ΔΡΟΜΟΙ

Μπροστά στον τάφο…

… του Ναπολέοντα στάθηκα πριν από λίγο καιρό, ένα μεγαλοπρεπή τάφο με
χρυσαλοιφές και στολίδια, που θα ταίριαζε σε έναν ημίθεο, και κοίταζα τη
σαρκοφάγο από μαύρο αιγυπτιακό μάρμαρο που μέσα της ησυχάζουν επιτέλους οι
στάχτες ενός ανήσυχου ανθρώπου. Έσκυψα πάνω από το παραπέτο και στοχάστηκα για
την πορεία του μεγαλύτερου πολεμιστή του σύγχρονου κόσμου.

Τον είδα…

… να βαδίζει στις όχθες του Σηκουάνα και να σκέφτεται την αυτοκτονία, να
καταστέλλει τον όχλο του Παρισιού, να οδηγεί την ιταλική στρατιά, να διασχίζει
τη γέφυρα του Λόντι βαστώντας την τρίχρωμη σημαία, τον είδα στην Αίγυπτο στη
σκιά των πυραμίδων, τον είδα να κατακτάει τις Άλπεις και να υψώνει τον γαλλικό
αετό πλάι στις αετοφωλιές. Τον είδα στο Μαρένγκο, στο Ουλμ και στο
Αούστερλιτς. Τον είδα στη Ρωσία, όπου το πεζικό του χιονιά και το ιππικό του
ανέμου σκόρπισαν τις λεγεώνες του όπως ο χειμώνας σκορπίζει τα φύλλα. Τον είδα
ηττημένο στη Λειψία, μπροστά σε ένα εκατομμύριο ξιφολόγχες να τον σπρώχνουν
στο Παρίσι, να σφίγγει τα γαμψά του νύχια σαν άγριο ζώο, να εξορίζεται στον
Έλβα. Τον είδα από εκεί να δραπετεύει και με τη δύναμη της διάνοιάς του να
ξαναπαίρνει πίσω την αυτοκρατορία. Τον είδα στα τρομακτικά πεδία του Βατερλώ,
τότε που ενώθηκαν η τύχη και η μοίρα για να γκρεμίσουν τον αλλοτινό βασιλιά
τους. Και τον είδα στην Αγία Ελένη, με τα χέρια σταυρωμένα στην πλάτη, να
ατενίζει την κατσουφιασμένη και πένθιμη θάλασσα.

Σκέφτηκα…

… τα ορφανά και τις χήρες που είχε αφήσει στο πέρασμά του, τα δάκρυα που
χύθηκαν στη δόξα του και τη μοναδική γυναίκα που τον αγάπησε ποτέ αποδιωγμένη
από την καρδιά του με το ψυχρό χέρι της φιλοδοξίας.

Και είπα μέσα μου…

… πως καλύτερα να ήμουν ένας Γάλλος χωριάτης και να φορούσα τσόκαρα.
Καλύτερα να ζούσα σε ένα καλύβι, με μια κληματαριά να σκεπάζει την πόρτα και
με σταφύλια να κοκκινίζουν κάτω από τα φιλιά του φθινοπωριάτικου ήλιου.
Καλύτερα να ήμουν ένας φτωχός αγρότης με μια συμβία που να με αγαπάει στο
πλευρό μου, να πλέκει με το σβήσιμο της μέρας, με τα παιδιά στα γόνατά μου να
με σφιχταγκαλιάζουν. Καλύτερα να ήμουν ένας τέτοιος αγρότης και να είχα σβήσει
μέσα στην άλαλη σιωπή μιας σκόνης χωρίς όνειρα, παρά να είχα υπάρξει εκείνος ο
άνθρωπος, εκείνη η αυτοκρατορική ενσάρκωση της βίας και του φόνου, εκείνος ο
άνθρωπος που έμεινε γνωστός ως ο Μέγας Ναπολέων. Χίλιες φορές καλύτερα.
(Έπειτα από μια επίσκεψη στον τάφο του Ναπολέοντα, σκέψεις του
Ρόμπερτ Ίνγκερσολ, ενός Αμερικανού πολιτικού του δεκάτου ενάτου
αιώνα, τότε που υπήρχαν ακόμη πολλοί πολιτικοί που κρατούσαν τα μυαλά
μέσα στο κεφάλι τους και τα αισθήματα μέσα στην καρδιά τους).