Οι ευφυείς ζουν περισσότερο

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι τρεις με τέσσερις φορές μεγαλύτερος από τον εγκέφαλο των πιθήκων, οι οποίοι ζουν δύο με τρεις φορές λιγότερο

Το 1932 έγινε στη Σκωτία ένα πείραμα. Δεκάδες χιλιάδες μαθητές που είχαν
γεννηθεί το 1921, άρα ήταν 11 ετών, υποβλήθηκαν σε τεστ ευφυΐας. Για την εποχή
ήταν μια πρωτοποριακή πρωτοβουλία, τα αποτελέσματά της όμως γρήγορα
ξεχάστηκαν. Και έπρεπε να έλθει το 1992, για να ανακινηθεί πάλι εκείνη η
ιστορία. Ο Ίαν Ντίρι, ψυχολόγος από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου,
συγκέντρωσε τους επιζώντες και τους παρακάλεσε να υποβληθούν ξανά στο ίδιο
τεστ. Δύο ήταν τα συμπεράσματά του: πρώτον, οι εβδομηντάρηδες ανταποκρίθηκαν
πολύ καλά, ίσως μάλιστα ακόμη καλύτερα απ’ό,τι στα νιάτα τους. Δεύτερον,
υπήρχαν πολύ περισσότεροι επιζώντες μεταξύ εκείνων που είχαν υψηλότερο δείκτη.
Η σχέση ήταν σαφής: οι πιο έξυπνοι ζουν περισσότερο.

Η μελέτη αυτή παρουσιάστηκε τον περασμένο Οκτώβριο στο Παρίσι, στο πλαίσιο
διεθνούς συνεδρίου με τίτλο «Εγκέφαλος και μακροζωία». Το συμπέρασμα του
συνεδρίου, που επιβεβαιώνεται και από άλλες μελέτες, είναι κατ’ ουσίαν το ίδιο
με εκείνο του Ντίρι: όσο λιγότερο έξυπνος είσαι ή λιγότερο μορφωμένος, τόσο
νωρίτερα πεθαίνεις (από Αλτσχάιμερ, από καρκίνο του στομάχου ή των πνευμόνων,
ακόμη και από AIDS).

Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι υψηλή μόρφωση σημαίνει συνήθως καλύτερη κοινωνική
θέση, άρα πρόσβαση σε καλύτερη περίθαλψη. Αυτό δεν αναιρεί όμως, αντίθετα
ενισχύει, την ανάγκη μιας καλύτερης εκπαίδευσης.

Στο συνέδριο του Παρισιού, γράφει το περιοδικό «Νουβέλ Ομπζερβατέρ»,
επισημάνθηκε όμως και μια άλλη θεμελιώδης σχέση ανάμεσα στον εγκέφαλο και τη
μακροζωία: ζουν περισσότερο αυτοί που έχουν μεγαλύτερους εγκεφάλους. Πράγματι,
ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι τρεις με τέσσερις φορές μεγαλύτερος από τον
εγκέφαλο των πιθήκων, οι οποίοι ζουν δύο με τρεις φορές λιγότερο.

Επειδή η ανάπτυξη και ο «προγραμματισμός» του εγκεφάλου είναι πολύπλοκες
διαδικασίες, η βιολογική αυτή «επένδυση» πρέπει να λειτουργεί όσο το δυνατόν
περισσότερο.

Οι πίθηκοι

Οι πιο ανεπτυγμένοι πίθηκοι έχουν ανάγκη τους μεγαλύτερους, ακόμη κι όταν
περνούν την ηλικία της αναπαραγωγής, γιατί ο εγκέφαλός τους αποτελεί μια
πολύτιμη πηγή πληροφοριών. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο στους ανθρώπους, που
ο ογκώδης εγκέφαλός τους εγγυάται την επιβίωση για χρόνο-ρεκόρ μετά την ηλικία
αναπαραγωγής. Να ποιο είναι το καλό νέο του συνεδρίου: είμαστε φτιαγμένοι για
να ζούμε όσο το δυνατόν περισσότερο. Η αδιάκοπη αύξηση του προσδόκιμου ζωής,
που παρατηρείται σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες, επιβεβαιώνει αυτή την
εκτίμηση.

Το κακό είναι ότι μαζί με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής πολλαπλασιάζονται
και οι ασθένειες που έχουν σχέση με το γήρας. Αλλά κι εδώ υπάρχουν
ενθαρρυντικές εξελίξεις. Πολλά ερευνητικά εργαστήρια αρχίζουν να μιλούν πολύ
σοβαρά για το ενδεχόμενο «εμβολιασμού» κατά της ασθένειας Αλτσχάιμερ, με
ενδιαφέροντα αποτελέσματα στα πειράματα με ποντίκια. Όπως αποδεικνύουν όλες οι
μελέτες, η γεροντική άνοια δεν είναι κάτι αναπόφευκτο, ακόμη και σε
προχωρημένο γήρας.