Πρωταθλητές της απογραφής

Τον περασμένο Μάρτιο ένα Airbus προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Κέρκυρας.
Οι περισσότεροι από τους επιβάτες ­ Έλληνες πρώτης γενιάς από την Αμερική ­
αποβιβάστηκαν χαρούμενοι και χωρίς να χάσουν λεπτό κατευθύνθηκαν προς το
λιμάνι.

Μετανάστες και ετεροδημότες έλυσαν το… μυστήριο της απογραφής του 2001 που βρήκε απομακρυσμένα χωριά και νησιά της παραμεθορίου με διπλάσιο ή ακόμα και πενταπλάσιο πληθυσμό. Την ημέρα της απογραφής πάντως στη Νέα Σμύρνη αρκετοί προτίμησαν να απογραφούν στον τόπο κατοικίας τους

Χθες, οι Οθωνοί, ένα μικρό νησάκι κοντά στην Κέρκυρα, κατακτούσαν το ρεκόρ
αύξησης του πληθυσμού τους της απογραφής του 2001. Ούτε λίγο ούτε πολύ,
σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ΕΣΥΕ) που δόθηκαν
στη δημοσιότητα, οι Οθωνιώτες αυξήθηκαν κατά 561,2%…

Μερικές δεκάδες χιλιόμετρα μακρύτερα στην Αβδέλλα Γρεβενών, μια κοινότητα που
οι κάτοικοί της μένουν κατά κύριο λόγο… στον Τίρναβο και τη Λάρισα,
σημειώθηκε μια ακόμη πληθυσμιακή έκρηξη της τάξεως του 252,3%. Και στα Φούρκα
των Ιωαννίνων, που διατηρούν τον τίτλο της κοινότητας ακριβώς γιατί είναι τόσο
απομακρυσμένα που δεν μπόρεσαν να ενταχθούν σε κανένα δήμο, ο πληθυσμός σχεδόν
τριπλασιάστηκε (ποσοστό αύξησης 271,4%)…

Τι έγινε ξαφνικά; Οι Έλληνες ξαναγύρισαν στα χωριά τους; Η φυγή προς την
επαρχία πήρε μορφή κύματος; Ή μήπως η χώρα μας έλυσε ξαφνικά το δημογραφικό
της πρόβλημα μιας και, πέραν αυτών των ακραίων περιπτώσεων, ο συνολικός
πληθυσμός της Ελλάδας παρουσιάζει αύξηση 6,7% σε σχέση με την απογραφή του
1991;

Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνον τέσσερις (Αρκαδία, Βοιωτία, Αιτωλοακαρνανία και
Άρτα) από τους 51 νομούς της χώρας παρουσιάζουν μείωση του πληθυσμού τους, ενώ
όλοι οι υπόλοιποι ­ της Αττικής και Θεσσαλονίκης συμπεριλαμβανομένων ­
εμφανίζουν αύξηση.

Αντιφατικά στοιχεία

Σε πρώτη ματιά φαίνεται αντιφατικό. Ή αυξήθηκαν οι γεννήσεις στην Ελλάδα
(πράγμα που δεν προκύπτει από καμιά άλλη υπηρεσία) ή αν υπήρχε τάση φυγής προς
την περιφέρεια η Αττική και η Θεσσαλονίκη θα έπρεπε να εμφανίζουν ή
στασιμότητα ή μείωση του πληθυσμού τους.

Μετανάστες και ετεροδημότες δίνουν τη λύση στο μυστήριο. Η μεγάλη κινητοποίηση
των δημάρχων και η πρόσκληση προς τους ετεροδημότες ή όσους απλώς κατοικούν σε
άλλα μέρη να επιστρέψουν στη γενέτειρά τους την ημέρα της απογραφής ώστε να
απογραφούν εκεί, έπιασε, όπως όλα δείχνουν, τόπο.

Σωσίβιο οι ετεροδημότες

Συγχρόνως τα κίνητρα ­ πούλμαν, δωρεάν μεταφορά, πανηγύρια, αρνιά ψητά στις
πλατείες ­ στην καλύτερη περίπτωση, αλλά και οι απειλές, στη χειρότερη,
μεμονωμένων δημάρχων ότι δεν θα παρέχουν π.χ. πιστοποιητικά σε όσους δεν
απογραφούν στον δήμο τους, έπαιξαν και αυτά τον ρόλο τους. Στην Αβδέλλα, για
παράδειγμα, που το 1991 η απογραφή βρήκε στο χωριό μόνο τους λιγοστούς
μόνιμους κατοίκους ­ οι υπόλοιποι δεν μπόρεσαν να φθάσουν εκεί γιατί το χωριό
ήταν αποκλεισμένο από το χιόνι ­ ο περασμένος Μάρτιος έδωσε την ευκαιρία για
τη ρεβάνς. Οι απανταχού Αβδελλιώτες βρέθηκαν εκεί, γιατί είχαν δει για μια
ολόκληρη δεκαετία το χωριό τους να μην παίρνει δραχμή από τη ΣΑΤΑ (κρατική
επιχορήγηση αποκλειστικά για την εκτέλεση έργων). Οι Οθωνοί αντιστοίχως, καθώς
είναι ως παραμεθόριος περιοχή, ενταγμένοι στην Δ’ Προνομιακή Ζώνη και ανάπτυξη
και επενδύσεις στην… έρημο, δεν νοούνται.

«Εγώ είμαι διατεθειμένος να αλλάξω τα κριτήρια κατανομής των κρατικών πόρων
προς τους ΟΤΑ προς μια πιο αναπτυξιακή αλλά και ισόρροπη κατεύθυνση, αρκεί να
συναινέσει και η ΚΕΔΚΕ», είπε στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Εσωτερικών κ. Κ.
Σκανδαλίδης, ο οποίος σχολίασε τα στοιχεία της απογραφής ως αναμενόμενα. Οι
οικονομικοί μετανάστες από την άλλη πλευρά αποτελούν τη δεύτερη παράμετρο που
συνέβαλε στην αύξηση του πληθυσμού της χώρας ­ από 10.252.580 το 1991 σε
10.939.605 το 2001. Υπενθυμίζεται ότι και η κατηγορία αυτή είχε απογραφεί τον
περασμένο Μάρτιο στον γενικό πληθυσμό, νεώτερη δε επεξεργασία από την ΕΣΥΕ θα
κάνει τη διάκριση ανά εθνικότητα.

Φυγή από τις πόλεις

Ωστόσο, όπως σχολιάζει η κ. Ήρα Έμκε – Πουλοπούλου, αντιπρόεδρος της Εταιρείας
Δημογραφικών Σπουδών, «και στην απογραφή του 1991 είχε παρατηρηθεί σχετική
μείωση του πληθυσμού στα κέντρα των μεγάλων πόλεων. Από τότε είχε αρχίσει να
φαίνεται η τάση των κατοίκων της πρωτεύουσας, για παράδειγμα, να μετακινούνται
προς τα ανατολικά προάστια ή σε κάποιες περιοχές της Δυτικής Αττικής». Η ίδια
συμπληρώνει πως «οι Έλληνες και κυρίως όσοι έχουν παιδιά προσανατολίζονται
πλέον σε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και τις αναζητούν μακριά από το κέντρο
της πόλης».