«Αν είχαμε κράτος…»

Κωνσταντι-νούπολη, Τουρκία. Κάτοικοι της Πόλης περπατούν μπροστά από το Μπλε Τζαμί. Τόσο χιόνι είχε να ρίξει στην περιοχή από το 1987

«Πώς είναι ο δρόμος;», ρώτησα τον οδηγό του ταξί στο αεροδρόμιο της
Κωνσταντινούπολης, την Τετάρτη το πρωί. «Πάμε και θα δούμε», μου είπε
αινιγματικά. Οι νιφάδες, παχιές και πυκνές, έκαναν κόμμα μαζί του, για να μου
σπείρουν αβεβαιότητα. Λιγομίλητος είναι, είπα από μέσα μου. Αυτοπαρηγορήθηκα.
Αφού ήρθε ώς εδώ, θα μπορεί και να γυρίσει. Τόσο χιόνι είχε να ρίξει στην Πόλη
από το ’87. Τελικά, ο δρόμος ήταν ανοιχτός και ο ταξιτζής δεν ήταν ολιγόλογος.
Άρχισε να μιλάει από μόνος του και δεν σταμάτησε, τη μισή ώρα που κάναμε να
φθάσουμε στο κέντρο. Τόσο χρειάζεται κανείς υπό κανονικές συνθήκες. Δεν είχε
κίνηση.

Κομμένη στα δύο

Η αστυνομία, είπε, σε σταματούσε και σε έγραφε, τη μια γιατί δεν φορούσες
αλυσίδες, την άλλη επειδή φορούσες, πάνω στον ίδιο δρόμο. Οι αλυσίδες στη
μαύρη αγορά. Η Πόλη είχε κοπεί στα δύο για δύο ημέρες, ώσπου να καθαρίσουν τις
γέφυρες από τη μια ήπειρο στην άλλη και να ρίξουν αλάτι. Σας θυμίζουν κάτι όλα
αυτά;

«Αν είχαμε κράτος…», είπε ύστερα. Έπιασε από την τιμή του φυσικού αερίου,
που αυξήθηκε 110% συν τον φόρο προστιθέμενης αξίας 24% (ειδών πολυτελείας,
δηλαδή, με τις διαβαθμίσεις του ΦΠΑ εδώ), πέρασε από το ρεύμα, το νερό, τα
ταξί, τον τρόπο φορολογίας τους και έφτασε ώς τον πρόεδρο του Λευκού Κόμματος,
Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, «που δεν με νοιάζει αν είναι ισλαμιστής ή όχι, σαράντα
χρόνια, όμως, ζω στην Πόλη και ξέρω τι έκανε για την πόλη αυτή όταν ήταν
δήμαρχος». Εγώ, υπερθεμάτιζα πού και πού ενδιαμέσως και σκεφτόμουν τον
πρωθυπουργό και άλλους ιθύνοντες αυτής της χώρας, που συνέχεια λένε, «ο λαός
μας είναι υπομονετικός, ο λαός μας δεν θα εκραγεί όπως στην Αργεντινή». Είναι
μάλλον ευγενικό, περικλείει μια ψυχική δύναμη, να λες κάποιον υπομονετικό. Τι
να τον έλεγες, ανεκτικό, απελπισμένο;

Ο δρόμος μου ήταν αδιάβατος από το χιόνι, όπως όλοι οι παράδρομοι. Κατέβηκα
στη γωνία. Ο ταξιτζής με βοήθησε με τις τσάντες ώς την πόρτα. Το σπίτι
παγωμένο. Τακτοποιώντας, πάτησα ασυναίσθητα το κουμπί της τηλεόρασης. Τίνος
ήταν αυτή η αργόσυρτη, τρεμουλιαστή φωνή; Ναι, νάτη η δυσοίωνη όψη, παράξενα
χαραγμένη με βαθιές ρυτίδες, του Χικμέτ Σαμί Τουρκ, υπουργού Δικαιοσύνης.
Συνέντευξη Τύπου σε ζωντανή μετάδοση.

«… οι διάδρομοι των φυλακών τύπου Εφ…». Μιλούσε για τα Λευκά Κελιά. Με
απερίγραπτο, ψυχοπλακωτικό πλούτο λεπτομερειών για την αρχιτεκτονική τους,
«εξηγούσε» επί τρία τέταρτα της ώρας «γιατί δεν μπορούν να αφήσουν τους
τρομοκράτες να έχουν επικοινωνία μέσα στις φυλακές». Αυτό, εντέλει, επιτάσσει
η παράγραφος βήτα του άρθρου 16 του αντιτρομοκρατικού νόμου, που «το υπουργείο
προτίθεται να την τροποποιήσει», αλλά δεν το έχει κάνει ακόμη. Ώσπου να το
κάνει, λοιπόν, «οι τρομοκράτες οφείλουν να τον σέβονται». Και να πεθαίνουν εν
σιωπή. Ογδόντα τέσσερις μέχρι σήμερα.

Πριν από έναν μήνα, στις 19 Δεκεμβρίου, έκλεισε ένας χρόνος από την
«Επιχείρηση Επιστροφή στη Ζωή». Τριάντα δύο άνθρωποι είχαν σκοτωθεί, τότε. Οι
εκθέσεις της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας αποδεικνύουν ότι για τους θανάτους
ευθύνονται οι δυνάμεις ασφαλείας. Ποιος χολοσκάει; Ακόμη και να διαταχθούν
ανακρίσεις δεν πρόκειται να βγει αποτέλεσμα, το ξέρουν καλά όλοι. «Θα
περάσουμε την υπόλοιπη ζωή μας ενθυμούμενοι μια σφαγή ως Επιστροφή στη Ζωή.
Έτσι την αποκαλούν οι εφημερίδες, τα ραδιόφωνα, οι τηλεοράσεις…», είχε
γράψει ο Γιλντιρίμ Τουρκέρ στη «Ραντικάλ». Ας αφήσουμε και κάποιον να
γράφει…

Ένα δυσοίωνο προαίσθημα υπαγορεύει στους ανθρώπους εδώ ότι οι τροποποιήσεις
τριάντα τριών άρθρων του Συντάγματος θα μείνουν για πολύ μόνο για «φιγούρα»
προς τα έξω, ότι η ποιότητα ζωής τους δεν θα καλυτερέψει ποτέ. Ο υπουργός
Εσωτερικών θα κάνει δηλώσεις για τα ανεξέλεγκτα «μεμονωμένα» βασανιστήρια.
Όταν οι δυνάμεις ασφαλείας κάνουν «ομαδικό παιχνίδι» στις πλατείες και τους
δρόμους, αυτό, κατά τον υπουργό, θα είναι «από την αγωνία τους».

Μυρωδιά ελευθερίας

Η Αθήνα φαντάζει ωραία, όταν έχεις να την δεις τρεις μήνες. Στο μυαλό μου
αποτυπώθηκε ένα κομμάτι γαλάζιος ουρανός στην Πανεπιστημίου, ανάμεσα στο
Νομισματικό Μουσείο και το, πάλαι ποτέ, Ζόναρς. Το βήμα μου επιβραδύνθηκε από
μόνο του περνώντας μπροστά από τον Εθνικό Κήπο. Οι ευκάλυπτοι θα ήταν που
μύριζαν έτσι. Δεν ήταν, όμως, μόνο οι ευκάλυπτοι. Υπερβάλλω, άραγε, λέγοντας
ότι στην Αθήνα αναπνέεις ελευθερία; Από τη στιγμή που πατάς το πόδι σου στο
αεροδρόμιο. Και το αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης είναι πιο ωραίο και πιο
οργανωμένο από το «Ελευθέριος Βενιζέλος». Οι άνθρωποι εδώ είναι θλιμμένοι.
Έχουν χίλιους λόγους να είναι θλιμμένοι. Είναι η οδύνη τους που βαραίνει την ατμόσφαιρα.