ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κινητοποιήσεις πανεπιστημιακών

Με πρόταση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Διδακτικού Εκπαιδευτικού
Προσωπικού των ΑΕΙ της χώρας, αρχίζουν από τον Μάρτιο κλιμακωτές απεργιακές
κινητοποιήσεις με αιχμή τα οικονομικά και γενικότερα τα προβλήματα της
υποβάθμισης της Πανεπιστημιακής Παιδείας.

Το συνταξιοδοτικό και μισθολογικό πρόβλημα των πανεπιστημιακών δασκάλων έχει
τεθεί επανειλημμένα στο παρελθόν, χωρίς, ωστόσο, να έχει αντιμετωπιστεί σοβαρά
από τα αρμόδια υπουργεία Παιδείας και Οικονομικών, με αποτέλεσμα να παραμένει
άλυτο και να οξύνεται. Οι μισθοί και ειδικά οι συντάξεις των πανεπιστημιακών
στην Ελλάδα είναι σε εξευτελιστικά επίπεδα, σε σύγκριση με όλες τις χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι οι βασικοί μισθοί των καθηγητών Α’, Β’, Γ’ βαθμίδας
και των λεκτόρων ανέρχονται σε 426.000 δρχ., 369.200 δρχ., 312.400 δρχ. και
284.000 δρχ., αντίστοιχα.

Ειδικότερα οι συντάξεις των πανεπιστημιακών, οι οποίες υπολογίζονται επί του
βασικού μισθού, δεν υπερβαίνουν το 43% των εν ενεργεία αποδοχών τους, γεγονός
που συνεπάγεται ένα απαράδεκτα χαμηλότερο επίπεδο διαβίωσης για όσους δεν
διαθέτουν άλλα εισοδήματα. Μια άλλη αρνητική επίπτωση του χαμηλού ύψους του
βασικού μισθού είναι ότι τα μέλη ΔΕΠ έπαψαν να αξιοποιούν τις εκπαιδευτικές
άδειες που δικαιούνται κάθε τριετία, και οι οποίες είναι απαραίτητες για την
ανανέωση των γνώσεών τους, διότι στη διάρκεια της άδειας ο μηνιαίος μισθός
τους μειώνεται στο 1/3 των αποδοχών τους.

Ως εκ τούτου θεωρούμε απόλυτα δίκαιο το αίτημα των πανεπιστημιακών δασκάλων
για ουσιαστική αύξηση των μισθών και των συντάξεών τους. Θα πρέπει, ωστόσο, να
κάνουμε ορισμένες επισημάνσεις. Ο κλάδος του ΔΕΠ δεν είναι πλέον
ομογενοποιημένος, όπως ήταν πριν από μία δεκαπενταετία, αλλά έχει σημαντικές
διαφοροποιήσεις και αποκλίνοντα ενδιαφέροντα / συμφέροντα. Διαφορετικούς
στόχους και επαγγελματικές διαδρομές ακολουθούν τα μέλη ΔΕΠ πλήρους
απασχόλησης από τα ΔΕΠ μερικής απασχόλησης, διαφορετικές ευκαιρίες έχουν οι
καθηγητές Πολυτεχνικών ή Οικονομικών Σχολών σε κοινοτικούς πόρους και
ερευνητικά προγράμματα από τους καθηγητές Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών
Επιστημών, διαφορετικούς προσανατολισμούς θέτουν τα ΔΕΠ των Ιατρικών Σχολών
από όλα τα υπόλοιπα κ.ά.

Παράλληλα σε ένα έντονα ανταγωνιστικό και «διαφοροποιημένο» περιβάλλον, που
δεν στηρίζει τον «επαγγελματισμό» του πανεπιστημιακού δασκάλου, ως πλήρους και
αποκλειστικής απασχόλησης, επικρατούν τάσεις εξατομίκευσης και αναζήτησης
διεξόδων έξω από το Πανεπιστήμιο (συμπληρωματικό έργο στον δημόσιο και
ιδιωτικό τομέα).

Παρ’ όλ’ αυτά, η πλειοψηφία των πανεπιστημιακών δασκάλων δεν περιορίζεται μόνο
στο ελάχιστο απαιτούμενο από το νομικό πλαίσιο διδακτικό έργο, αλλά προσφέρει
ανιδιοτελώς πολύ σημαντικές διδακτικές και ερευνητικές υπηρεσίες, όπως
φαίνεται και από τη διεθνή αναγνώριση του έργου τους και το επίπεδο γνώσεων
των αποφοίτων των ελληνικών Πανεπιστημίων. Ως εκ τούτου οι άκριτες γενικεύσεις
περί «διαλυμένων Πανεπιστημίων» που προβάλλονται κατά καιρούς στον Τύπο δεν
ανταποκρίνονται στην πραγματική εικόνα, η οποία έχει προβλήματα άλλου τύπου
και για τα οποία την κύρια ευθύνη φέρει η πολιτική του υπουργείου Παιδείας.
Αναφέρομαι ιδιαίτερα σε τρία προβλήματα:

Α. Στο χαμηλό επίπεδο της χρηματοδότησης, με αποτέλεσμα οι κρατικές
δαπάνες για τον Έλληνα φοιτητή να παραμένουν εδώ και μία δεκαετία σε επίπεδο
κάτω από το 50% του μέσου όρου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Β. Στο έλλειμμα ορθολογικού σχεδιασμού, όπως οι άκριτες εγκρίσεις
πληθώρας νέων Τμημάτων, τα προβλήματα ανορθολογικής χωροταξικής διασποράς των
ΑΕΙ και κατά συνέπεια διασποράς των πόρων.

Γ. Στην ένταση των διαφοροποιήσεων και στις πολλαπλές ταχύτητες που
έχουν δημιουργηθεί μέσα στην Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση, χωρίς να μπορεί να
διασφαλιστεί ένα υψηλό μέσο επίπεδο ποιότητας της παιδείας.

Με δεδομένες τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις και ανισότητες μέσα στο
Πανεπιστήμιο, μια ουσιαστική ενεργοποίησης της πανεπιστημιακής κοινότητας με
αιχμή το συνταξιοδοτικό / μισθολογικό προϋποθέτει, πρώτον, σοβαρό διάλογο μέσα
στα θεσμικά όργανα των ΑΕΙ (Γενικές Συνελεύσεις Τμημάτων, Σύγκλητοι) και,
δεύτερον, δημόσιο διάλογο, ώστε να ανατραπεί μια περιρρέουσα αρνητική γνώμη
που έχει καλλιεργηθεί για τον υποβαθμισμένο ρόλο των Πανεπιστημίων,
προκειμένου να μην οδηγηθούμε σε μια νέα οπισθοχώρηση των πανεπιστημιακών και
τελικά στην αποδοχή του χαμηλότερου πήχεως που τίθεται για την ποιότητα της
Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Ο Παναγιώτης Γετίμης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.