ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Αυτοί δεν μετανιώνουν ποτέ

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να επουλωθεί ο πόνος που σου προκαλούν; Πόσος
χρόνος χρειάζεται για να αποδεχθείς τον πόνο που προκαλείς;

Δημοκρατία στο Βελιγράδι: τον έδιωξαν, αλλά δεν είναι ακόμη έτοιμοι να αναγνωρίσουν τα εγκλήματά του (σκίτσο από τη «Λιμπερασιόν»)

Η βοσνιακή κοινότητα στο Σαιντ Λούις του Μιζούρι, κάπου 35.000 ψυχές, δεν
θέλει να θυμάται τη Σρεμπρένιτσα. Λίγοι είναι έτσι εκείνοι που σπεύδουν τις
τελευταίες εβδομάδες στο τοπικό γραφείο του Ερυθρού Σταυρού για να ξεφυλλίσουν
το δίτομο “Βιβλίο των Προσωπικών Αντικειμένων”. Οι σελίδες του είναι γεμάτες
με σκονισμένες φωτογραφίες, ματωμένα ρούχα, χτένες και κοσμήματα. Τα
αντικείμενα ανήκουν στους 18.000 αγνοούμενους του πολέμου της Βοσνίας, και
κυρίως στα θύματα της Σρεμπρένιτσα. Και η σκόνη προέρχεται από τους μαζικούς
τάφους.

Ο Ερυθρός Σταυρός ήλπιζε οι βόσνιοι πρόσφυγες του Σαιντ Λούις να συμβάλουν
στον περιορισμό αυτού του καταλόγου, αναγνωρίζοντας μερικά από τα αντικείμενα.
Αλλά η ανταπόκριση είναι μικρή. Και φορτισμένη: ένας άνδρας από το Μόσταρ
έκλαιγε επί τρεις ώρες ξεφυλλίζοντας αυτές τις σελίδες. Άλλοι θέλησαν να
αποφύγουν αυτή τη δοκιμασία. Μπορεί να έχουν χάσει κάθε ελπίδα. Μπορεί να
φοβούνται ακόμη. Ή να μην έχουν εμπιστοσύνη σε κανέναν. Ή, πάλι, να έχουν
αποφασίσει να γυρίσουν οριστικά αυτή τη σελίδα.

Οι Σέρβοι του Βελιγραδίου δεν είναι έτοιμοι ακόμη να δεχθούν τα εγκλήματα που
διαπράχθηκαν στο όνομά τους. Πριν από λίγες μέρες προβλήθηκε σε κινηματογράφο
του Βελιγραδίου η ταινία “Bosna!”, που γύρισαν το 1993 ο Μπερνάρ Ανρί-Λεβί και
ο Ζιλ Χερτζόγκ για την πολυετή πολιορκία του Σαράγεβου. Στη διάρκεια της
προβολής, που οργάνωσε το ανεξάρτητο κανάλι Β92, δεν ακούστηκε ούτε ψίθυρος.
Καρφίτσα αν έπεφτε στο Rex, θα ακουγόταν. Κι όταν άναψαν τα φώτα, ξέσπασαν οι
διαμαρτυρίες. Από πού έρχονται αυτές οι εικόνες; Ποιος τις γύρισε; Ποιος μας
λέει ότι όλα αυτά τα ακρωτηριασμένα πτώματα δεν είναι προϊόν ενός τεράστιου
μοντάζ; Και ποιος είναι αυτός ο Ανρί-Λεβί (που ήταν παρών στην προβολή); Η
χώρα του δεν είχε υποστηρίξει τον βομβαρδισμό του Βελιγραδίου; Πώς είναι
δυνατόν να είναι αντικειμενικός;

Χρειάστηκε η παρέμβαση των ανθρώπων του Β-92 για να ηρεμήσουν τα πνεύματα. Η
συζήτηση κράτησε τρεις ώρες. Τα δύο τρίτα των θεατών ήταν ταραγμένοι και
έξαλλοι. Το άλλο ένα τρίτο ήταν ταραγμένοι και συντετριμμένοι. Όσο περνούν τα
χρόνια, αυτός ο συσχετισμός θα αλλάζει. Όπως γράφει και ο Μπερνάρ Ανρί-Λεβί
στην Κοριέρε, οι Γάλλοι χρειάστηκαν 40 χρόνια για να αρχίσουν να
συζητούν τα εγκλήματα που διέπραξε η χώρα τους στην Αλγερία. Ο μονόφθαλμος
βασανιστής Ζαν-Πωλ Ωσαρές θεωρεί ακόμη και σήμερα ότι οι ωμότητες στις οποίες
είχε πρωταγωνιστήσει ήταν αναγκαίες. Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς εξακολουθεί ακόμη
και σήμερα να αντιμετωπίζει τα εγκλήματα που διέπραξε με κυνισμό και
αλαζονεία: για όλα, λέει, φταίει το ΝΑΤΟ. Διόλου περίεργο. Άνθρωποι σαν κι
αυτούς δεν μετανιώνουν ποτέ.