Ολυμπία του χειμώνα

Έχετε επισκεφθεί την Αρχαία Ολυμπία μέσα στον χειμώνα; Ηρεμία. Η αξεπέραστη
πλαστικότητα του τοπίου σε ασπρογκρίζο φόντο. Όμως, ο στίβος άφωνος, κενός.
Δεν θα μπορούσε ποτέ να περάσει από το μυαλό των εμπνευστών των Ολυμπιακών
Αγώνων να τους διοργανώσουν τέτοια εποχή, ακυρώνοντας το φως της ημέρας και τη
γύμνια των σωμάτων, που, μαζί με την ιδέα της εκεχειρίας, ήταν οι τρεις κρυφοί
άξονες – χαμένοι όλοι σήμερα – τού πραγματικού Ολυμπισμού.

Η πραγματοποίηση χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων είναι βέβαιο ότι δεν οφείλει
τίποτα και δεν συνδέεται με κανένα τρόπο με το αρχαίο και πανανθρώπινο γεγονός
από το οποίο πήραν το όνομά τους. Τουλάχιστον οι θερινοί αγώνες, οι
πραγματικοί Ολυμπιακοί, μπορούσαν στην αρχή – μέχρι να πάρει το πάνω χέρι η
εμπορευματοποίηση – να θεωρηθούν ότι αποτελούσαν κάποιου είδους αναβίωση: άλλη
εποχή και ήθη, αλλά ίδια πάνω – κάτω ιδέα, δανεισμένα τα περισσότερα
αγωνίσματα, κοντινός ακόμα και ο πρώτος τόπος διεξαγωγής. Πού ακούστηκε όμως
να λέγεται Ολυμπιάδα μια σειρά αγώνων στα βουνά, με σκι, γάντια και πατίνια
(αφού κανένα από τα χειμερινά αθλήματα δεν διεξάγεται χωρίς τη βοήθεια
εργαλείου, μέσου ή εξοπλισμού στο ανθρώπινο σώμα); Η ανάγκη να πάρουμε την
αίγλη του ονόματος για να προσθέσουμε ένα ακόμα αθλητικό γεγονός προς τέρψιν
και κέρδος – όταν ξεκίνησαν οι χειμερινοί αγώνες, το 1924, η παγκόσμια
επιτυχία των σύγχρονων θερινών ήταν ήδη δεδομένη -, το πνεύμα αφομοίωσης –
κάποιοι θα ‘λεγαν ισοπέδωσης – της αρχαίας κληρονομιάς στον βωμό του θεάματος
και του εμπορίου, ο τεχνητός, με δυο λόγια, χαρακτήρας των χειμερινών αγώνων
είναι παραπάνω από ορατός. Κι όμως. Γρήγορα κι αυτοί βρήκαν τη θέση τους στην
καρδιά των φιλάθλων – με την πείσμονα ίσως εξαίρεση των Ελλήνων.

ΑΛΛΗ ΓΟΗΤΕΙΑ

Να ‘ναι άραγε η έλξη του λευκού, που σαν να βάζει τον αθλητισμό στη θέση που
θα του άξιζε στην κοινωνική ζωή, δηλαδή στους αντίποδες της περιρρέουσας
μαυρίλας; Να ‘ναι ο αναχρονιστικός εξωτισμός αθλημάτων που μετατρέπουν το
χιόνι, το κρύο, την έλλειψη ισορροπίας σε συμμάχους και δίνουν άλλη διάσταση
στην αιώρηση και την ταχύτητα; Να ‘ναι ο «οικογενειακός», καλόβολος αέρας που
αναδίνουν αυτές οι συγκεντρώσεις σε μικρά χωριά (το Σολτ Λέικ των εκατό
εβδομήντα χιλιάδων κατοίκων είναι η μεγαλύτερη στην ιστορία πόλη που θα τους
φιλοξενήσει), υπό τους ήχους καμπανών, πιπιζών, περίεργων ζώων και πάντως υπό
τους οφθαλμούς μόνον των μυημένων; Να ‘ναι αυτός ο συνδυασμός παγκοσμιότητας –
το όνομα έχει τη χάρη – και λέσχης εκλεκτών ολίγων, όπου, σε πείσμα κάθε
λογικού γεωπολιτικού κριτηρίου, χώρες σαν την Αυστρία και την Ελβετία
αισθάνονται για λίγο καιρό παντοκρατόρισσες; Να ‘ναι, απλούστερα, η ομορφιά
του θεάματος, αυτό το σχεδόν διαρκές δέσιμο αθλητικότητας και καλλιτεχνίας,
δύναμης και χάριτος; Όλα αυτά μαζί, ίσως όμως και τίποτα περισσότερο από το
άκουσμα των λέξεων «Ολυμπιακοί Αγώνες» και το ρίγος που προκαλεί σε όποιον
αγαπά τον αθλητισμό η προσμονή – και μετά η μετοχή – σε ό,τι συνδέεται με
αυτές τις λέξεις. Και βέβαια, η τρομερή δύναμη του παράγοντα χρόνου,
συνήθειας, παγίωσης: διά της τετραετούς επανάληψης και μαζί ανανέωσης, οι
χειμερινοί αγώνες μπήκαν στο κοινωνικό και το αθλητικό ασυνείδητο, αναμένονται
και προετοιμάζονται, έχουν πια τη δική τους πινακοθήκη ηρώων, από τον Κιλί και
τον Στένμαρκ ώς την Καταρίνα Βιτ.

Πέρα όμως, από όλα αυτά, που δεν θα αρκούσαν κατά πάσα βεβαιότητα για να
μετατοπίσουν το ενδιαφέρον μας από τη συναρπαστική εξέλιξη του εγχώριου
πρωταθλήματος, οι φετινοί χειμερινοί αγώνες παρουσιάζουν τρία ιδιαίτερα
χαρακτηριστικά. Διεξάγονται στην Αμερική πέντε μόλις μήνες μετά το
τρομοκρατικό χτύπημα, κι έτσι, είτε το θέλουμε είτε όχι, προσλαμβάνουν και το
χαρακτήρα αμυντικής άσκησης σε πλανητική μετάδοση. Ύστερα, γίνονται σε μια
πόλη που τους διεκδίκησε και τους κέρδισε με αποδεδειγμένα αμφίβολης ηθικής
μέσα και γι’ αυτό θα ‘χει ενδιαφέρον να δούμε πόσο μόνοι θα είναι τελικά οι
Μορμόνοι, πόσο η διοργάνωση αλλά και το ίδιο το αθλητικό γεγονός θα υπερβούν
την πολιτική που βρίσκεται πίσω τους. Και, τέλος, είναι οι τελευταίοι
«Ολυμπιακοί Αγώνες» πριν από τους δικούς μας – με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Από
ενδιαφέρον, λοιπόν, από περιέργεια και για προετοιμασία θα στρέψουμε κι εμείς
φέτος τα ανειδίκευτα, αλλά πάντα φίλαθλα βλέμματά μας προς τη μακρινή άγνωστη
Γιούτα – και μάλιστα διά ζώσης. Γι’ αυτό μη χάσετε τις επόμενες, ειδικές για
σας, μεταδόσεις.