζί κάναμε τα τελευταία
χρόνια. Το πρόβλημα με τη συντηρητική παράταξη και τους εκφραστές της σε όλα
τα πεδία, είναι αυτό ακριβώς. Δεν μπορούν να συγχωρήσουν την πρόοδο της χώρας.
Δεν ανέχονται τις κατακτήσεις, που είναι κατακτήσεις ολόκληρης της ελληνικής
κοινωνίας. Δεν μπορούν να αντιπαρατεθούν επί της πολιτικής. Έτσι, επιχειρούν
την παλινόρθωση μέσα από μια συστηματική καλλιέργεια μιζέριας, σκανδαλολογίας,
κουτσομπολιού, ύβρεων. Μέσα από τη διαμόρφωση μιας ατμόσφαιρας καθολικής
απογοήτευσης, προσπαθούν να διαμορφώσουν τη δική τους παρουσία. Για τη Νέα
Δημοκρατία έχω να πω το εξής: Μέλλον έχουν μόνον εκείνοι που μπορούν να
εμπνεύσουν αισιοδοξία για το αύριο και όχι εκείνοι που επιχειρούν να
κυριαρχήσουν μέσω της γενικευμένης μιζέριας. Ας το καταλάβουν επιτέλους».

Ο κ. Καραμανλής χαρακτήρισε τον κ. Κ. Σημίτη ως «υπηρέτη συμφερόντων» κι
εκείνος απάντησε με τα περί «εκτροπής». Ποιος από τους δύο εμπνέει ελπίδα, άραγε;

«Καλά θα κάνει και ο κ. Καραμανλής και η Νέα Δημοκρατία, να μην υποτιμούν τη
νοημοσύνη των πολιτών. Ουδείς έχει το ανάστημα να κατηγορήσει τον πρωθυπουργό
για τέτοια θέματα και ήταν δίκαιη η αγανάκτησή του. Ο κ. Σημίτης χρησιμοποίησε
μία υπερβολή, για να προειδοποιήσει τους πολίτες σχετικά με τις επιδιώξεις της
συντηρητικής παράταξης. Αλλά όλα αυτά δεν έχουν τόση σημασία. Σημασία έχει το
ποιος έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων. Ποιος θέτει τα ζητήματα. Ποιος
αντιμετωπίζει τα προβλήματα. Ποιος εργάζεται για το αύριο των πολιτών και
ποιος διαχειρίζεται την ανασφάλεια και τη μιζέρια. Η απάντηση είναι νομίζω
φανερή. Εμείς, παρά τα όποια λάθη μας, ήμασταν, είμαστε και θα παραμείνουμε
δεσμευμένοι απέναντι στον ελληνικό λαό για λύσεις στα προβλήματα».

Δεν βλέπετε ότι η κριτική εστιάζεται πλέον στην ίδια την απόδοση της
κυβέρνησης; Λένε πολλοί ότι η κυβέρνηση δεν παράγει έργο, όπως και ότι είναι
ανίσχυρη απέναντι στα λεγόμενα «μεγάλα συμφέροντα».

«Κοιτάξτε, η αυταρέσκεια μακριά από εμάς. Δεν θα έλεγα ότι η κυβέρνηση δεν
παράγει έργο, αλλά από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί κανείς να πει ότι υπάρχει
ικανοποίηση σε εμάς για το κυβερνητικό έργο. Ο συντονισμός της κυβέρνησης
μπορεί και πρέπει να γίνει καλύτερος. Όπως και τα αντανακλαστικά μας. Όπως και
η πολιτική μας πρακτική, σε πολλές περιπτώσεις. Δε δέχομαι όμως ότι η
κυβέρνηση είναι ανίσχυρη απέναντι στα συμφέροντα. Συμβαίνει το ακριβώς
αντίθετο και δεν πρέπει να δίνεται από κανέναν λανθασμένη εντύπωση. Σε όλες
τις εποχές, υπάρχουν εκείνοι που θέλουν να λειτουργούν πέρα και πάνω από τους
κανόνες. Καθήκον μας είναι να ολοκληρώσουμε ένα τέτοιο θεσμικό πλαίσιο, που
δεν θα επιτρέπει σε κανένα να λειτουργήσει ούτε στιγμή εκτός των κανόνων».

Χωρίς μέλλον ο εμφύλιος των επιχειρηματιών

Θα συμφωνούσατε με την άποψη ότι οι τελευταίες διώξεις εντάσσονται σε ένα
επιχειρηματικό πόλεμο;

«Θα ήταν άδικο να βλέπαμε δάκτυλο πίσω από κάθε εισαγγελική ενέργεια, αν και
εδώ ισχύει ότι και οι κρίνοντες κρίνονται. Η Δικαιοσύνη πρέπει να κάνει τη
δουλειά της, πέρα από κάθε είδους σκοπιμότητα, αν και οι αρνητικές επιπτώσεις
στην Οικονομία είναι δυστυχώς αναπόφευκτες. Τώρα, αυτό που αποκαλείτε
«επιχειρηματικό πόλεμο» είναι κάτι το υπαρκτό, ίσως και αναπόφευκτο, μέσα στο
σημερινό πλαίσιο. Να θυμίσω ότι υπάρχει το 3ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, όπως
και μία σειρά άλλων ζητημάτων – για παράδειγμα οι διαδικασίες για την παροχή
των αδειών για τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Είναι μελαγχολικό το γεγονός ότι ενώ η
ελληνική Οικονομία κάνει μεγάλα βήματα τα τελευταία χρόνια, οι περισσότερες
ελληνικές επιχειρήσεις πάσχουν από μία εσωστρέφεια. Προσωπικά, είχα κάνει σε
ανύποπτο χρόνο μία κίνηση που δεν προχώρησε με ευθύνη των ίδιων των
επιχειρηματιών. Ίσως θυμάστε ότι ως υπουργός Ανάπτυξης, είχα προσκαλέσει
κάποιους μεγάλους επιχειρηματίες της χώρας και τους είχα καλέσει εκ μέρους της
κυβέρνησης να συνεργαστούν σε κοινές επιχειρηματικές δράσεις στις
αναπτυσσόμενες, νέες αγορές, όπως ήταν εκείνη την περίοδο τα Βαλκάνια. Νομίζω
ότι εκείνο το μήνυμα, είναι και σήμερα επίκαιρο. Η Ελλάδα είναι μία μικρή
αγορά, αν θέλουμε να μιλήσουμε με τους όρους της νέας θέσης της χώρας μας στην
ευρωζώνη. Δεν ωφελεί να εξαντλείται η επιχειρηματική τάξη της χώρας σε
«εμφύλιους πολέμους» χωρίς μέλλον. Μετά το 3ο Κοινοτικό Πλαίσιο και το άνοιγμα
των αγορών, τι θα συμβεί; Πρέπει να κοιτάξουμε μπροστά, όλοι. Η κυβέρνηση
είναι πάντοτε έτοιμη να βοηθήσει στη διαμόρφωση ενός καλύτερου κλίματος για
τις επιχειρήσεις που θα δείξουν εξωστρέφεια και θα επιδιώξουν να γίνουν
πραγματικά ανταγωνιστικές.»