Εγκλήματα για την τιμή

Χιλιάδες γυναίκες δολοφονούνται κάθε χρόνο στο όνομα της «οικογενειακής
τιμής». Η απιστία, οι προγαμιαίες σχέσεις, το φλερτ, ως και η έλλειψη ταλέντου
στη μαγειρική, «επισείουν» σε πολλές χώρες – της Ευρώπης συμπεριλαμβανομένης –
ακόμη και σήμερα, τη θανατική ποινή.

Η σιωπή. Χιλιάδες γυναίκες σε μουσουλμανικές χώρες, όπως το Αφγανιστάν γίνονται θύματα βίας, που οι τοπικές κοινωνίες δικαιολογούν

Σύμφωνα με την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα,
«εγκλήματα τιμής» έχουν διαπραχθεί και διαπράττονται στο Αφγανιστάν, την
Αίγυπτο, τη Βραζιλία, τη Βρετανία, την Ινδία, την Ιορδανία, το Ιράκ, το Ιράν,
τον Ισημερινό, το Ισραήλ, την Ιταλία, το Μαρόκο, το Μπανγκλαντές, την
Ουγκάντα, την Σουηδία και την Τουρκία. Οι ακριβείς διαστάσεις του προβλήματος,
ωστόσο, είναι δύσκολο να υπολογιστούν. Συχνά οι δολοφονίες δεν καταγγέλλονται,
οι δράστες δεν τιμωρούνται και, στα μάτια ορισμένων κοινωνιών, η έννοια της
οικογενειακής τιμής δικαιολογεί την πράξη.

Τι μπορεί να προσβάλει την οικογενειακή τιμή; Εξαρτάται από το πόσο «εύθικτη»
είναι. Η Διεθνής Αμνηστία επισημαίνει την περίπτωση ενός άνδρα που δολοφόνησε
τη σύζυγό του επειδή ονειρεύτηκε ότι τον είχε προδώσει. Στην Τουρκία, ένας
άνδρας έκοψε δημοσίως τον λαιμό της γυναίκας του διότι κάποιος της είχε
αφιερώσει μια ερωτική μπαλάντα στο ραδιόφωνο. Στην Ινδία, περισσότερες από
5.000 νύφες πεθαίνουν κάθε χρόνο διότι η προίκα τους θεωρείται ανεπαρκής.
Ακόμη και τα θύματα βιασμού είναι ευάλωτα. Τον Μάρτιο του 1999, μια 16χρονη
Πακιστανή που έπασχε από διανοητική υστέρηση έπεσε θύμα σεξουαλικής
κακοποίησης. Το έγκλημα καταγγέλθηκε. Ο δράστης συνελήφθη. Το δικαστικό
συμβούλιο των Πάταν, όμως, απεφάνθη ότι η κοπέλα είχε ατιμάσει τη φυλή της και
την καταδίκασε σε θάνατο.

Η βία εναντίον των γυναικών έχει πολλά πρόσωπα και λαμβάνει πολλά διαφορετικά
ονόματα. «Στις μουσουλμανικές χώρες, ονομάζονται εγκλήματα τιμής», εξηγεί η
Γουίντνεϊ Μπράουν, από το Παρατηρητήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. «Και τα
εγκλήματα πάθους, όμως, που αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη επιείκεια στη
Λατινική Αμερική, έχουν ανάλογη δυναμική: μια γυναίκα δολοφονείται από κάποιον
συγγενή της και το έγκλημα εκλαμβάνεται ως συγχωρητέο ή κατανοητό». Το
πρόβλημα αυτό «δεν γνωρίζει πολιτισμικά και θρησκευτικά σύνορα».

Τι μπορεί να γίνει, λοιπόν, για να καταπολεμηθεί; Κατ’ αρχήν, να σπάσει το
ταμπού τής σιωπής που το περιβάλλει. Κι έπειτα, να συντονιστεί η προσπάθεια
των τοπικών και των διεθνών οργανώσεων υπέρ των γυναικείων δικαιωμάτων.

Ώστε να μεγιστοποιηθούν οι πιέσεις στις κυβερνήσεις και να αρχίσει να
αντιμετωπίζεται αυτό το πρόβλημα με τη σοβαρότητα που του αρμόζει. Τόσο από
κοινωνική όσο και από νομική πλευρά.