Η βία πηγαίνει… σχολείο

Η βία φαίνεται πως εξαπλώνεται στα σχολεία. Από το Δημοτικό μέχρι το
Λύκειο. Σύμφωνα με έρευνα που έγινε το 25% των μαθητών των τελευταίων τάξεων
του Δημοτικού έχει υπάρξει θύτης ή θύμα σωματικής βίας στο σχολείο, ενώ το
ποσοστό ανεβαίνει στο 60% για τους μαθητές Λυκείου

«Οι δύο με κρατούσαν. Μου είχαν βάλει τα χέρια πίσω από την πλάτη και με είχαν
ακινητοποιήσει. Οι άλλοι δύο με χτυπούσαν παντού. Με κλωτσιές και μπουνιές
στην κοιλιά, στο στήθος, στα πόδια, με κρατούσαν κάτω. Κι όταν έκανα να σηκωθώ
με χτυπούσαν πίσω στον αυχένα, με συγκεκριμένο τρόπο. Όπως έλεγαν, ήξεραν
καράτε». Η σκηνή δεν διαδραματίστηκε στον δρόμο, ούτε σε κάποια πλατεία ούτε
καν έξω από νυχτερινό κέντρο. Και τα λόγια δεν ανήκουν σε ενήλικο. Ο
Κωνσταντίνος είναι μόλις 9 χρόνων. Όσα περιγράφει από το δωμάτιο στον τέταρτο
όροφο του Νοσοκομείου Αγλαΐα Κυριακού, έγιναν πριν από λίγες ημέρες στην αυλή
του σχολείου του. Σε χρονικό διάστημα μόλις λίγων λεπτών. Από τη στιγμή που τα
παιδιά κατέβηκαν στην αυλή, έως ότου έρθει η δασκάλα της γυμναστικής.
«Δράστες» δεν ήταν καν παιδιά από μεγαλύτερες τάξεις. Ήταν τέσσερις συμμαθητές
του από την Δ’ Δημοτικού, σε σχολείο της Καλλιθέας.

Και στο παρελθόν

Ο μικρός Κωνσταντίνος έχει γίνει μάρτυρας και στο παρελθόν, όπως λέει ο ίδιος,
του «βίαιου» ξεσπάσματος της συγκεκριμένης παρέας εναντίον πολλών παιδιών του
σχολείου. Στο παρελθόν, έχει δεχθεί απειλές από τα παιδιά αυτά και ο ίδιος. Η
μητέρα τού Σ. Ηλ., που βρίσκεται συνεχώς δίπλα του στο νοσοκομείο, αν και
γνώριζε, όπως λέει, ποτέ δεν πίστευε ότι τα πράγματα θα έφθαναν σε αυτό το
σημείο. «Πώς είναι δυνατόν κάτι τέτοιο να έγινε στην αυλή του σχολείου;»
αναρωτιέται, καθώς προσπαθεί και η ίδια να δώσει απαντήσεις και να βρει τον
τρόπο που ο μικρός Κωνσταντίνος θα ενταχθεί ξανά στην κοινότητα του σχολείου.

Η ιστορία του 9χρονου μαθητή δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, καθώς η βία
φαίνεται πως δεν εξαιρείται από τη σχολική πραγματικότητα. Σύμφωνα με έρευνα
που έγινε σε Έλληνες μαθητές των τριών τελευταίων τάξεων του Δημοτικού,
τουλάχιστον το 25% έχει υπάρξει θύμα ή θύτης σωματικής βίας ή εκφοβισμού στο
σχολικό περιβάλλον. Έξι στους δέκα μαθητές Λυκείου της χώρας, παραδέχονται ότι
έχουν γίνει μάρτυρες βίαιων περιστατικών στα σχολεία τους, ενώ το ποσοστό
αυξάνεται και η βαρύτητα των περιστατικών μεγαλώνει όσο πλησιάζει κανείς στα
μεγάλα αστικά κέντρα.

Ο ρόλος των συνομιλήκων

Τα στοιχεία και οι διαπιστώσεις για τα αποτελέσματα της σχολικής βίας
παρουσιάζονται αναλυτικά στο βιβλίο «Βία στα Σχολεία. Έρευνες και πολιτικές
στην Ευρώπη» από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο, της κοινωνιολόγου και καθηγήτριας στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο κ. Βάσως Αρτινοπούλου. Όπως σημειώνει η ερευνήτρια, «ο
ρόλος των συνομιλήκων είναι ιδιαίτερα έντονος σε αυτές τις ηλικίες. Εδώ
καταγράφεται η ανάγκη του παιδιού να ανήκει κάπου. Και αυτή ακριβώς η ανάγκη
είναι που οδηγεί στην ταύτιση του παιδιού με την παραβατικότητα της παρέας».
Στο βιβλίο καταγράφονται μελέτες που έχουν γίνει για το φαινόμενο στην Ελλάδα,
αλλά και η υφιστάμενη κατάσταση σε 13 ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με έρευνα της
V-PRC για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, τα στοιχεία της
οποίας παρατίθενται στο βιβλίο, Κρήτη και Θεσσαλονίκη παρουσιάζουν τα
μεγαλύτερα ποσοστά τέτοιων περιστατικών.

Η Αθήνα από την άλλη, αν και δεν έχει την πρωτιά, εμφανίζεται πιο «σκληρή»,
καθώς στην έρευνα καταγράφεται ότι το 20% των περιστατικών βίας έγιναν με
αυτοσχέδια ή κανονικά όπλα. Επίσης ξενοφοβία και συμμορίες φαίνεται να
αποτελούν τις σημαντικότερες αιτίες των «σκληρών» επεισοδίων μεταξύ μαθητών.

«Στις ευρωπαϊκές χώρες έγιναν πολιτικοί φορείς διαχείρισης του προβλήματος,
αναπτύχθηκαν σύνθετες μορφές τοπικής ή και υπερτοπικής δράσης. Στην Ελλάδα,
δυστυχώς υστερούμε. Εν τούτοις, δεν θα μπορούσαμε να πούμε ότι η χώρα μας
βρίσκεται ψηλά στα ποσοστά σχολικής βίας», εξηγεί η κ. Αρτινοπούλου.

Την πρωτιά η Αγγλία

Την αρνητική πρωτιά, στα περισσότερα περιστατικά σχολικής βίας, φαίνεται να
κατέχει η Αγγλία, όπου τουλάχιστον στο ένα τρίτο των σχολείων διαπιστώνονται
διαρρήξεις και κλοπές, ενώ το ένα τέταρτο των μαθητών δηλώνει ότι έχει
απειληθεί πολλές φορές μέσα σέ ένα μόνο τρίμηνο. Στον αντίποδα, Ολλανδία και
Σουηδία αποτελούν πρότυπες χώρες στην αντιμετώπιση του προβλήματος. «Εντόπισαν
έγκαιρα το φαινόμενο και διέθεσαν αρκετά κονδύλια για την αντιμετώπισή του»,
λέει η κ. Αρτινοπούλου. Το πείραμα των «ανοιχτών» σχολείων εφαρμόστηκε με
επιτυχία σε συνοικίες της Γερμανίας, όπου τα σχολεία έμεναν ανοιχτά όλο το
24ωρο και έγιναν εστίες ψυχαγωγίας και δραστηριοτήτων ώστε να ενσωματωθούν
στις τοπικές κοινωνίες. Η Ισπανία έκανε το λεγόμενο «πρόγραμμα της Σεβίλλης»,
όπου μαθητές και δάσκαλοι σχεδίασαν και υλοποίησαν οι ίδιοι δράσεις για την
επίλυση του προβλήματος στα σχολεία τους.

Τα παιδιά που με χτύπησαν τα έχω συγχωρήσει

«Ναι. Τα παιδιά που με χτύπησαν τα έχω συγχωρήσει. Όμως εκείνο που με πειράζει
περισσότερο, είναι που είπαν τη μητέρα μου τρελή». Ο μικρός Κωνσταντίνος ακόμη
δεν μπορεί να καταλάβει γιατί η απάντηση των τεσσάρων παιδιών, όταν εκείνος
τους είπε ότι δεν θέλει να ασχολείται μαζί τους, έπρεπε να είναι τόσο σκληρή.

Πέντε ημέρες στο νοσοκομείο, ήλθε μόνο μία συμμαθήτριά του να τον δει. «Ούτε
δάσκαλος ούτε άλλος συμμαθητής μου ήλθε να δει πώς είμαι», λέει. Παρ’ όλα αυτά
συνεχίζει να αποκαλεί «φίλους» και να μιλάει με αγάπη για τα παιδιά στην τάξη
του. Θέλει να γυρίσει στο σχολείο, να κάνει μάθημα. Είναι άλλωστε από τους
καλύτερους μαθητές στην τάξη του.

Ο ίδιος δεν θέλει να αλλάξει σχολείο, παρά τα όσα του συνέβησαν. Και η μητέρα
του αναρωτιέται πώς θα μπορέσει ο μικρός γιος της να ξαναπάει σε αυτό το
σχολείο. Φαίνεται να μη μπορεί να δικαιολογήσει ούτε στον ίδιο της τον εαυτό,
πόσο μάλλον στο παιδί, τι ήταν εκείνο που δημιούργησε αυτήν την κατάσταση.

«Τα προβλήματα έχουν ξεκινήσει από τότε που ήταν στην Α’ Δημοτικού», λέει η κ.
Σ. Ηλ. Και διηγείται μία ολόκληρη ιστορία από γεγονότα, λόγια που έχουν
ειπωθεί μεταξύ των μεγάλων, πράγματα που ένιωσε και που ίσως να μην καταφέρει
να τα αποδείξει. Όσα έγιναν στο περιθώριο των σχολικών μαθημάτων μεταξύ
ενηλίκων, ο Κωνσταντίνος δεν μπορούσε, ούτε όφειλε να τα καταλάβει. Βίωνε όμως
καθημερινά στο σχολείο τις επιπτώσεις στη δική του παιδική καθημερινότητα.

«Πώς θα αντικρύσω τους δασκάλους, τους άλλους γονείς; Πώς θα είναι οι σχέσεις
μας τώρα; Πώς να νιώσω ασφαλής για το παιδί μου τις ώρες που θα είναι στο
σχολείο; Και ποια θα είναι τελικά η επίδραση στο παιδί;» ρωτάει και ξαναρωτάει
τον εαυτό της.

Έχει αποφασίσει, πως θα πρέπει να δοθεί μία απάντηση μέσω της Δικαιοσύνης. Ο
ιατροδικαστής που εξέτασε τον μικρό, διέγνωσε σοβαρά χτυπήματα στον αυχένα. Οι
μηνύσεις έχουν κατατεθεί και θα πάρουν τον δρόμο τους. Κι όσο κι αν εκείνος
θέλει να επιστρέψει, το σχολείο δεν θα είναι ποτέ αυτό που ήταν για τον Κωνσταντίνο.