Το τέλος του εφιάλτη

«Θα πεθάνουν εκατομμύρια άνθρωποι», προέβλεπε το φθινόπωρο του 1996 ο
Βρετανός μικροβιολόγος Ρίτσαρντ Λέισι.

Πεντέμισι χρόνια αργότερα, ο Λέισι «δεν θυμάται» να είπε ποτέ κάτι τέτοιο και
οι βιοστατιστικολόγοι κάνουν λόγο για μία «επιδημία μικρού μεγέθους». Ο
εφιάλτης της Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ σκίασε ολόκληρη την Ευρώπη για να αποδειχθεί,
τελικά, ένα κακό όνειρο.

Μάρτιος 1996: Ο Βρετανός υπουργός Υγείας, Στίβεν Ντόρελ, ανακοινώνει
ότι εντοπίστηκαν στη Βρετανία δέκα κρούσματα μιας νέας μορφής της νόσου
Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ, που βαφτίζεται μεμιας «παραλλαγή της Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ»
(v-MCJ). «Η πιο αληθοφανής εξήγηση», λέει, «είναι ότι τα κρούσματα αυτά
συνδέονται με την σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (BSE)». Η Ευρώπη
παγώνει. Ήδη έχουν εντοπιστεί στη Βρετανία 170.000 κρούσματα της νόσου των
τρελών αγελάδων. Εκατομμύρια άρρωστα ζώα έχουν καταναλωθεί. Πόσοι άνθρωποι θα
πεθάνουν; Λίγες ημέρες αργότερα, ο Ρίτσαρντ Λέισι, καθηγητής μικροβιολογίας
στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, προβλέπει «τουλάχιστον 5.000 κρούσματα ανά έτος
στις αρχές του επόμενου αιώνα».

Ιανουάριος 1997: Μία ομάδα Βρετανών βιοστατιστικολόγων με επικεφαλής
τον Πίτερ Σμιθ και τον Σάιμον Κούσενς προβλέπουν στην επιθεώρηση
«Nature» «έως 80.000 κρούσματα».

Ιανουάριος 1998: Μία δεύτερη ομάδα Βρετανών βιοστατιστικολόγων, με
επικεφαλής τον Ρόι Άντερσον, προβλέπουν στην επιθεώρηση «roceedings of the
Royal Society» «έως 10 εκατομμύρια κρούσματα».

Ιανουάριος 2000: Η ομάδα του Άντερσον προτείνει στην επιθεώρηση «New
Scientist» δύο σενάρια. Το πιο δυσοίωνο μιλάει για 500.000 νεκρούς. Το πιο
αισιόδοξο, για 14.000 νεκρούς.

Αύγουστος 2000: Η ίδια ομάδα αναθεωρεί τους υπολογισμούς της και
προβλέπει, στην «Nature», 136.000 κρούσματα αν και εφόσον η μέση
περίοδος επώασης της νόσου ξεπερνά τα 60 χρόνια. Σε αντίθετη περίπτωση, το
πλαφόν των κρουσμάτων προσδιορίζεται στα 6.000.

23 Νοεμβρίου 2001: Η ομάδα του Κούσενς προβλέπει στο «Science»
«250 έως 40.000 κρούσματα», με το πιο πιθανό σενάριο να καταλήγει σε «μερικές
χιλιάδες κρούσματα» εντός μιας περιόδου είκοσι ετών. Στο ίδιο τεύχος, μία
ομάδα Γάλλων βιοστατιστικολόγων με επικεφαλής τον Ζακ-Αλέν Βαλερόν, προβλέπει
από 205 έως 403 κρούσματα στη Βρετανία. Κοινή διαπίστωση των δύο ομάδων:
έχουμε να κάνουμε με μία επιδημία μικρού μεγέθους, ανάλογη με αυτή κάποιας
κλασικής διατροφικής νόσου, «όπως η λιστερίαση».

Τα συμπεράσματα των ερευνητών είναι καθησυχαστικά· εύλογα, όμως, αναρωτιέται
κανείς γιατί ζήσαμε, επί πέντε και πλέον χρόνια, πεπεισμένοι ότι αιωρείται
πάνω από την Ευρώπη «το φάντασμα ενός άλλου AIDS», όπως χαρακτήριζε, στις 26
Μαρτίου του 1996, η εφημερίδα «Wall Street Journal» την ανθρώπινη
παραλλαγή της Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ.

Σήμερα χάρη στα μέτρα που ελήφθησαν, η νόσος των τρελών αγελάδων παρουσιάζει
σημαντική ύφεση.

Τα κρούσματα της ανθρώπινης παραλλαγής της αυξάνονται κατά «20% κάθε χρόνο,
αυτό σημαίνει ότι διπλασιάζονται κάθε τέσσερα χρόνια», εκτιμά ο Σάιμον
Κούσενς. «Με βάση, λοιπόν, τα υπάρχοντα κρούσματα, δεν πρόκειται να φτάσουμε
σε μεγάλους αριθμούς προτού περάσουν πολλά χρόνια». Και σίγουρα, τα θύματα δεν
θα είναι «εκατομμύρια», όπως προέβλεπε ο Ρίτσαρντ Λέισι το 1996.