«Διάλογος» περί απαρτχάιντ

Έκτη ημέρα της δίκης, ο πρώτος διάλογος. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ακόμη
και συμβολικός. Διεξήχθη ανάμεσα στον μάρτυρα κατηγορίας και τον
κατηγορούμενο. Ανάμεσα σε έναν Αλβανό και έναν Σέρβο. «Μην ξεχνάτε ότι έχετε
δώσει όρκο, κύριε Μπακάλι». «Δεν χρειάζεται να μου το υπενθυμίζετε, κύριε
Μιλόσεβιτς».

Άνοιξη 1998: ο Μαχμούτ Μπακάλι είχε συναντηθεί τότε δύο φορές με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, με στόχο την εκτόνωση της έντασης από τις συμπλοκές που είχαν ήδη ξεσπάσει στο Κόσοβο ανάμεσα στις σερβικές δυνάμεις ασφαλείας και τους Αλβανούς αντάρτες. Ανάμεσα στους δύο άνδρες διακρίνεται, στη φωτό, ο Ιμπραήμ Ρουγκόβα

Ο Μαχμούτ Μπακάλι, ο Αλβανός πρώην κομμουνιστής ηγέτης του Κοσόβου, ήταν ο
πρώτος μάρτυρας κατηγορίας που κατέθεσε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ)
της Χάγης. Κατηγόρησε τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ότι «κατέστρεψε την
Γιουγκοσλαβία», ότι «δολοφόνησε αμάχους, παιδιά, ηλικιωμένους, εγκύους,
λέγοντας συνεχώς ότι καταπολεμούσε την τρομοκρατία», κατήγγειλε το καθεστώς
του «απαρτχάιντ» που επεχείρησαν να επιβάλουν οι σερβικές αρχές στην αλβανική
πλειοψηφία του Κοσόβου τη δεκαετία του 1990.

«Μπορείτε να μας εξηγήσετε τι σημαίνει απαρτχάιντ;», ρώτησε χθες ο Μιλόσεβιτς,
ξεκινώντας την εξέταση του μάρτυρα. «Μας αφαιρέσατε το δικαίωμα σε μία
αυτόνομη κυβέρνηση. Το δικαίωμα να έχουμε τη δική μας αστυνομική δύναμη. Το
δικαίωμα να έχουμε τη δική μας εκπαίδευση, το δικό μας σχολικό πρόγραμμα»,
απάντησε ο Μπακάλι. «Γιατί, τα παιδιά των Αλβανών στο Κόσοβο δεν είχαν το
δικαίωμα να παρακολουθούν τα μαθήματα στην αλβανική γλώσσα;». «Πάντως, σίγουρα
δεν είχαν το δικαίωμα να παρακολουθούν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που είχε
αποφασίσει το Κοινοβούλιο του Κοσόβου». «Θεωρείτε ότι υπάρχει αλβανική φυσική,
κύριε Μπακάλι, αλβανική χημεία, αλβανικά μαθηματικά; Σε τι έπρεπε να έγκειται
ο διαχωρισμός, εκτός της γλώσσας, από το πρόγραμμα που ίσχυε στην Σερβία;».

Ο προεδρεύων δικαστής, Ρίτσαρντ Μέι, έδειξε να χάνει την υπομονή του. «Νομίζω
ότι απομακρυνόμαστε λίγο από το θέμα», είπε στον Μιλόσεβιτς. Και κάλεσε τον
Μπακάλι να δίνει συντομότερες απαντήσεις.

Συνεχίζοντας την εξέταση του μάρτυρα, ο Μιλόσεβιτς κατηγόρησε για μία ακόμη
φορά τη Δύση και το ΝΑΤΟ ότι παρείχαν υποστήριξη στον Απελευθερωτικό Στρατό
του Κοσόβου (UCK), επέμεινε ότι οι δολοφονίες και οι βομβιστικές επιθέσεις των
Αλβανών εθνικιστών ήταν που προκάλεσαν τη σερβική καταστολή, στις αρχές του
1999. Ο UCK, είπε, δολοφονούσε ανηλεώς τους αντιπάλους του. «Δεν είναι αυτό
πράξη τρομοκρατίας;». «Ναι», απάντησε ο Μπακάλι. «Αλλά δεν τα έκανε ο UCK
αυτά». Ο Μιλόσεβιτς υποστήριξε ότι ο μάρτυρας είχε διασυνδέσεις με τον UCK. Ο
Μπακάλι απάντησε ότι οι μόνες επαφές που είχε με την ηγεσία του ήταν πολιτικής
ή διπλωματικής φύσης. Ο Μιλόσεβιτς υποστήριξε πως οι Αλβανοί εξτρεμιστές
προσπάθησαν να εκδιώξουν τους Σέρβους σπέρνοντας τον τρόμο. «Είναι προπαγάνδα.
Δεν το δέχομαι», απάντησε ο Μπακάλι. «Δηλαδή οι νεκροί είναι προπαγάνδα;».

Η συνέχεια

Λίγο αργότερα, το δικαστήριο αποδέχθηκε το αίτημα του Μιλόσεβιτς για διακοπή
της συνεδρίασης – περίμενε, είπε, «μία επίσκεψη από την οικογένειά μου».
Σήμερα πρόκειται να καταθέσει ο δεύτερος μάρτυρας κατηγορίας, ο Κέβιν Κέρτις,
επικεφαλής μιας ομάδας ερευνητών που ανακάλυψαν πολυάριθμους μαζικούς τάφους
Αλβανών στο Κόσοβο. Ο δικαστής Μέι, όμως, ενοχλημένος προφανώς από τους αργούς
ρυθμούς της διαδικασίας, ξεκαθάρισε χθες στους εισαγγελείς ότι μέχρι τις αρχές
Ιουλίου πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το πρώτο μέρος της δίκης, που αφορά το
Κόσοβο. Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς του είπε ότι θα χρειαστεί δύο χρόνια μόνο και
μόνο για να διαβάσει, στο κελί του, όλα τα έγγραφα που του έχουν στείλει οι
εισαγγελείς. Αν και δεν σκοπεύει να το κάνει «διότι όλες οι κατηγορίες είναι ψευδείς».