Διαστάσεις Η Καμπούλ δεν τολμά να ονειρευτεί

Σαχ Μουχάμαντ: «Έμεινα να πολεμήσω τους αναλ-φάβητους…»

Τέσσερα χρόνια μουτζαχεντίν, πέντε χρόνια Ταλιμπάν ­ 22 χρόνια πόλεμος. Η
Καμπούλ δεν τολμά πια να ονειρευτεί. Ο Σαχ Μουχάμαντ άνοιξε το βιβλιοπωλείο
του, το Shah Μ, πριν από 30 χρόνια. «Οι κομμουνιστές έκαψαν τα βιβλία μου. Οι
μουτζαχεντίν ήταν πολύ απασχολημένοι για να ασχοληθούν με τα βιβλία μου. Και
ύστερα, οι Ταλιμπάν έκαψαν τα βιβλία μου…». Οι τελευταίοι ήταν σίγουρα οι
χειρότεροι απ’ όλους. «Όταν άναψαν στην κεντρική πλατεία μια τεράστια φωτιά
για να κάψουν τα βιβλία μου, πήγα στον υπουργό Πολιτισμού και του είπα:
“Καταστρέφετε τα βιβλία μου, μπορεί να καταστρέψετε κι εμένα, δεν θα
καταστρέψετε όμως ποτέ την ιστορία του Αφγανιστάν”. Έκλεισαν τα αδέλφια μου
στη φυλακή. Ο ένας βασανίστηκε κι έφυγε από τη χώρα. Εγώ έκρυψα τα οκτώ
χιλιάδες βιβλία μου σε διάφορα σημεία της πόλης κι έμεινα να πολεμήσω τους
αναλφάβητους…».

«Η Καμπούλ θα ήταν τόσο όμορφη χωρίς τον πόλεμο…». Εδώ και 30 χρόνια, από
τότε που ένας φίλος του τον πήγε για πρώτη φορά στο σινεμά, ο Εουάζ Αλί
προβάλλει ταινίες. Μα όταν ήλθαν οι Ταλιμπάν, απαγόρευσαν τον κινηματογράφο
για θρησκευτικούς λόγους, και ο Εουάζ άρχισε να πουλάει φρούτα στον δρόμο για
να ζήσει. Την ημέρα που ξανάνοιξε το σινεμά «Μπαχτιάρ» και χιλιάδες άνθρωποι
μαζεύτηκαν απ’ έξω προσπαθώντας να μπουν στην αίθουσα, αυτό που ένιωσε ήταν
απερίγραπτο. Με τρεμάμενα χέρια έβαλε την παλιά αφγανική ταινία στο σκονισμένο
μηχάνημα και δεν χόρταινε να την κοιτάζει να γυρίζει. Χωρίς διακοπή: «Στη
διάρκεια του Ραμαζανιού δεν γίνεται διάλειμμα, γιατί οι θεατές δεν μπορούν
ούτε να πιουν ούτε να φάνε ούτε να καπνίσουν».

«Η Καμπούλ θα ήταν τόσο όμορφη χωρίς τον πόλεμο…». Ο απεσταλμένος της
Μοντ σπανίως έχει δει μάτια τόσο πνιγμένα από τη θλίψη όσο τα μάτια του
Νατζιμπουλάχ Χουσαϊνί. Αυτός ο πρώην πυγμάχος και μετέπειτα προπονητής δεν
μπορεί να ξεχάσει τις σκηνές των εκτελέσεων και των ακρωτηριασμών στο στάδιο
Γκάζι. «Σ’ αυτό το στάδιο γεννήθηκα. Την εποχή των κομμουνιστών, είκοσι δύο
ομάδες προπονούσαν εδώ τους παίκτες τους, οι προβολείς έμεναν αναμμένοι μέρα
νύχτα. Ύστερα ήλθαν οι μουτζαχεντίν, και στο στάδιο έπεφταν πύραυλοι. Και
μετά, την εποχή των Ταλιμπάν, πηγαίναμε να παίξουμε μπάλα, και βρίσκαμε έναν
άνθρωπο κρεμασμένο από το οριζόντιο δοκάρι. Συχνά, οι Ταλιμπάν έφταναν με τα
αυτοκίνητά τους με τα φυμέ τζάμια και μας έλεγαν να σταματήσουμε την προπόνηση
για να γίνει ένας ακρωτηριασμός. Πρώτα εξέθεταν τον “εγκληματία” στο πλήθος,
ύστερα ένας γιατρός τού έκοβε ένα χέρι ή ένα πόδι με το πριόνι, και στη
συνέχεια οι Ταλιμπάν έκαναν παρέλαση με τα κομμένα μέλη, προτού τα κρεμάσουν
από τα δέντρα της Καμπούλ». Όταν απελευθερώθηκε η Καμπούλ, ο Νατζιμπουλάχ δεν
πήγε με τους φίλους του στο στάδιο για να γιορτάσει. Ήθελε μονάχα να κλάψει.