Μακρύς ο δρόμος για την πραγματική σύγκλιση

Δεν αρκεί να συγκρίνει κανείς τους μισθούς στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη
Ευρωπαϊκή Ένωση, για να διαπιστώσει το χάσμα που εξακολουθεί να υφίσταται
μεταξύ τους, στο επίπεδο ανάπτυξης. Μια σειρά από άλλους δείκτες οδηγούν στο
ίδιο συμπέρασμα: Ότι η απόσταση που πρέπει να καλύψει η Ελλάδα για να πετύχει
την πραγματική σύγκλιση, είναι μεγάλη.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση προσδιόρισε ποιοι είναι οι αντιπροσωπευτικότεροι
δείκτες για να μετρήσουν την ευημερία στην περιοχή της, με βάση το δικό της
κοινωνικό μοντέλο. Οι κατευθύνσεις δόθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της
Λισαβώνας, το 2000, και οι επιδόσεις των κρατών παρακολουθούνται κάθε χρόνο
στις ανοιξιάτικες Συνόδους Κορυφής. Πρόκειται για δείκτες που μετρούν όχι μόνο
την οικονομική ανάπτυξη αλλά και την κοινωνική συνοχή, την παιδεία και την
τεχνολογία.

Για την Ελλάδα, η σύγκριση με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, που
αφορούν το έτος 2000, είναι αποκαλυπτική.

Χαμηλή παραγωγικότητα

Η πρώτη αιτία της απόστασης που χωρίζει την Ελλάδα από την Ευρωπαϊκή Ένωση,
όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, είναι η
χαμηλή παραγωγικότητα. Εδώ βρίσκεται η πηγή του προβλήματος. Στην Ελλάδα, η
παραγωγικότητα της εργασίας, δηλαδή το ΑΕΠ ανά απασχολούμενο, αντιστοιχεί στο
79,1% του μέσου ευρωπαϊκού. Έτσι, σε μεγάλο βαθμό εξηγείται γιατί το κατά
κεφαλήν ΑΕΠ είναι μόλις 67,8% του μέσου κοινοτικού. Αν αυξηθεί η
παραγωγικότητα, τότε θα μπορέσουν να αυξηθούν και οι μισθοί και το κατά
κεφαλήν ΑΕΠ.

Τεχνολογία ώρα μηδέν

Η παραγωγικότητα, όμως, με τη σειρά της, δεν εξαρτάται μόνο από το πώς και
πόσο εργάζονται οι απασχολούμενοι. Εξαρτάται και από τις παραγωγικές
δυνατότητες, τις επενδύσεις και ­ κυρίως ­ την τεχνολογία. Και σε αυτούς τους
τομείς, οι διαρθρωτικοί δείκτες δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην ώρα
μηδέν.

Στο Διαδίκτυο έχουν πρόσβαση πλέον, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, ποσοστό
11,7% των Ελλήνων, έναντι 28,4% που είναι το μέσο ευρωπαϊκό. Αντίστοιχες
αναλογίες, δραματικά εις βάρος της Ελλάδας, ισχύουν επίσης για τις εξαγωγές
προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, που αντιστοιχούν στο 6,7% των ελληνικών
εξαγωγών, έναντι 19,8% των ευρωπαϊκών. Άλλο ένα ενδεικτικό στοιχείο: Στην
Ελλάδα, μόνο το 1,1% παρακολουθεί προγράμματα κατάρτισης μετά την ηλικία των
25 ετών, έναντι 8,4% του μέσου ευρωπαϊκού επιπέδου.

Απασχόληση χωρίς γυναίκες

Στην απασχόληση, η εικόνα είναι επίσης άκρως… μεσογειακή. Έτσι, το ποσοστό
της απασχόλησης φτάνει το 55,9% του πληθυσμού, έναντι 63,1% του μέσου
ευρωπαϊκού όρου. Αυτό οφείλεται αποκλειστικά στις γυναίκες, όπου το ποσοστό
απασχόλησης φτάνει το 41,3%, έναντι 53,8% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πάντως, οι
Ελληνίδες έχουν διανύσει αρκετά μεγάλη απόσταση τα τελευταία χρόνια, αφού το
ποσοστό απασχόλησής τους αυξήθηκε από 35% το 1991 σε 41,3% το 2000. Αντίθετα,
το ποσοστό απασχόλησης των ανδρών σημείωσε ελαφρά κάμψη, αφού ήταν 72,3% το
1999 και μειώθηκε στο 71,3% το 2000. Πάντως, στην απασχόληση των ανδρών, η
Ελλάδα συμβαδίζει με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στάσιμο στο 39% παρέμεινε το ποσοστό των εργαζομένων ηλικίας 55-64 ετών, ενώ
το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι χαμηλότερο, 37,5%. Η
Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στόχο να αυξήσει συνολικά το ποσοστό της απασχόλησης, για
να επιταχύνει την ανάπτυξή της, αλλά και για να βελτιώσει τα οικονομικά των
ασφαλιστικών της ταμείων, που πάσχουν λόγω γήρανσης του πληθυσμού.

Ανεπιθύμητες προσεγγίσεις

Όσο για την ανεργία, η εικόνα των αρχών της δεκαετίας του 1990, με την
ευρωπαϊκή ανεργία να βρίσκεται τρεις μονάδες υψηλότερα από την ελληνική,
αντιστράφηκε στο τέλος της, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να έχει πλέον υψηλότερα
ποσοστά, της τάξης του 11% στην τριετία 1997-2000, και η Ευρωπαϊκή Ένωση
χαμηλότερα, της τάξης του 8% το 2000.

Επίσης, ανεπιθύμητη ήταν η προσέγγιση του επιπέδου φορολόγησης οικογένειας με
δύο παιδιά και έναν εργαζόμενο. Σήμερα, αντιστοιχεί πλέον, σε μέσο επίπεδο,
στο 35,8% του εισοδήματος, από 30% στις αρχές της δεκαετίας, ενώ στην
Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκε, από 35% το 1994 στο 32,8% το 2000.

Φθηνές ΔΕΚΟ

Εκεί που η Ελλάδα πλεονεκτεί, με ορισμένες εξαιρέσεις, είναι στις τιμές των
υπηρεσιών των δημοσίων επιχειρήσεων. Οι τοπικές κλήσεις, για παράδειγμα,
κοστίζουν περίπου 80% των αντίστοιχων ευρωπαϊκών, ενώ οι υπεραστικές κλήσεις
παραμένουν ακριβότερες κατά 20%. Οι τιμές του ηλεκτρικού είναι περίπου στο
ήμισυ των ευρωπαϊκών τιμών, για τα νοικοκυριά, αλλά και ελαφρώς φθηνότερες για
τους βιομηχανικούς χρήστες. Η σύγκριση αυτή ίσως να «λέει κάτι» για το πού θα
βαδίσουν οι τιμές της ΔΕΗ στο μέλλον…

Φτώχεια χωρίς επιδόματα

Για το πρόβλημα της φτώχειας, τα στοιχεία δείχνουν ότι τον καθοριστικό ρόλο
παίζουν οι κοινωνικές μεταβιβάσεις, που είναι υψηλότερες στα κράτη της
Κεντρικής Ευρώπης. Κατά μέσο όρο, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να μειώσει το
ποσοστό της φτώχειας, από 25,7% σε 17,2%, χάρη στις μεταβιβάσεις αυτές, ενώ
στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό μειώνεται μόνο από 22% σε 21%. Και στη
μακροχρόνια φτώχεια, το ελληνικό ποσοστό είναι 9,8% και το ευρωπαϊκό 7,2%.