Διαστάσεις Στο όνομα των αμερικανικών αξιών

«Μερικές φορές, ο πόλεμος δεν είναι μόνο ηθικά επιτρεπτός αλλά και ηθικά
αναγκαίος, για να απαντήσει σε ατιμωτικές πράξεις βίας, μίσους και αδικίας.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα».

Τρομοκρατία. «Ποιος είπε ότι η εξωτερική πολιτική είναι δύσκολη;» (του Πατρίκ Σαπάτ)

Να που ο πρόεδρος Μπους κατάφερε ΚΑΙ αυτό: να στρατολογήσει στο πλευρό του και
ένα μέρος της (μετριοπαθούς) διανόησης της Αμερικής. Την ώρα που οι
στρατιωτικοί παραδέχονται ότι τα λάθη τους που οδηγούν σε θανάτους αμάχων στο
Αφγανιστάν είναι περισσότερα απ’ όσα περίμεναν, την ώρα που φουντώνουν οι
αντιδράσεις σε όλο τον κόσμο τόσο για τη σημερινή εξωτερική πολιτική των
Ηνωμένων Πολιτειών όσο και για τα σχέδιά τους να επεκτείνουν τις συγκρούσεις
σε άλλες χώρες, εξήντα αμερικανοί διανοητές υπογράφουν μια Επιστολή υπέρ του
πολέμου. Ο τίτλος της είναι «Επιστολή της Αμερικής», και εκείνοι που την
υπογράφουν εξηγούν και δικαιολογούν την απόφαση της χώρας τους να κηρύξει τον
πόλεμο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Την ώρα λοιπόν που ο «σημαντικότερος εν ζωή διανοούμενος» (δηλαδή ο Νόαμ
Τσόμσκι) βρίσκεται στην Τουρκία για να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των Κούρδων,
εξήντα συνάδελφοί του, από τους οποίους οι περισσότεροι είναι καθηγητές σε
γνωστά αμερικανικά πανεπιστήμια, δηλώνουν σε κείμενό τους που δημοσιεύεται στη
Μοντ ότι θα αγωνιστούν για την υπεράσπιση των αμερικανικών αξιών.
Ανάμεσά τους, οι καθηγητές Φράνσις Φουκουγιάμα και Σάμιουελ Χάντινγκτον. Ο
Δημοκρατικός πρώην γερουσιαστής Ντάνιελ Πάτρικ Μόϊνιχαν, που θεωρείται η
«ηθική συνείδηση» της Αμερικής. Ο φιλόσοφος Μάικλ Γουόλσερ, ιστορικός της
πολιτικής σκέψης. Ο κοινωνιολόγος και «κοινοτιστής» Αμιτάι Ετζιόνι. Ο
πανεπιστημιακός Ρόμπερτ Πάτναμ, γνωστός από τη διαπίστωσή του για την
«εξαφάνιση της Αμερικής των πολιτών».

Ποιες είναι όμως οι περίφημες «αμερικανικές αξίες»; Πολλοί συγκρατούν μόνο τον
άκρατο καταναλωτισμό, την ελευθερία με την έννοια της απουσίας κανόνων, την
αποθέωση του ατόμου ή την εξασθένηση της οικογενειακής ζωής. Αλλά υπάρχουν κι
άλλες αξίες, πολύ διαφορετικές από τις παραπάνω, επισημαίνουν οι συντάκτες του
κειμένου. Και ξεχωρίζουν τέσσερις: Την πεποίθηση ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια
αποτελεί δικαίωμα κάθε ανθρώπου, άρα κάθε άνθρωπος πρέπει να αντιμετωπίζεται
ως σκοπός και όχι ως μέσον. Την πεποίθηση ότι υπάρχουν οικουμενικές ηθικές
αλήθειες που πρέπει να ισχύουν για όλους. Την πεποίθηση ότι οι διαφορές γύρω
από αυτές τις αξίες πρέπει να συζητούνται με πολιτισμένο και τεκμηριωμένο
τρόπο. Και τέλος, την ελευθερία της γνώμης και την ελευθερία της λατρείας.

Στο όνομα αυτών των αξιών γίνεται ο πόλεμος, βεβαιώνουν οι 60 αμερικανοί
καθηγητές, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η εξουδετέρωση της μάστιγας της
τρομοκρατίας θα επιτρέψει την οικοδόμηση της παγκόσμιας κοινότητας με βάση τη
δικαιοσύνη. Τρία (ρητορικά) ερωτήματα: Πότε ακριβώς τελειώνει αυτός ο πόλεμος;
Πότε θεωρείται νικηφόρος; Και με ποια λογική πανανθρώπινες και οικουμενικές
αξίες βαφτίζονται «αμερικανικές»;