Χρονιά του ευρώ το 2002

Το ευρώ είναι υποτιμημένο. Μια πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
καταλήγει στο συμπέρασμα ότι θα είναι λογικό να περιμένουμε μία κατά 15% έως
20% ανάκαμψη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος στις διεθνείς αγορές
συναλλάγματος. Η ανάκαμψη αυτή θα γίνει, κυρίως, έναντι του αμερικανικού
δολαρίου και του ιαπωνικού γιεν.

Η εισροή κεφαλαίων στην ευρωζώνη αυξάνεται. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στην
ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και στις
συγκριτικά χαμηλότερες τιμές των ευρωπαϊκών επενδυτικών προϊόντων. Παράλληλα,
η προοπτική εισόδου της Βρετανίας στην ευρωζώνη θα προσφέρει μεγαλύτερη ώθηση,
τους επόμενους μήνες.

Από τη γέννησή του, πριν από τρία χρόνια, όλα όσα θα μπορούσαν να πάνε στραβά
για το ευρώ, πήγαν. Από τον Ιανουάριο του 1999, που ξεκίνησε στο 1,17 σεντς
έναντι του αμερικανικού δολαρίου, κινείται τώρα στο επίπεδο των 87 σεντς. Αυτή
η εξασθένηση του ευρώ δεν δικαιολογείται πλέον από τα θεμελιώδη μεγέθη της
οικονομίας της ευρωζώνης. Το 2002 θα είναι, κατά πάσα πιθανότητα, καλύτερο για
τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τα ευρωπαϊκά ομόλογα και τις μετοχές και, τέλος,
για τις διαρθρωτικές αλλαγές.

Το μεγαλύτερο βάρος της ανάκαμψης θα φέρει η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή οικονομία, η
γερμανική. Ο δείκτης IFO, που μετρά το γερμανικό επιχειρηματικό κλίμα, δείχνει
ότι η κερδοφορία των επιχειρήσεων θα βελτιωθεί μεσοπρόθεσμα. Αν και δείχνει
ότι θα σημειωθεί μια λογική πτώση 5% έως 10% στην κερδοφορία, θα σημειωθεί
βελτίωση το 2003.

Παράλληλα, είναι σχετικά απίθανο να κινηθούν ανοδικά οι τιμές των μετοχών στα
ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο που μπορεί να βοηθήσει:
περισσότερες μειώσεις των ευρωπαϊκών επιτοκίων. Ο πληθωρισμός, έως τα μέσα του
χρόνου, θα κινηθεί προς το 1%, από 2,1% που τρέχει τώρα. Έτσι, η Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα έχει περιθώρια να μειώσει τα επιτόκια, σε μια περίοδο που η
Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών έχει κλείσει τον κύκλο μείωσης των
αμερικανικών επιτοκίων.

Η μείωση της διαφοράς μεταξύ των ευρωπαϊκών και των αμερικανικών επιτοκίων θα
δώσει μια μικρή ώθηση στις ευρωπαϊκές μετοχές. Η αύξηση των εισροών κεφαλαίων
στην ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά θα δώσει ώθηση στο ευρώ έναντι του δολαρίου, παρά
το γεγονός ότι θα κλείσει η «ψαλίδα» μεταξύ των ευρωπαϊκών και των
αμερικανικών επιτοκίων. Πράγματι, τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι
εισροές κεφαλαίων στην ευρωζώνη έχουν αρχίσει να αυξάνονται.

Αμφιβολίες

Οι πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις των επόμενων ετών αναμένεται να δώσουν ώθηση στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα

Πολλοί, πάντως, εξακολουθούν να έχουν αμφιβολίες για τη δημιουργία μιας
αληθινής «μετοχικής κουλτούρας» στην καρδιά της Ευρώπης. Ωστόσο, η ολοκλήρωση
της αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με την
εξάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου, λόγω της καθιέρωσης του ευρώ, είναι
βέβαιο ότι θα αυξήσουν τη διασυνοριακή μεταφορά κεφαλαίων στην ευρωζώνη.
Παράλληλα, οι δημογραφικές προκλήσεις κάνουν επιτακτική την ιδιωτικοποίηση των
ευρωπαϊκών συστημάτων ασφάλειας και πρόνοιας. Παρατηρούνται ήδη ορισμένες
μεγάλες βελτιώσεις στον τρόπο που ασκεί το επιχειρείν η Ευρώπη. Η νέα
γερμανική φορολογική νομοθεσία επιτρέπει τη μείωση των αμοιβαίων σταυροειδών
συμμετοχών των επιχειρήσεων (cross- shareholding) – μία γερμανική επιχείρηση
συμμετέχει σε μία άλλη και η τελευταία συμμετέχει στην πρώτη – χωρίς να
τιμωρούνται από το φορολογικό σύστημα. (Πριν, δύο γερμανικές επιχειρήσεις που
θα μείωναν τις συμμετοχές τους, η μία στην άλλη, θα κατέβαλλαν ως φόρο το 50%
της αξίας των μετοχών που θα πουλούσαν). Επιπλέον, από τον Απρίλιο, οι
γερμανικές επιχειρήσεις θα είναι αναγκασμένες να αποκαλύπτουν τις συμμετοχές
σε άλλες επιχειρήσεις. Αυτό, όχι μόνο θα αποτελέσει ένα σημείο καμπής στην
αποτελεσματική κατανομή των κεφαλαίων, στη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης,
αλλά και θα κάνει την ευρωζώνη επίκεντρο μεγάλων εξαγορών και συγχωνεύσεων τα
επόμενα δυο χρόνια.

Πολιτικά… οφέλη

Ακόμη και η πολιτική μπορεί να δώσει ώθηση στο ευρώ. Στη Γαλλία, ο πρόεδρος
Σιράκ προηγείται οριακά στις δημοσκοπήσεις του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Λιονέλ
Ζοσπέν. Αμέσως μετά την εκλογική αναμέτρηση για τη γαλλική προεδρία, θα
πραγματοποιηθούν εκλογές για το εθνικό Κοινοβούλιο. Ο Ζοσπέν θα δυσκολευτεί
πολύ να κερδίσει τις εκλογές για το Κοινοβούλιο, αν προηγουμένως έχει χάσει
την προεδρία από τον Σιράκ. Η γαλλική δεξιά, κατά συνέπεια, είναι πολύ πιθανό
να επικρατήσει και στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις, τελειώνοντας τη
συγκατοίκηση σοσιαλιστών και δεξιών που βασανίζει τη γαλλική πολιτική και
εμποδίζει τις διαρθρωτικές αλλαγές.

Στις ομοσπονδιακές εκλογές που θα πραγματοποιηθούν τον Σεπτέμβριο στη
Γερμανία, υπάρχουν ενδείξεις ότι η δεξιά πολιτική θα βγει ενισχυμένη. Ο
καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ αντιμετωπίζει μια μεγάλη πρόκληση από την
χριστιανοδημοκρατική αντιπολίτευση, υπό την ηγεσία του Βαυαρού Έντουντ
Στόιμπερ, ο οποίος προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Η καλύτερη ευκαιρία που έχει
ο Σρέντερ να κερδίσει τις εκλογές, είναι να πάρει με το μέρος του τους
Ελεύθερους Δημοκράτες, οι οποίοι είναι υποστηρικτές του ελεύθερου επιχειρείν.
Με τους Ελεύθερους Δημοκράτες στον κυβερνητικό συνασπισμό που θα προκύψει μετά
τις εκλογές, η Γερμανία θα έχει μία πιο μεταρρυθμιστική κυβέρνηση σε σχέση με
τη σημερινή. Σε συνδυασμό με τη μεγάλη πιθανότητα δεξιάς στροφής στη Γαλλία,
είναι πολύ πιθανό οι τέσσερις μεγαλύτερες χώρες της ευρωζώνης να έχουν, από τα
τέλη του χρόνου, μεταρρυθμιστικές κυβερνήσεις προς την κατεύθυνση της
απελευθέρωσης των οικονομιών. Η επικράτηση κυβερνήσεων περισσότερο φιλικών
προς τις επιχειρήσεις και τις αγορές, που θα προωθήσουν οικονομικές
μεταρρυθμίσεις, θεωρείται σίγουρο ότι θα είναι μια καλή εξέλιξη για το κοινό
ευρωπαϊκό νόμισμα.

Αυτό θα αυξήσει και τις πιέσεις για είσοδο στην ευρωζώνη των χωρών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Η
Δανία και η Σουηδία έχουν ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή τους να πραγματοποιήσουν
δημοψηφίσματα για την είσοδο στην ΟΝΕ, το 2003. Είναι πολύ πιθανό να τις
ακολουθήσει και η Βρετανία. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ είναι
υποστηρικτής της εισόδου της Βρετανίας στην ευρωζώνη «με τους κατάλληλους
όρους».

Η πτώση των επιτοκίων, η οικονομική ανάκαμψη, η εισροή κεφαλαίων και οι
μεταρρυθμιστικές κυβερνήσεις στην ευρωζώνη δείχνουν ότι το ευρώ θα ενισχυθεί
τα επόμενα χρόνια. Ύστερα από έξι χρόνια κυριαρχίας του δολαρίου, ίσως ήρθε η
ώρα να πάρει την σκυτάλη ένα άλλο νόμισμα.

(c) Forbes Global Inc.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης