Πρεμιέρα διαλόγου

Το πρώτο βήμα στον ελληνοτουρκικό διάλογο για τα ζητήματα που συνδέονται με
το Αιγαίο έγινε χθες στη Νέα Υόρκη, καθώς οι κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ
συμφώνησαν στην έναρξη διερευνητικών επαφών «για τα θέματα όπου συγκλίνουμε».

Παπανδρέου – Τζεμ. Η συνομιλία των δύο υπουργών ήταν τετ α τετ και χωρίς τη συμμετοχή των αρμοδίων υπηρεσιακών παραγόντων και συμβούλων της κάθε πλευράς

Το έργο των επαφών αυτών ανετέθη σε ­ υπηρεσιακό επίπεδο ­ ομάδες των δύο
υπουργείων Εξωτερικών, με επικεφαλής τους πολιτικούς διευθυντές.

Οι πολιτικοί διευθυντές θα είναι αυτοί που θα καθορίσουν και το πλαίσιο του
διαλόγου, το οποίο, πάντως, κατά τον κ. Γιώργο Παπανδρέου, πρέπει να είναι το
Διεθνές Δίκαιο, το απαραβίαστο των συνόρων, οι διεθνείς συνθήκες και το
κοινοτικό κεκτημένο, όπως ορίζεται από το Ελσίνκι.

Οι δύο υπουργοί Εξωτερικών πρόκειται να έχουν νέα συνάντηση, στην
Κωνσταντινούπολη, όπου θα επισημοποιηθεί και η διαδικασία, καθώς χθες η
συνομιλία τους ήταν τετ α τετ και χωρίς τη συμμετοχή των αρμοδίων υπηρεσιακών
παραγόντων και συμβούλων της κάθε πλευράς.

Πάντως, παρά τη διάθεση των κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ να δοθεί μια ώθηση στην
όλη διαδικασία, ήδη έχει γίνει φανερό ότι η κάθε πλευρά αντιλαμβάνεται με
διαφορετικό τρόπο την όλη διαδικασία ­ εάν όχι και την ουσία ­ των επαφών. Η
Αθήνα, λόγου χάριν, επιμένει πως στόχος θα πρέπει να είναι η παραπομπή με
συνυποσχετικό του ζητήματος της υφαλοκρηπίδας στη Χάγη και η σύνταξη αυτού του
συνυποσχετικού να αποτελέσει το αντικείμενο του ελληνοτουρκικού διαλόγου. Η
τουρκική πλευρά, από την άλλη, επιμένει σε έναν διάλογο εφ’ όλης της ύλης για
το Αιγαίο, από τον οποίο εάν δεν προκύψουν αποτελέσματα σε διμερές επίπεδο να
γίνει προσφυγή σε διαιτησία, διαμεσολάβηση ή και ­ τελικά ­ στο Δικαστήριο της
Χάγης.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το πιθανότερο είναι πως στην πρώτη συνάντηση
των πολιτικών διευθυντών, η ημερομηνία της οποίας αναμένεται να ορισθεί στην
Κωνσταντινούπολη, η κάθε πλευρά θα προσέλθει με έναν… κατάλογο θεμάτων στα
οποία, κατά τη γνώμη της, μπορεί να υπάρξει σύγκλιση. Ωστόσο, είναι βέβαιον
ότι η αντίληψη για το πού μπορεί να υπάρξει σύγκλιση δεν θα είναι ταυτόσημη
και άρα, θα επακολουθήσει μια «ανταλλαγή απόψεων» για το ποια θέματα θα τεθούν
στην ατζέντα των επαφών.

Όπως και να έχει, μια τουλάχιστον έτοιμη φόρμουλα, για την έναρξη διαλόγου που
θα οδηγήσει στη Χάγη, έχουν στα χέρια τους οι κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ.

Τη φόρμουλα επεξεργάσθηκαν στελέχη του Ελληνοτουρκικού Φόρουμ, μιας
ανεξάρτητης οργάνωσης που απαρτίζεται από προσωπικότητες της Ελλάδας και της
Τουρκίας. Ανάμεσά τους, ωστόσο, είναι και άνθρωποι που έχουν διασυνδέσεις με
τα δύο υπουργεία Εξωτερικών. Από την τουρκική πλευρά, για παράδειγμα,
συντονιστής για την εκπόνηση της συγκεκριμένης φόρμουλας είναι ο Ιλτέρ
Τουρκμέν, πρώην υπουργός Εξωτερικών, που προ ολίγων μόλις ημερών αρθρογράφησε
και για το Κυπριακό, υποστηρίζοντας ότι αυτό θα κρίνει και την ευρωπαϊκή
πορεία της Τουρκίας. Από την ελληνική πλευρά, συντονιστής είναι ο
επιχειρηματίας Κώστας Καρράς, και μετέχουν, μεταξύ άλλων, οι καθηγητές κ.κ.
Κουλουμπής και Φατούρος, και ο πρώην πρέσβης κ. Ζέππος. Η πρόταση φόρμουλας
εκτός από τους κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ έχει παραδοθεί και στα αρμόδια στελέχη
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις Βρυξέλλες.

Η ανεξάρτητη ελληνοτουρκική επιτροπή εμπειρογνωμόνων υποστηρίζει πως όλα τα
ζητήματα του Αιγαίου μπορούν να καταλήξουν σε τρία βασικά ζητήματα:

* Καθορισμός της υφαλοκρηπίδας.

* Καθορισμός των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου.

* Η αντιφατική ερμηνεία των συνθηκών για τη στρατικοποίηση ορισμένων ελληνικών
νησιών.

Το Φόρουμ, λοιπόν, προτείνει τον ορισμό της υφαλοκρηπίδας μέσω μιας
διαδικασίας δύο σταδίων, που θα συμφωνηθούν από κοινού και προκαταβολικά.
Παράλληλα, θα δεσμευθούν και οι δύο πλευρές ότι δεν θα αλλάξουν τα ισχύοντα
μέχρι να ολοκληρωθεί η συζήτηση. Στο πρώτο στάδιο θα συζητηθούν τα θέματα,
όπου υπάρχουν συμφωνίες θα προχωρήσουν και θα επικυρωθούν. Για τα υπόλοιπα θα
υπάρξει συνυποσχετικό για τη Χάγη.

Τα θέματα των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου μπορούν ­ σύμφωνα πάντα με
τη φόρμουλα αυτή ­ να προσεγγισθούν παρεμπιπτόντως ως προς το κυρίως θέμα, σε
οποιοδήποτε από τα δύο στάδια, ως βασικά προβλήματα ερμηνειών των συνθηκών και
του ισχύοντος.

Το ζήτημα της στρατικοποίησης των νησιών είναι καλύτερα να μείνει τελευταίο,
σύμφωνα με τη φόρμουλα, και να το «ακουμπήσουν» μόνον εάν έχουν προχωρήσει όλα
τα άλλα. Η φόρμουλα προβλέπει ακόμη προσέγγιση χαμηλών τόνων και χαμηλής
δημοσιότητας και από τις δύο πλευρές και ευαισθησία από την κάθε κυβέρνηση για
τις ανησυχίες και τις πιέσεις από την κοινή γνώμη της άλλης χώρας.