Πρόσωπα Κάνω μουσική, δεν με ενδιαφέρει η εξουσία

Τζιαναντρέα Νοσέντα: «Ο μαέστρος είναι σαν μάγος»

Αν ο Τζιαναντρέα Νοσέντα διευθύνει όπως οδηγεί, συγκλονιστικές ημέρες
περιμένουν όσους παρακολουθούν τα κονσέρτα στο Μάντσεστερ. Είναι γρήγορος στο
τιμόνι, ενθουσιώδης, ασυμβίβαστος… Ό,τι χρειάζεται για να σε κρατά στην άκρη
του καθίσματος με την ανάσα κομμένη. Σαν να παίζει Μπετόβεν.

Είναι 37 ετών και μόλις ανέλαβε διευθυντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του BBC,
που εδρεύει στο Μάντσεστερ. Γοητευτικός και, αν και δεν διακρίνεται για
έλλειψη εγωισμού, αυτό που αποπνέει, καμία σχέση δεν έχει με τη ματαιοδοξία
που, σε πολλές περιπτώσεις, στιγμάτισε η μπαγκέτα του αρχιμουσικού.

Οι μεγάλοι του είδους στο παρελθόν ­ Τοσκανίνι, Κάραγιαν, Σόλτι ­ για πολλούς
ήταν δικτάτορες. Ο Νοσέντα θαυμάζει τη μαεστρία τους, απορρίπτει όμως το στυλ
τους. Είναι ο αρχιμουσικός μιας δημοκρατικής ηλικίας: «Υπάρχουν δύο λέξεις που
δεν μου αρέσουν στη μουσική», λέει. «Καριέρα και ερμηνεία. Στα ιταλικά,
“carriera” θα πει η σταδιοδρομία σου να περιλαμβάνει το ποδοπάτημα κάποιου.
Θέλω να κάνω μουσική, αλλά δεν μ’ ενδιαφέρει η εξουσία. Όσο για την ερμηνεία,
διαβάζω μια συμφωνία με τρόπο που δεν συγκρίνεται με τον αντίστοιχο των άλλων,
δεν πρόκειται όμως για ερμηνεία. Δεν έχω κάτι να προσθέσω φιλοσοφικά, έτσι,
προσπαθώ να εμβαθύνω στη μουσική…».

Η συνεργασία με την ορχήστρα… Το μεγάλο «πρέπει» για τον Μιλανέζο μαέστρο:
«Προσπαθώ να αφουγκραστώ. Έχουν την κουλτούρα τους, την παράδοσή τους. Δεν
θέλω να πω “ό,τι παίξατε, ήταν λάθος”. Προσπαθώ να τους ενθαρρύνω να σκεφτούν
διαφορετικά. “Ο μαέστρος είναι κάτι σαν μάγος, παράγει ήχο μέσω άλλων. Αυτό
είναι το ενδιαφέρον, συνάμα όμως κι επικίνδυνο, γιατί η ορχήστρα μπορεί να
παίξει με ή χωρίς αρχιμουσικό…”».

Τρεις μήνες τον χρόνο αφιερώνει στη ρωσική ορχήστρα Κίροφ. Συνεργάζεται επίσης
με τη Φιλαρμονική του Ρότερνταμ και την άνοιξη, το «Πόλεμος και Ειρήνη» του
Προκόφιεφ θα τον φέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Νοσέντα συνεργάζεται με την
Κίροφ από το 1996 και χαρακτηρίζει τη στιγμή που συνάντησε τον μαέστρο της,
Βαλέρι Γκεργκίεφ, καθοριστική. Ήταν το 1993 στο Μιλάνο, και αν και συνάδελφοι
πλέον, ο Γκεργκίεφ παραμένει «ο μαέστρος μου». Τι είδε ο χαρισματικός Ρώσος
στον γρήγορο Ιταλό; «Πιστεύω ότι εκτίμησε τον εύκολο τρόπο με τον οποίο
προσεγγίζω τη μουσική ­ σοβαρός αλλά εύκολος».

Η συνεργασία του με την ορχήστρα Κίροφ παραμένει επιμορφωτική, όχι μόνο από
άποψη μουσικών όρων, αλλά για τον ρωσικό τρόπο ζωής. Ο Νοσέντα έχει διαμέρισμα
στην Αγία Πετρούπολη και μιλά άνετα ρωσικά. «Το θέατρο Μαριίνσκι είναι
χαοτικό. Παράγονται απίστευτα πράγματα. Δεν είναι τα πάντα ανώτερης ποιότητας,
αλλά πάντα συμβαίνει κάτι. Ο Βαλέρι είναι εκτελεστής. Του αρέσει να
ανακαλύπτει. Είναι ο ρωσικός τρόπος: δεν πειράζει αν κάτι είναι στραβό, “κάνε
μουσική” και κάτι θα συμβεί».