Πέταξε το προσωπείο η Τουρκία

Ντενκτάς- Κληρίδης: ούτε τρεις μήνες δεν κράτησαν τα χαμόγελα κι η καλή διάθεση του Τουρκοκύπριου ηγέτη. Τώρα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κατατίθεται μονάχα η γνώριμη αδιαλλαξία του Ρ. Ντενκτάς

Μάλιστα, ο κ. Σημίτης έλεγε σε συνομιλητές του ότι η εξωτερική πολιτική είναι
ένα «χαρτί» που θα παίξει «πολύ γερά» ακόμη κι εν όψει των επόμενων εθνικών
εκλογών. Το κλίμα αυτό της αισιοδοξίας αποτυπώθηκε και κατά τη συνεδρίαση του
Υπουργικού Συμβουλίου για την εξωτερική πολιτική, στα τέλη του περασμένου
μηνός.

Τώρα, λίγες μόλις εβδομάδες αργότερα, τα δεδομένα έχουν άρδην αλλάξει: οι
συνομιλίες για το Κυπριακό πάνε από το κακό στο χειρότερο, ο πολυδιαφημισμένος
διάλογος με την Τουρκία δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα προχωρήσει, η
ενταξιακή πορεία της Κύπρου μπορεί να μην αμφισβητείται αλλά αντιμετωπίζει ήδη
προβλήματα.

Αφγανιστάν και Ιράκ. Η αιτία είναι μία και μοναδική – η πρόθεση των
Ηνωμένων Πολιτειών να βάλουν στο στόχαστρο το Ιράκ και η συνακόλουθη
αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας.

Χρήσιμο, ωστόσο, θα ήταν να πάμε λίγο πίσω – στην περίοδο αμέσως μετά το
τρομοκρατικό χτύπημα στη Νέα Υόρκη. Τότε η Ουάσιγκτον, σε μια προσπάθεια
οικοδόμησης της διεθνούς της συμμαχίας κατά της τρομοκρατίας, έστρεψε όλη της
την προσοχή στη Ρωσία και περίπου αγνόησε την Τουρκία, την οποία δεν
χρειαζόταν γεωστρατηγικά για την εκστρατεία στο Αφγανιστάν. Μία εκστρατεία που
φαινόταν τότε ότι θα κρατήσει πολλούς μήνες, ίσως και χρόνια. Ακολούθησε η
άνευ προηγουμένου επιτυχία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, όπου επικράτησαν εύκολα και
χωρίς μάλιστα να έχουν ανάγκη κανενός από τους παραδοσιακούς τους συμμάχους.

Ελιγμός της Άγκυρας. Σε εκείνη την περίοδο, λοιπόν, όπου η Άγκυρα
αντελήφθη πως δεν είχε πλέον την αμέριστη υποστήριξη των Αμερικανών σε ό,τι κι
αν έκανε, η Τουρκία υποχρεώθηκε να κάνει μια σειρά από «ενδιαφέρουσες»
κινήσεις – αντίθετες με την πάγια αδιάλλακτη στάση τους. Κατ’ αρχήν οι
διαμορφωτές της κοινής γνώμης ξεκίνησαν έναν έντονο διάλογο στο εσωτερικό της
χώρας για το Κυπριακό. Έπειτα, η πολιτικοστρατιωτική ηγεσία της χώρας πίεσε
τον Ραούφ Ντενκτάς να δεχθεί χωρίς τις γνωστές απαράδεκτες προϋποθέσεις περί
δύο κρατών στην Κύπρο την έναρξη διαπραγματεύσεων με τον Πρόεδρο Κληρίδη – μία
κίνηση, που βοηθούντων και συμβολικών δείπνων αναπτέρωσε τις ελπίδες για λύση
του Κυπριακού. Έπειτα, σταμάτησαν οι απειλές των Τούρκων αξιωματούχων περί
προσάρτησης των κατεχομένων στην περίπτωση που η Κύπρος ενταχθεί στην Ένωση
χωρίς προηγούμενη επίλυση του Κυπριακού. Και, τέλος, ο Ισμαήλ Τζεμ εμφανίστηκε
να δέχεται να συζητήσει τα προβλήματα του Αιγαίου, με τελική κατάληξη το
Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Οι βάσεις της Τουρκίας. Όμως, μετά την νίκη των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν τα
δεδομένα άλλαξαν και πάλι. Οι Αμερικανοί έχουν τώρα άλλο εχθρό, το Ιράκ. Και
για να χτυπήσουν το Ιράκ χρειάζονται τις βάσεις της Τουρκίας – την οποία
έσπευσαν να αγκαλιάσουν όπως τόσες φορές στο παρελθόν – αναβαθμίζοντας το ρόλο
της, παίρνοντας το μέρος της και… δίδοντάς της χρήματα παρά την ολιγωρία της
να προχωρήσει στις δέουσες μεταρρυθμίσεις ιδιαίτερα στο ζήτημα των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων.

Όμως και η Άγκυρα δεν ολιγώρησε καθόλου να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα – κι
έκανε σαφές ότι θα «πουλήσει» ακριβά τη συμπόρευσή της με τους Αμερικανούς.
Σύμφωνα με πληροφορίες εξάλλου, έχει ήδη λάβει τις διαβεβαιώσεις των ΗΠΑ ότι
δεν θα υπάρξει διαμελισμός του Ιράκ ούτε δημιουργία κουρδικού κράτους.

Αλαζονεία. Έτσι, πριν αλέκτορα φωνήσαι, η Τουρκία ανέκτησε την
αλαζονεία της: Ο κ. Ντενκτάς στις συνομιλίες του με τον κ. Κληρίδη πέταξε το
προσωπείο τού διαλλακτικού κι επέστρεψε στις πάγιες προκλητικές του θέσεις –
σε τέτοιο σημείο ώστε ο κ. Κληρίδης να εξομολογείται σε διεθνείς συνομιλητές
του πως έχει εξαντληθεί ουσιαστικά ο χρόνος. Ο κ. Τζεμ έκανε στροφή στα όσα
φέρεται να συμφώνησε με τον κ. Παπανδρέου αρχικά – και πλέον δεν δέχεται ούτε
ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο για το διάλογο ούτε τη δέσμευση πως το τελικό
στάδιο θα είναι η Χάγη. Οι δε στρατηγοί της γείτονος έστειλαν σαφές μήνυμα πως
η Τουρκία πρέπει να γίνει μέλος της Ένωσης – και να της δοθεί ημερομηνία
έναρξης διαπραγματεύσεων – ασχέτως κριτηρίων (δηλαδή έτσι, επειδή είναι ισχυρή
και το λένε οι Αμερικανοί!). Και, στην υπόθεση του ευρωστρατού, ξεκαθάρισε ότι
δεν κάνει βήμα πίσω από τη συμφωνία της Άγκυρας, που κρίθηκε απαράδεκτη από
την Αθήνα.

Η πολιτική των Αμερικανών να αποφασίζουν χωρίς καμία διαβούλευση με τους
συμμάχους τους έχει προκαλέσει αναστάτωση σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες –
και, κυρίως, στο Παρίσι και το Βερολίνο, που εκτός των άλλων διέρχονται
προεκλογική χρονιά. Και όλοι οι Ευρωπαίοι προεξοφλούν πλέον έντονες πιέσεις
των Αμερικανών προς όφελος του αγαπημένου παιδιού – της Τουρκίας…