ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Επιτέλους, φως στο Κυπριακό;

Η πρόσφατη, πρωτοφανής για τα κυπριακά δεδομένα, ιδιωτική συνάντηση Κληρίδη
– Ντενκτάς στην οικία του δευτέρου ίσως αποτελέσει την τελευταία ευκαιρία για
την επίτευξη δίκαιης και βιώσιμης λύσης χωρίς διχοτόμηση και επιτρέψει την
απρόσκοπτη ένταξη ολόκληρης της Κύπρου, ως ένα κράτος, στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με έναν ουσιαστικό διάλογο, στον οποίο οι δύο πλευρές θα έβρισκαν κοινό
έδαφος, θα μπορούσε η Κύπρος να εισέλθει ολόκληρη και όχι κολοβή στην Ε.Ε., με
αβέβαιο μέλλον. Η αποτυχία του διαλόγου ίσως όντως οδηγήσει σε προσάρτηση από
την Τουρκία, κάτι που η ίδια, παρά τους λεονταρισμούς της, θα ήθελε να
αποφύγει γιατί έχει τεράστιο γι’ αυτήν κόστος. Θα έκρινε όμως ότι δεν έχει
άλλη λύση, μια και θεωρεί την Κύπρο ζωτικό ζήτημα ασφάλειάς της. Επίσης δεν
αποκλείεται εντελώς να μη γίνει δεκτή η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. χωρίς
επίλυση του Κυπριακού. Η Ελλάδα θα βρισκόταν στη δυσάρεστη θέση να προβάλει
βέτο στη διεύρυνση. Σημειωτέον ότι ορισμένες χώρες, και ειδικά η Γαλλία, δεν
είναι υπέρ της διεύρυνσης οπότε ίσως κρυφά να εύχονται να έρθουν έτσι τα
πράγματα εις βάρος της Κύπρου και της Ελλάδας.

Με έναν ουσιαστικό διάλογο που θα προοιωνιζόταν τελική επίλυση θα ενισχυόταν η
θέση των οπαδών της προσέγγισης στις δύο κοινότητες στην Κύπρο, αλλά και στην
Ελλάδα και την Τουρκία, που εδώ και χρόνια αντιλαμβάνονται ότι η δίκαιη και
λογική λύση σε μία ενιαία Κύπρο είναι ορατή. Πρόκειται βέβαια για τη χαλαρή
ομοσπονδία τύπου Καναδά ή Ελβετίας, λύση που είναι αμοιβαία συμφέρουσα. Με τον
πραγματικό διάλογο για από κοινού ειρηνική επίλυση οι απορριπτικοί, των οποίων
οι θέσεις από το 1975 μέχρι σήμερα συνήθως επικρατούν, θα πάψουν να κρατούν
όμηρο το Κυπριακό με τις αυτοκαταδικασμένες απόψεις τους, όπως, από
ελληνοκυπριακής πλευράς, ότι «το Κυπριακό είναι μόνο ζήτημα εισβολής και και
κατοχής», ότι η «Κύπρος είναι ελληνική» και ότι η ομοσπονδία (και όχι βέβαα η
χαλαρή διζωνική ομοσπονδία) αποτελεί ύστατη υποχώρηση. Και από τουρκοκυπριακής
πλευράς ότι στην ουσία το Κυπριακό λύθηκε οριστικά το 1974 και ότι οι ίδιοι
είναι Τούρκοι που ζουν στην Κύπρο και όχι Τουρκοκύπριοι.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της προηγούμενης δεκαετίας οι δύο πλευρές έχασαν
πολύτιμο χρόνο ακολουθώντας αδιάλλακτη στάση μέσα στη λογική του «μηδενικού
αθροίσματος» (νικητής – ηττημένος) αντί να αδράξουν από νωρίς τον από μηχανής
θεό της Ευρώπης. Έτσι οι Ελληνοκύπριοι άθελά τους εδραίωναν τη χειρότερη λύση,
τη διχοτόμηση, οι δε Τουρκοκύπριοι κινδύνευαν με τη στάση τους να μείνουν
εκτός Ευρώπης, μία ξεχασμένη επαρχία της Τουρκίας.

Η πρωτοβουλία Κληρίδη άγγιξε και μία άλλη πτυχή του ζητήματος που αποτελεί
ίσως και τον τελικό λόγο γιατί μέχρι σήμερα δεν έχει επιλυθεί το Κυπριακό,
ειδικά σε ό,τι αφορά την ελληνοκυπριακή πλευρά: τη συμβολική αναγνώριση της
συλλογικής ταυτότητας του άλλου, των Τουρκοκυπρίων. Μέχρι σήμερα, με σπάνιες
εξαιρέσεις, οι Τουρκοκύπριοι και ο Ντενκτάς εκλαμβάνονταν απλώς ως φερέφωνο
της Άγκυρας. Ως «Κύπριοι» λογίζονται μόνο οι Ελληνοκύπριοι. Με το «Κύπριος»,
«Κύπρος», «κυπριακά δίκαια» εκλαμβάνονται αποκλειστικά οι Ελληνοκύπριοι κατά
βάση ως Έλληνες (εξ ου και ο κυπριακός εθνικός ύμνος είναι ο ελληνικός!), σαν
οι Τουρκοκύπριοι να μην υπάρχουν πια ή να μην υπήρξαν ποτέ.

Ο Α. Ηρακλείδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα
Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.