ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Περί δικαιωμάτων και αξιών

Τα αίτια των πολέμων ήταν πάντοτε ­ και κυρίως ­ οικονομικά. Οι λαοί
αλληλοσφάζονταν για τα συμφέροντα των βασιλιάδων, των αυτοκρατόρων και των
αστών. Αλληλοσφάζονταν για τα «ιδανικά».

Οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι πχ., έγιναν «χάριν της δημοκρατίας». Ο Δεύτερος
Παγκόσμιος Πόλεμος, χάριν της «καθαρής άρειας φυλής». Η παράνοια του
Ναπολέοντα και του Χίτλερ ήταν το δευτερεύον, προσωπικό στοιχείο. Μετά τον
Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι νέοι πόλεμοι (Κορέα, Βιετνάμ, Ελλάδα, κ.λπ.)
έγιναν για χάρη του «ελεύθερου κόσμου». Και στη δεκαετία που πέρασε, ζήσαμε
ένα νέο είδος πολέμων: χάριν των αξιών. Ποιων αξιών;

Ας δούμε συγκεκριμένα τα γεγονότα.

Η πολυεθνική Γιουγκοσλαβία έζησε ενωμένη, παρά τις εντάσεις και την καταπίεση.
Μπορούσε να επιβιώσει και με τη βοήθεια της «διεθνούς κοινότητας»; Προφανώς
ναι. Αλλά Γερμανοί και Αμερικανοί σε άλλα απέβλεπαν: Πρώτος πόλεμος: Σφαγές
Γιουγκοσλάβων, Κροατών και Βόσνιων. Ερείπια και καταστροφές. Τι κέρδισαν οι
λαοί αυτοί; Αίμα, δάκρυα, ξεριζωμούς, φτώχεια.

Δεύτερο παράδειγμα: Ο πόλεμος του Κόλπου. Χάριν της ελευθερίας του Κουβέιτ.
Μπορούσε ο Σαντάμ να εξαναγκαστεί να αποσυρθεί απ’ αυτό το «κρατίδιο»;
Προφανώς ναι! Και όμως, οι ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκές ύαινες άρπαξαν την ευκαιρία:
Καταιγίδα της Ερήμου, 200.000 νεκροί, οικολογική καταστροφή και
απεμπλουτισμένο ουράνιο, και οι βομβαρδισμοί να έχουν γίνει καθημερινή
ρουτίνα. Μισό εκατομμύριο παιδιά, θύματα του εμπάργκο και των βομβαρδισμών.

Τρίτο παράδειγμα: Οι πόλεμοι «εναντίον της τρομοκρατίας». Πρώτος στόχος: η
εξόντωση του Μπιν Λάντεν. Αλλά ο υποτιθέμενος οργανωτής του χτυπήματος στη Νέα
Υόρκη, είναι μέχρι αυτή την ώρα άφαντος. Μια ολόκληρη χώρα εν τούτοις
καταστράφηκε από τα βομβαρδιστικά. Χιλιάδες (ή δεκάδες χιλιάδες) πτώματα
άθαφτα στα πεδία των βομβαρδισμών και των πολέμων. Εκατοντάδες χιλιάδες, αν
όχι εκατομμύρια, πρόσφυγες.

Το γιατί δεν είναι δύσκολο να το βρούμε. Ο τριακονταετής και ο εκατονταετής
πόλεμος ­ πόλεμοι που ρήμαξαν την Ευρώπη ­ έγιναν για τα συμφέροντα των
φεουδαρχών. Οι πόλεμοι της «Νέας Τάξης» (ο όρος είναι ίδιος με τον χιτλερικό)
γίνονται για τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Συγκεκριμένα:

Η κεφαλαιοκρατική-εμπορευματική παραγωγή είναι από τη φύση της επεκτατική. Το
κεφάλαιο ασφυκτιά στα εθνικά πλαίσια και πάγια αναζητεί νέες αγορές, πηγές
πρώτων υλών και φθηνή εργατική δύναμη για να αυξήσει τα κέρδη του. Στις
τελευταίες δεκαετίες οι κεφαλαιοκρατικές κοινωνίες ζουν μια μόνιμη, έρπουσα,
με εξάρσεις και υφέσεις, δομική κρίση. Μια κρίση υπερσυσσώρευσης. Η σχετικά
παγκοσμιοποιημένη οικονομία συνεπάγεται την παγκοσμιοποίηση των αντιθέσεων και
των συγκρούσεων. Έτσι, μετά την κατάρρευση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, οι
ΗΠΑ πίστεψαν ότι ήλθε η ώρα να πραγματοποιήσουν τα κοσμοκρατορικά τους σχέδια,
επιβάλλοντας με τους οικονομικούς και πολιτικούς εξαναγκασμούς, με τις
δικτατορίες και τους πολέμους, μια παγκόσμια ισοπέδωση με μοναδικό κυρίαρχο
την Αγορά ­ πρωτίστως το αμερικανικό κεφάλαιο. Συγκροτώντας με κάθε μέσον μια
Αυτοκρατορία, που θα σήμαινε το τέλος της Ιστορίας.

Οι πόλεμοι των τελευταίων ετών δε έγιναν ούτε χάριν του Κουβέιτ ούτε χάριν των
Κροατών και των Βόσνιων ούτε για να εξοντωθεί ο Μπιν Λάντεν. Και οι ατέλειωτοι
πόλεμοι που εξαγγέλλει ο Μπους, δεν θα γίνουν για την εξάλειψη της
τρομοκρατίας. Έγιναν, γίνονται και θα γίνονται για τα πετρέλαια, για τις
πρώτες ύλες, για τις αγορές, για την παγκόσμια ηγεμονία του Κεφαλαίου.

Και δύο ερωτήματα ­ αφελή βέβαια: Τέσσερις πόλεμοι πρόσφατοι, χάριν της
ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και τα δικαιώματα του κουρδικού
έθνους; Και η Δημοκρατία στην Τουρκία; Και η κατοχή στην Κύπρο; Και η
συνεχιζόμενη σφαγή των Παλαιστινίων;

Και οι εγχώριες ευαίσθητες ψυχές που έχυσαν άφθονα επιλεκτικά δάκρυα υπέρ των
Κροατών και των Κοσοβάρων; Τι έπαθαν οι λαλίστατοι και σιωπούν; Τυφλώθηκαν και
δεν βλέπουν για ποιο λόγο γίνεται ο πόλεμος εναντίον του Αφγανιστάν; Η
ευαίσθητη μύτη τους δεν αισθάνεται τη μυρουδιά του πετρελαίου; Και το αίμα των
Παλαιστινίων; Και τα νεκρά παιδιά του Ιράκ; Οποία επιλεκτική ευαισθησία και
επιλεκτική τύφλωση. Κάποτε οι διανοούμενοι πρωτοστατούσαν στους αγώνες για την
ελευθερία.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.