Επικίνδυνα και τα βιολογικά τρόφιμα!

Θέλησαν να ξεδιαλύνουν μύθους και αλήθειες. Εντόπισαν υπερβολές αλλά και
παρεξηγήσεις. Τα βιολογικά προϊόντα, λένε Ελβετοί επιστήμονες, δεν είναι τόσο
«αθώα» όσο νομίζαμε και οι γενετικά μεταλλαγμένες καλλιέργειες δεν είναι τόσο
απειλητικές για την υγεία και το περιβάλλον.

Οι επιστήμονες από το ελβετικό ερευνητικό ινστιτούτο InterNutrition που
ειδικεύεται σε μελέτες σχετικά με τη διατροφή, επιχείρησαν να συγκρίνουν τις
κυρίαρχες μεθόδους καλλιέργειας, ως προς τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον
και την υγεία των καταναλωτών. Εξέτασαν τη συμβατική γεωργία, τη βιολογική
(οργανική, όπου δεν χρησιμοποιούνται φυτοφάρμακα) και την καλλιέργεια γενετικά
τροποποιημένων φυτών.

Ξεκίνησαν με στόχο να διευκρινίσουν κατά πόσον οι αντιλήψεις που έχουμε για
κάθε μια από τις καλλιέργειες αυτές και τα προϊόντα που παράγουν είναι σωστές
και σύμφωνες με τα μέχρι στιγμής επιστημονικά δεδομένα. «Οι περισσότεροι
καταναλωτές», τονίζουν στην έρευνά τους, «θεωρούν ότι τα βιολογικά προϊόντα
είναι πιο υγιεινά και πιο εύγευστα από τα αντίστοιχα τρόφιμα που παράγονται με
συμβατικές μεθόδους καλλιέργειας. Επίσης, τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα,
από την άλλη, αντιμετωπίζονται συχνά ως μη φυσικά, ως απειλή για την υγεία και
για το περιβάλλον. Η αλήθεια», καταλήγουν οι επιστήμονες, «είναι ότι τα
βιολογικά τρόφιμα δεν είναι ούτε πιο υγιεινά, ούτε πιο ασφαλή. Μερικές μελέτες
μάλιστα δείχνουν πως είναι πιθανόν να περιέχουν περισσότερες μυκοτοξίνες από
εκείνα που παράγονται με συμβατικές μεθόδους».

Σε ό,τι αφορά τα διαγονιδιακά γεωργικά προϊόντα (εκείνα δηλαδή που
δημιουργούνται έπειτα από τροποποίηση στο γενετικό τους υλικό), η μελέτη της
InterNutrition σημειώνει πως «το πρόβλημα της μεταφοράς γονιδίων από τα
γενετικά τροποποιημένα φυτά σε άγρια συγγενικά τους είδη είναι υπαρκτό μόνο
για μερικά σημαντικά είδη καλλιεργούμενων φυτών. Για να φτάσουμε σε ένα
συγκεκριμένο συμπέρασμα πρέπει να γίνουν λεπτομερείς μελέτες, κατά περίπτωση,
κατά περιοχή, κατά φυτό».

Αυτό που υποστηρίζουν, οι συντάκτες της μελέτης, είναι πως «λίγο μετά την
εισαγωγή τους, τα διαγονιδιακά φυτά, αποδεικνύεται ότι μπορούν να αποτελέσουν
μια εναλλακτική λύση γεωργικής καλλιέργειας, η οποία μάλιστα βοηθά στη
διατήρηση των φυσικών πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος. Αν στόχος
είναι μια αειφόρος γεωργία, οι δύο μορφές καλλιέργειας (η βιολογική και εκείνη
των διαγονιδιακών φυτών) μπορούν να τοποθετηθούν παράλληλα ως προς τα οφέλη
που προσφέρουν, κάνοντας οικονομία στη χρήση φυτοφαρμάκων όσο και βελτιώνοντας
την πανίδα και τη χλωρίδα του εδάφους». Η μελέτη προκάλεσε αντιδράσεις τόσο
στην Ελβετία (όπου κυκλοφόρησε στα τέλη Σεπτεμβρίου) όσο και στην Ελλάδα, στον
βαθμό που οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι φορείς που ασχολούνται με το
θέμα, ενημερώθηκαν σχετικά. Αρκετοί είναι εκείνοι που πιστεύουν πως «το θέμα
παραμένει ακόμη ανοιχτό, από επιστημονικής πλευράς. Για κάθε μια έρευνα που
αποδεικνύει την ασφάλεια των διαγονιδιακών προϊόντων και τη χαμηλή ποιότητα
των βιολογικών, υπάρχει και μια άλλη, εξίσου αξιόπιστη επιστημονικά, που
δείχνει ακριβώς το αντίθετο». Σύμφωνα με τον κ. Ηλία Κάνταρο, γεωπόνο στη ΔΗΩ
(φορέας ελέγχου των βιολογικών προϊόντων), «η γενετική μηχανική υποβιβάζει τα
φυτά και τα ζώα, ενώ δεν απαντά στα εύλογα ερωτηματικά για τα προβλήματα
υγείας και τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Χρησιμοποιεί τεχνάσματα για να
στηρίξει την αναγκαιότητά της, παραβλέποντας μελέτες από διεθνείς οργανισμούς
όπως ο FAO, που αποδεικνύουν την υπεροχή των βιολογικών προϊόντων».

Οι επιπτώσεις από τα φυτοφάρμακα

Ένα ζήτημα που «καίει»είναι οι επιπτώσεις στην υγεία από τα φυσικά και τα
χημικά φυτοφάρμακα ­ από τα φυτοφάρμακα δηλαδή που χρησιμοποιούνται στη
συμβατική γεωργία (χημικά) και από εκείνα που παράγουν τα ίδια τα διαγονιδιακά
φυτά, τα οποία έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να λειτουργούν ως «φυσικά
φυτοφάρμακα». Οι ερευνητές της InterNutrition σημειώνουν πως «το 99,9% των
χημικών ουσιών που απορροφούνται από τον ανθρώπινο οργανισμό είναι φυσικής
προέλευσης. Ταυτόχρονα, η ποσότητα των υπολειμμάτων των συνθετικών
φυτοφαρμάκων, που λαμβάνεται ημερησίως ανά άτομο, είναι περίπου 10.000 φορές
μικρότερη από την ημερήσια δόση των φυσικών ζιζανιοεντομοκτόνων ουσιών που
παράγουν τα ίδια τα φυτά.

Υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνος οι μυκοτοξίνες

Σε υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα των βιολογικών (οργανικών) προϊόντων
αναδεικνύονται οι μυκοτοξίνες, σύμφωνα με την ελβετική Ένωση για την Έρευνα
και τη Διατροφή (InterNutrition). Οι μυκοτοξίνες είναι δηλητηριώδεις ουσίες
που παράγονται από τη μεταβολική δραστηριότητα των μυκήτων. Έχουν κατηγορηθεί
ως καρκινογενείς και επικίνδυνες για την υγεία των ανθρώπων αλλά και των ζώων.

Σύμφωνα με τους Ελβετούς συντάκτες της μελέτης «σε πολλά βιολογικά τρόφιμα
(χυμός μήλου, σίκαλη, σιτάρι) έχουν μετρηθεί περιστασιακά σημαντικά υψηλότερες
συγκεντρώσεις μυκοτοξίνης, απ’ ό,τι στα συμβατικά αγροτικά προϊόντα. Τα
αποτελέσματα βέβαια είναι μεμονωμένα και δεν μπορούν από αυτά να εξαχθούν
γενικά συμπεράσματα, αν δεν γίνουν περισσότερες μελέτες. Σίγουρο πάντως είναι
πως πρέπει να υπάρξει αυστηρότερος έλεγχος των βιολογικών προϊόντων». Στην
ίδια έρευνα σημειώνεται επίσης πως «οι κόκκοι των ποικιλιών γενετικά
τροποποιημένου καλαμποκιού ενδέχεται να περιέχουν μέχρι και κατά 90%
χαμηλότερες συγκεντρώσεις φουμονισίνης και κατά 75% χαμηλότερες συγκεντρώσεις
αφλατοξίνης (σ.σ.: και τα δύο είναι είδη μυκοτοξινών). Οι μικρότερες ποσότητες
μυκοτοξινών στις ποικιλίες του αραβοσίτου Bt, αποτελούν πιθανό πλεονέκτημα που
όμως πρέπει να επαληθευθεί».

Και επειδή ζητούμενο για τους καταναλωτές είναι να ανακαλύψουν τις διαφορές
στη διατροφική αξία και την ποιότητα των προϊόντων που καταναλώνουν, η
InterNutrition δοκίμασε να συγκρίνει τα διατροφικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά
των προϊόντων που παράγονται με κάθε μία από τις κυρίαρχες γεωργικές
πρακτικές. Οι Ελβετοί μελετητές δεν έκαναν οι ίδιοι έρευνα, αλλά στηρίχθηκαν
στις μέχρι σήμερα επιστημονικές εργασίες που έχουν δημοσιευθεί. Και εξηγούν
πως «σε 150 μελέτες, όπου συνέκριναν τα προϊόντα που παράγονται με τη μέθοδο
της βιολογικής γεωργίας και τα συμβατικά, ως προς τα θρεπτικά τους συστατικά,
την περιεκτικότητα σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, μεταλλικά άλατα, βαρέα μέταλλα,
πρωτεΐνες, άμυλο και σάκχαρα, εντοπίστηκαν ασήμαντες διαφορές». Υπογραμμίζουν
επίσης πως «τα μέχρι στιγμής επιστημονικά δημοσιεύματα, δείχνουν ότι τα
βιολογικά προϊόντα δεν είναι ούτε πιο υγιεινά ούτε πιο ασφαλή από τα συμβατικά
ή τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα».