Η Άννα Φρανκ του Αφγανιστάν

Η μπούρκα. Η 16χρονη Αφγανή περιγράφει πώς μέσα σε μια νύχτα οι γόβες της, το μέικ απ, τα κοντά μπλουζάκια, τα βαμμένα νύχια έγιναν άσεμνα

Η Λατίφα ξεκρέμασε τα πόστερ του Έλβις. Ύστερα στοίβαξε τα κόμικς, τις κασέτες
της μουσικής, του βίντεο. Μαζί τους εξαφάνισε το κραγιόν της και το βερνίκι
των νυχιών… Όλα εκείνα που λατρεύουν 16χρονα κορίτσια, όπως εκείνη: «Με
κατακλύζουν δάκρυα. Στέκομαι στη μέση του δωματίου, μόνη, ανάμεσα στα βιβλία
που πρέπει να πακεταριστούν…».

Τα στρίμωξε σε κουτιά και τα έκρυψε βαθιά στο ντουλάπι. Το ίδιο έκανε και η
αδελφή της η Σοράγια, αεροσυνοδός. Μέσα σε μια νύχτα, οι γόβες της, το μέικ
απ, τα κοντά μπλουζάκια σε έντονα χρώματα έγιναν άσεμνα.

Η Λατίφα ήταν 16 ετών όταν οι Ταλιμπάν κατέλαβαν την Καμπούλ, το 1996. Η
λατρεμένη, μικρότερη κόρη της οικογένειας του επιχειρηματία πατέρα και της
γιατρού μητέρας – φιλελεύθεροι και θρησκευόμενοι ταυτόχρονα. Της άρεσε να
ακούει «δυτική» μουσική, να κολυμπάει, να βλέπει ταινίες στο σινεμά και
ονειρευόταν να γίνει δημοσιογράφος. Επί πέντε χρόνια αυτή η ζωντανή,
χαριτωμένη και μορφωμένη νεαρή γυναίκα παγιδεύτηκε στο σπίτι της, στο
Μικροραγιάν, από τα πλέον αριστοκρατικά προάστια της Καμπούλ. Έγινε μάρτυρας
όλης εκείνης της παράλογης καταδυνάστευσης και της βίας που στιγμάτισαν το
πρόσφατο παρελθόν τού Αφγανιστάν και μαζί με αυτό χιλιάδες ψυχές. Με τα μάτια
της έφηβης, τα χάραξε βαθιά μέσα της. Ως σύγχρονη Άννα Φρανκ, από την εξορία
της, το Παρίσι, δημοσιεύει το ημερολόγιό της.

Η πρώτη εικόνα στις 27 Σεπτεμβρίου 1996, με την εισβολή των Ταλιμπάν, στην
πλατεία Αριάνα, στην καρδιά της Καμπούλ. Δύο πτώματα αιωρούνται, ο πρόεδρος
Νατζιμπουλάχ και ο αδελφός του: «Το πρόσωπο του προέδρου αναγνωρίζεται, αν και
είναι μπλε, με καφέ και κίτρινους μώλωπες. Οι Ταλιμπάν έβαλαν τσιγάρα στο
στόμα του και γέμισαν τις τσέπες του με χαρτονομίσματα, για να δείξουν, λέει,
την απληστία του. Το θέαμα είναι ταπεινωτικό και τρομακτικό. Ξεσπώ σε κλάματα.
Είμαι αηδιασμένη και φοβάμαι».

Ο πατέρας της την απομακρύνει. Καθώς φεύγουν, βλέπουν Ταλιμπάν με μεταλλικές
βέργες να κτυπούν ανθρώπους… Ένα παιδί διπλώνεται στα γόνατα. Αυτό που η
Λατίφα σκεπτόταν εκείνο το βράδυ ήταν ότι δεν θα μπορούσε να φορέσει το
καινούριο της φόρεμα στον οικογενειακό γάμο. Δεν είχε ακόμη συνειδητοποιήσει
ότι θα περνούσαν τέσσερις μήνες για να ξαναβγεί από το σπίτι.

«Μας σκοτώνουν στη σιωπή», έγραφε λίγο αργότερα, «μας περιθωριοποιούν… όλες
τις γυναίκες. Όχι πια σχολεία, ούτε ιατρική περίθαλψη ούτε οξυγόνο να
αναπνεύσεις…».

Αποφάσισαν να αφήσουν ελεύθερο το καναρίνι που είχαν στο σπίτι, προβλέποντας
εύστοχα ότι, αφού απαγορεύθηκαν οι φωτογραφίες ζώων – ως προσβολή των
δημιουργημάτων του Αλλάχ -, η κατοχή κατοικιδίων σύντομα θα γινόταν παράνομη.
«Παρακολουθώ το καναρίνι να διστάζει μπροστά στην άγνωστη ελευθερία. Ύστερα,
με ένα φτερούγισμα, πετά μακριά και εξαφανίζεται στον συννεφιασμένο ουρανό του
Σεπτεμβρίου. Παίρνει μαζί του την ελευθερία μου. Τα δύο μαζί, ελπίζω να βρουν
καταφύγιο σε μια γαλήνια κοιλάδα»: Εικόνα δεύτερη.

Μία ημέρα αποφάσισε να τολμήσει να βγει στον έξω κόσμο, πηγαίνοντας μια βόλτα
με τη φίλη της Φαρντία και τον αδελφό τής φίλης της, Σαμπέρ, ντυμένη πρώτη
φορά με μπούρκα: «… Μπορώ να νιώσω την ανάσα μου. Είμαι ζεστή και τα πόδια
μου μπερδεύονται στο ύφασμα. Δεν είναι ρούχο αυτό, μια κινητή φυλακή είναι».

Εικόνα τρίτη: «Ξαφνικά, εμφανίζεται ένα αυτοκίνητο από το πουθενά και σταματά
μπροστά από τέσσερις γυναίκες. Βγαίνουν Ταλιμπάν κρατώντας μαστίγια και χωρίς
καμία εξήγηση αρχίζουν να μαστιγώνουν τις γυναίκες, που όμως είναι απόλυτα
καλυμμένες με μπούρκα. Οι γυναίκες ουρλιάζουν, αλλά κανείς δεν πάει να τις
βοηθήσει. Αρχίζουν να τρέχουν, αδέξια στη βαριά τους περιβολή, όμως οι
Ταλιμπάν τις κυνηγούν. Βλέπω αίμα να ξεχειλίζει από τα παπούτσια των
γυναικών». Το έγκλημά τους; Φορούσαν λευκά υποδήματα, το χρώμα της σημαίας των
Ταλιμπάν, άρα και απαγορευμένο για τις γυναίκες. Λίγο μετά, η Λατίφα άκουσε
για μία άλλη γυναίκα που η θρησκευτική αστυνομία τής έκοψε τα δάχτυλα επειδή
είχε βαμμένα νύχια. Η μητέρα της δεν άντεξε πολύ. Λειτούργησε κρυφά το ιατρείο
και το χειρουργείο της για τις γυναίκες που δεν μπορούσαν να επισκεφθούν ούτε
άνδρα γιατρό ούτε γυναίκα, αφού απαγορευόταν να εργάζονται. Πρώτος της ασθενής
μια κυρία που χρειαζόταν ράμματα σε όλο της το στήθος και τον κορμό. Ταλιμπάν
την είχαν μαστιγώσει γιατί είχε τολμήσει να βγει από το σπίτι χωρίς τη
συνοδεία άνδρα συγγενή. «Ο πατέρας μου σκοτώθηκε σε μάχη το 1994. Δεν έχω
σύζυγο, αδελφό ή γιο. Πώς θα ζήσω αν δεν βγω μόνη;», προσπάθησε να εξηγήσει.

Κάποια ημέρα, μία φίλη τής αδελφής της Σοράγια έφερε τρεις εξαδέλφες της,
15-16 ετών. Πονούσαν πολύ και ήταν τόσο τρομοκρατημένες που αρνήθηκαν να
βγάλουν την μπούρκα μέσα στο σπίτι. Αμίλητη η Λατίφα βοηθούσε τη μητέρα της να
στρώσουν ένα αυτοσχέδιο χειρουργικό κρεβάτι και να αποστειρώσουν παλιές
χειρουργικές βελόνες. Η γιατρός τούς μιλούσε χαμηλόφωνα. Αποκαλύφθηκε ότι μία
ομάδα 15 στρατιωτών Ταλιμπάν τις είχε βιάσει και στη συνέχεια αφαίρεσε από τα
κορίτσια τα γεννητικά τους όργανα. Από τις 10 το βράδυ ώς τις πέντε το πρωί η
μητέρα της προσπαθούσε να αποκαταστήσει… ό,τι ήταν δυνατό. Η Λατίφα θυμάται
τα κορίτσια στο πάτωμα να κλαίνε με λυγμούς. Σιωπηλά. Μια κοπέλα είχε
σπασμούς, ήταν κουλουριασμένη. Η 16χρονη δεν θυμάται να έχει ξαναδεί τέτοια
απόγνωση. «Δεν τόλμησα να ρωτήσω τη μητέρα μου αν αντέχουν τον πόνο. Δεν
τολμούσα ούτε να το φανταστώ… Δεκαπέντε κτήνη να κατασπαράζουν τρία
κορίτσια, τρεις παρθένες. Αδελφές μου».

«Ξαναβρήκα το νόημα στη ζωή μου»

Το κρυφό ημερολόγιο. Η Λατίφα έγινε μάρτυρας όλης εκείνης της παράλογης καταδυνάστευσης και της βίας

Πέρασαν δύο χρόνια για να ξαναβρεί η 18χρονη πλέον νεαρή νόημα στη ζωή της. Η
ίδια και οι φίλες της αποφάσισαν να διδάξουν σε μικρά παιδιά τα αγαπημένα τους
μαθήματα, θρησκευτικά, ιστορία, γεωγραφία, περσική λογοτεχνία, γραφή, ανάγνωση
και ορθογραφία. Η βοήθεια, τελικά, ήρθε από το κρυφό ιατρικό κύκλωμα στο οποίο
ανήκε και η μητέρα. Το γαλλικό περιοδικό «Elle» είχε πληροφορηθεί το έργο τους
και τους κάλεσε στη Γαλλία να μιλήσουν για την κατάσταση των γυναικών στην
πατρίδα τους, καθώς και για να απευθυνθούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Με τη
σκιά του φόβου πάνω από το κεφάλι τους, αφήνοντας την αδελφή της Σοράγια και
τον αδελφό της Νταούντ με τη γυναίκα του, η Λατίφα, η μητέρα της και ο πατέρας
της έφυγαν πέρυσι για το Πακιστάν και από εκεί για το Παρίσι. Η Λατίφα, αν και
διστακτική στην αρχή, εξοικειώθηκε γρήγορα στις ομιλίες και τις εμφανίσεις.
Παρά τις προφυλάξεις, οι Ταλιμπάν τούς αναγνώρισαν. Πήγαν στο σπίτι τους και
τα κατέστρεψαν όλα.

Μετά την πτώση των Ταλιμπάν, επέτρεψε πρώτη φορά στον εαυτό της να
φωτογραφηθεί. Σήμερα, φοβάται ακόμη να αποκαλύψει το επίθετο της οικογένειας
και δεν γνωρίζει την τύχη των υπόλοιπων μελών. Ελπίζει να επιστρέψει σύντομα:

«Τα μαύρα τουρμπάνια των Ταλιμπάν εξαφανίζονται σιγά σιγά από τους εφιάλτες
μας. Είναι σημαντικό τώρα να μιλήσουμε για ελπίδα και ελευθερία».