Μέτσοβο: διαχρονική αξία

Σαν περαστικοί από τούτο τον κόσμο αργούμε πολύ να σκεφτούμε ότι θα θέλαμε να
αφήσουμε κάτι πίσω μας. Κάτι περισσότερο από μια καλή οικογένεια… κάτι για
τους υπόλοιπους, για τους άλλους ανθρώπους που δεν κλείνει η πόρτα του σπιτιού
μας. Άλλοι δίνουν π.χ. χρήματα για να φτιαχτεί η εκκλησιά στο χωριό που
εγκατέλειψαν, προσφέρουν δωρεές, και άλλοι απλά δημιουργούν κάνοντας γνωστό το
όνομά τους στην Ελλάδα και στα πέρατα του κόσμου. Υπάρχουν όμως και μερικοί ­
ακόμα πιο σπάνιο «είδος» ­ που διαμορφώνουν μια συλλογική συνείδηση και την
«εφαρμόζουν» όσο καλύτερα μπορούν στον ζωτικό τους χώρο. Μια τέτοια περίπτωση
­ σπάνια ­ είναι και οι Μετσοβίτες και δεν είναι καθόλου τυχαίο που η κωμόπολή
τους είναι διαχρονικά αναγνωρίσιμη «αξία» παντού.

Πολλοί θα θελήσουν να τους πειράξουν μιλώντας για την «ελίτ των Βλάχων», άλλοι
θα κοροϊδέψουν τους γέροντες που εμφανίζονται στην πλατεία με τις παραδοσιακές
φορεσιές λέγοντας ότι «πάλι φορέσαν τα αποκριάτικα», αλλά ουδείς θα μπορέσει
να αμφισβητήσει τη μοναδικότητά τους, την πετυχημένη πορεία τους στον χρόνο,
την ενότητα και σύμπνοια που διατηρούν όσο μπορούν και το γεγονός ότι
ασχολούνται για αιώνες με την κτηνοτροφία, την ξυλογλυπτική, την τυροκομία,
τις μεταφορές… για να αναφέρω μερικές μονάχα από τις εμπορικά πετυχημένες
δραστηριότητές τους.

Πόσο θα μπορούσε κανείς να ζηλέψει ένα χωριό σκαρφαλωμένο σε μια πλαγιά της
Πίνδου στα 1.100 μέτρα; Πολύ είναι η απάντηση. Πολύ, γιατί εξακολουθεί να
είναι ένα ζωντανό «χωριό» με 3.500 κατοίκους, με γεμάτα σχολεία, νηπιαγωγεία
και παιδικούς σταθμούς, με πρότυπες επιχειρήσεις, με βιβλιοθήκες-πνευματικά
κέντρα, πινακοθήκη, κόμβο στο Ίντερνετ, καλές ξενοδοχειακές μονάδες και
εξαιρετικό Συνεδριακό Κέντρο. Ακόμα περισσότερο μπορείς να ζηλέψεις αυτό το
«χωριό» για το εξαιρετικά υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, για τη νεολαία του που
δεν το εγκαταλείπει αφού υπάρχουν δουλειές, για την ποιότητα ζωής και για την
ομορφιά του τοπίου που το περιβάλλει.

Στο Μέτσοβο έχουν ακόμα την πολυτέλεια να μπορούν να επιλέγουν πώς θα ήθελαν
να διαμορφωθεί η ζωή τους στο μέλλον, πώς θα μπορούσαν να μην επηρεαστούν
αρνητικά από την τουριστική «λαίλαπα», πώς θα διατηρήσουν την ταυτότητά τους,
πώς δεν θα ξεπουληθούν… ακόμα και πώς θα γίνει να μη σερβίρονται
προτηγανισμένες πατάτες στις ταβέρνες! Υπάρχει θέληση για «αντίσταση»,
υπάρχουν και τα χρήματα που θα τους επιτρέψουν να κάνουν κάτι τέτοιο.

Η αξιοθαύμαστη «κοινωνία» του Μετσόβου φαινομενικά είναι ανοιχτή σε τρίτους
και φυσικά υπεραμύνεται των δικαιωμάτων της να παραμείνει ξεχωριστή. Η δομή
της είναι συγκροτημένη και η χαλαρότητα σε κάποιες περιπτώσεις ανεπίτρεπτη. Οι
αξίες των τοπικών «αρχόντων» υποστηρίζονται από τη βάση και όλοι μαζί
πορεύονται χαμογελαστά, αφήνοντας τον χρόνο να περνάει ευχάριστα. Δεν ξέρω πώς
θα ένιωθα εάν ήμουν Μετσοβίτης, σαν επισκέπτης όμως το καλύτερο που έχω να
κάνω είναι να αφεθώ. Μπορεί έτσι να ανακαλύψω το «μαγικό φίλτρο» που κάνει το
Μέτσοβο τόσο ξεχωριστό σημάδι στον χάρτη της Ελλάδας.

ΣΤΟ ΤΥΡΟΚΟΜΕΙΟ

Εάν θέλεις να μάθεις

περισσότερα για το τυρί και να εκτιμήσεις τη δεδομένη νοστιμιά του γνωστού μας
Μετσοβόνε, θα πρέπει να επισκεφθείς το τυροκομείο. Μια πρότυπη μικρή μονάδα
παραγωγής, με σύγχρονο εξοπλισμό που καταφέρνει όμως να αξιοποιεί τις
παραδοσιακές μεθόδους παρασκευής. Μεγάλο πλεονέκτημα του τυροκομείου του
Μετσόβου είναι φυσικά το γάλα που συγκεντρώνεται από τους κτηνοτρόφους της
περιοχής, ενώ τα ζώα από την άνοιξη έως το φθινόπωρο βόσκουν ελεύθερα στα γύρω
λιβάδια. Παρά το γεγονός ότι οι καιροί έχουν αλλάξει και τα ζώα των Βλάχων και
των Καραγκούνηδων έχουν «βελτιωθεί» με ευρωπαϊκές ράτσες, παράγοντας
περισσότερο γάλα, στο τυροκομείο η ποιότητα ελέγχεται και το τυρί διατηρεί την
ποιότητα και τη νοστιμιά του. Παλιότερα για 1 κιλό φέτα ήθελες 3,5-4 κιλά
γάλα, στις ημέρες μας θέλεις τουλάχιστον 4,7 κιλά… Το γάλα είναι περισσότερο
σε ποσότητα, αλλά φτωχότερο σε στερεά ουσία. Εκτός από το καπνιστό Μετσοβόνε
(κατά βάσιν αγελαδινό), τη Μετσοβέλα (πρόβειο + 10% αγελαδινό), τη γραβιέρα
(σε μικρές ποσότητες από τον Μάιο μέχρι τον Ιούλιο) και το κατσικίσιο τύπου
Σεβρ, στο Μέτσοβο φτιάχνουν και παρμεζάνα! Μόνο που 1 κεφάλι (25 κιλών)
χρειάζεται 500 κιλά γάλα και 2 χρόνια για να ωριμάσει!

ΚΑΤΩΓΙ ΑΒΕΡΩΦ

Όλα ξεκίνησαν από ένα παλιό κατάστιχο του 1732 που ανακάλυψε ο γνωστός
Μετσοβίτης πολιτικός Ευάγγελος Αβέρωφ. Έλεγε πως οι αμπελώνες μιας περιοχής
του Μετσόβου είχαν παραγωγή 500.000 μπουκάλια κρασί τον χρόνο. Όταν ο ίδιος
επισκέφθηκε την περιοχή είδε μονάχα πέτρες, βράχια και θάμνους… το εγχείρημα
ήταν δύσκολο, αλλά το «όραμα» δεδομένο. Τη συνέχεια την κατέγραψε ο ίδιος σε
ένα απλό κείμενο με τίτλο «Το αμπέλι του φτωχού Αγίου». Σήμερα οι αμπελώνες
τής «Κατώγι Οινοποιητικής Α.Ε.» έχουν έκταση 130 στρεμμάτων και
χαρακτηρίζονται ως οι πλέον ορεινοί της Ελλάδας, «κρεμασμένοι» στις πλαγιές
της Πίνδου, γεγονός που ίσως εξηγεί και την ιδιαίτερη προσωπικότητα του
κρασιού. Το Κατώγι Αβέρωφ είναι από τα πλέον αναγνωρίσιμα στην πατρίδα μας και
η ετήσια παραγωγή ξεπερνάει τις 100.000 φιάλες. Η εξαιρετική ποιότητα του
κρασιού οφείλεται στην εκλεκτή ποικιλία από το Μπορντό της Γαλλίας Cabernet
Sauvignon και στην εκλεκτότερη ελληνική (ίσως αρχαία ελληνική) ποικιλία
Αγιωργίτικο των αμπελώνων της Νεμέας. Κάθε ένα μπουκάλι «Κατώγι» που αγοράζετε
θα πρέπει να γνωρίζετε ότι έχει παλαιωθεί για τουλάχιστον δύο χρόνια σε ειδικά
δρύινα βαρέλια πριν περάσει στη διαδικασία της εμφιάλωσης. Το όνειρο έχει
γίνει πραγματικότητα και μάλιστα με μεγάλη επιτυχία.

ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΑ

Οι Μετσοβίτες έχουν παράδοση στην ξυλογλυπτική, αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο
ότι αγοράζοντας από ένα κατάστημα με είδη λαϊκής τέχνης για τουρίστες θα
αποκτήσετε κάτι που έχει φτιαχτεί από τα χέρια τους. Η τουριστική βιομηχανία
έχει δειγματίσει και το Μέτσοβο, αλλά αυτό δεν μειώνει καθόλου την αξία των
μαστόρων που υπάρχουν ακόμη και κάνουν χειροποίητα θαύματα. Η επίσκεψή μου στο
εργαστήριο των αδελφών Μπλέτσου ήταν κάτι παραπάνω από αποκαλυπτική. Αν και η
ζήτηση για παραδοσιακά έπιπλα είναι σχεδόν μηδενική, δεν συμβαίνει το ίδιο για
τα ξυλόγλυπτα τέμπλα εκκλησιών και τα ξύλινα κουφώματα-ταβάνια. Η μικρή
οικογενειακή επιχείρηση των τεσσάρων αδελφών που απασχολεί επιπλέον και 6-7
εργάτες δουλεύει με μαεστρία το ξύλο και δημιουργεί κομψοτεχνήματα που καμιά
μηχανή στον κόσμο δεν θα μπορούσε να μιμηθεί. Η δουλειά είναι επίπονη και
χρειάζεται γνώση και υπομονή. Ένα εκκλησιαστικό τέμπλο χρειάζεται τουλάχιστον
έναν χρόνο για να ολοκληρωθεί και ανάλογα με το σχέδιο και τις διαστάσεις του
μπορεί να κοστίσει από 5 έως και 20 εκατομμύρια δραχμές. Το ότι είναι
μερακλήδες φαίνεται γιατί παράλληλα φτιάχνουν και ένα δικό τους ταβάνι… για
να το βλέπουν! Μακάρι στα χρόνια που θα ακολουθήσουν να συνεχίσουν να υπάρχουν
τεχνίτες του ξύλου στο Μέτσοβο.

Ο ΕΛΛΗΝΟΡΡΑΠΤΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΣΟΒΟΥ

Σε ένα δυάρι του πρώτου ορόφου με θέα την κεντρική πλατεία του Μετσόβου, ο
Γιώργος Μπούμπας κατασκευάζοντας χειροποίητες φορεσιές απ’ όλη την Ελλάδα,
αισθάνεται «γραφικός». Είναι «Ελληνορράπτης» γιατί φτιάχνει περίτεχνες
παραδοσιακές ελληνικές φορεσιές και ξεχωρίζει από τους «φραγκοράπτες», αυτούς
που φτιάχνουν τα… ρούχα! Είναι από τους τελευταίους τεχνίτες και προσπαθεί
να ράψει, να κεντήσει τις φορεσιές «έτσι όπως πρέπει να γίνουν», δηλαδή με το
χέρι. Στις ημέρες μας που οι «μηχανές» μπορούν να κάνουν τα πάντα, ο κύριος
Γιώργος φανερά απογοητευμένος περιμένει τις λιγοστές παραγγελίες από Λύκεια
Ελληνίδων, χορευτικούς συλλόγους και ελάχιστους μερακλήδες. Σε άλλες χώρες
υπάρχουν πανεπιστημιακά τμήματα που αφιερώνονται στη λαϊκή τέχνη, αλλά σε εμάς
είναι διαφορετικά: «Υπάρχουν στολές που δεν φτάνει ένας χρόνος δουλειάς. Για
παράδειγμα αυτή η ανακτορική ­ της Αμαλίας που λέμε ­ χρειάζεται 3 χρόνια!
Μιλάμε για κέντημα στο χέρι και… σταυροπόδι. Κατά τη γνώμη μου, αυτό που
γίνεται στο χέρι δεν μπορεί να συγκριθεί με εκείνο της μηχανής. Είναι η μέρα
με τη νύχτα. Το θέμα μας όμως δεν είναι οι μηχανές. Είναι να μη χαθεί εντελώς
η τέχνη αυτή. Να υπάρχουν και στο μέλλον 1-2 τεχνίτες που να ξέρουν πώς
γίνεται μια ελληνική φορεσιά». Έχει δίκιο. Απόλυτο δίκιο.

ΔΙΑΔΡΟΜΗ

Πολύ κοντά στον αυχένα της Κατάρας και κάτω από την πανέμορφη τεχνητή λίμνη
του Αώου, το Μέτσοβο είναι ένας από τους πλέον διάσημους τουριστικούς
προορισμούς της Ελλάδας. Απέχει περίπου 60 χιλιόμετρα από τα Γιάννινα και άλλα
τόσα από την Καλαμπάκα. Η διαδρομή μπορεί να παρουσιάζει δυσκολίες τώρα τον
χειμώνα, αλλά μονάχα στην περίπτωση των έντονων χιονοπτώσεων και του παγετού
χρειάζεται προσοχή. Εκτός από τα τέσσερα σημεία, στα οποία επικεντρώνεται το
κείμενο, μην παραλείψετε να επισκεφθείτε το αρχοντικό Τοσίτσα, την Πινακοθήκη,
το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, το πάρκο με την εκκλησία του Αγ. Γεωργίου που
ανακαινίζεται και φυσικά την τεχνητή λίμνη Αώου. Για όλες τις δραστηριότητες
που θα θέλατε να πραγματοποιήσετε στο Μέτσοβο και τη γύρω περιοχή (περπάτημα,
4Χ4 κ.λπ.) υπάρχουν τα παιδιά της Eco Experience (τηλ. 0656-41719). Ο Γιάννης
Τόδης και ο Νίκος Χρόνης μπορούν να σας οδηγήσουν με ασφάλεια παντού και να
σας δώσουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για το μέρος που γεννήθηκαν και
αγαπούν πολύ.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Στο Μέτσοβο οι περισσότερες ξενοδοχειακές μονάδες ανήκουν σε οικογένειες,
οπότε η διαμονή σας εκτός από καλή μπορεί να έχει ιδιαίτερο χρώμα. Αξίζει να
αναφέρουμε ότι ο κορυφαίος ξενώνας «Διάσελο» (0656- 41770) λειτουργεί σαν
Συνεδριακό Κέντρο (όχι μόνο ξενώνας). Για να κλείσετε δωμάτιο για τις γιορτές
είναι πολύ αργά, γιατί συνήθως τα δωμάτια στο χριστουγεννιάτικο εορταστικό
Μέτσοβο κλείνονται σχεδόν έναν χρόνο πιο πριν. Πριν ξεκινήσετε πάντως για
Σαββατοκύριακο, φροντίστε να έχετε κλεισμένο δωμάτιο. Τα παρακάτω αναφέρονται
ενδεικτικά:

Βικτώρια 0656-41771 / Μπιτούνη 0656-44200 / Αστέρι 0656-42222 / Απόλλων
0656-41844

ΦΑΓΗΤΟ

Έχουν προσεγμένο φαγητό οι Μετσοβίτες και φυσικά φημίζονται για τα κρεατικά
και τα τυροκομικά τους. Προσωπικά έχω φάει πολλές φορές ως περαστικός στα «5Φ»
της πλατείας και το κοντοσούβλι στο πόδι ήταν πάντοτε εξαιρετικό. Πολύ καλό
φαγητό έχει το εστιατόριο-ταβέρνα «Το Παραδοσιακό», το οποίο τιμάει το όνομά
του και συστήνεται ανεπιφύλακτα. Το κορυφαίο παϊδάκι στην περιοχή το έχει ο
Δέλφας στο χωριό Ανήλιο (απέναντι), αλλά και τα «Πλατανάκια» στο Μέτσοβο
φημίζονται για τα κρεατικά τους. Στην πλατεία ο «Γαλαξίας» έχει πολλά
μαγειρευτά, ενώ «Το κουτούκι του Νικόλα» και «Το σπιτικό» των αδελφών Πατσά
έχουν καλά μαγειρευτά με παραδοσιακές συνταγές και όλα τα της ώρας.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

(Κωδικός 0656)

Αστυνομία 41233 / Δήμος 41207 / Κέντρο Υγείας 41111 / Eco Experience 41719 /
Τροχαία Ιωαννίνων 0651-26308