Χαμηλοί τόνοι έως την ένταξη

Παπανδρέου, Τζεμ. Χαμόγελα και φιλική ατμόσφαιρα.

Καμιά φορά οι πολιτικοί έχουν παράξενες φιλοδοξίες. Όπως ας πούμε αυτή που
εξέφρασε ο κ. Ισμαήλ Τζεμ: «Νομίζω ότι κάποτε οι δυο μας (σ.σ. εννοώντας τον
εαυτό του και τον κ. Παπανδρέου) θα αναφερόμαστε ως παράδειγμα σε εγχειρίδιο
πολιτικών επιστημών. Ελπίζω, ότι αυτό θα συμβεί». Ευσεβείς πόθοι; Ο Γιώργος
Παπανδρέου πάντως δεν ακούγεται λιγότερο αισιόδοξος: «Κάθε φορά που
συναντηθήκαμε, κατορθώσαμε να κάνουμε ένα βήμα μπροστά», τονίζει ο Έλληνας
υπουργός Εξωτερικών. Όμως, λίγες ημέρες μετά τις εκβιαστικές απειλές της
τουρκικής πολιτικής ηγεσίας για το Κυπριακό και τις νέες καταγγελίες για εν
ψυχρώ δολοφονίες Τούρκων πολιτικών κρατουμένων, η παντελής απουσία επικριτικών
τόνων από ελληνικής πλευράς ξενίζει μια μερίδα της ελληνικής κοινής γνώμης.
Κάποιοι υποστηρίζουν πως «η Τουρκία μας δουλεύει» και μιλούν για την
«αθεράπευτη αισιοδοξία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής». Άλλοι όμως
πιστεύουν ότι αυτή η ερμηνεία είναι λάθος. Και εκτιμούν ότι η «ελληνοτουρκική
φιλία» αποτελεί έως ένα βαθμό το «περιτύλιγμα» μιας ρεάλ πολιτίκ.

Πάντως το κύριο πολιτικό μήνυμα της προχθεσινής κοινής συνέντευξης Τύπου των
δύο υπουργών Εξωτερικών ήταν η θετική αποτίμηση της ελληνοτουρκικής
προσέγγισης: «Σε αυτές τις δύο ημέρες αξιολογήσαμε το σύνολο της χρονικής
διάρκειας της συνεργασίας μας και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι κατορθώσαμε να
δημιουργήσουμε σημαντικά θεμέλια κατανόησης και διαλόγου σε πολλούς τομείς»,
είπε ο κ. Παπανδρέου.

Ομπρέλα

Κάποιοι όμως βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά: «Οι κύριοι Παπανδρέου και Τζεμ
άπλωσαν χθες μια ομπρέλα πάνω από την ελληνοτουρκική προσέγγιση, για να την
προστατεύσουν από τα γεγονότα της επικαιρότητας», σχολίαζε ένας βετεράνος
διπλωμάτης, που χαρακτήριζε τις αναφορές στο Κυπριακό «υποτονικές σε σχέση με
τις διαστάσεις που έχει λάβει το θέμα». Ο ίδιος επισήμαινε πως η ελληνική
πλευρά αποφεύγει τον θόρυβο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία: «Νομίζω,
η τακτική μας είναι ότι εμείς δεν μιλάμε πλέον. Αν θέλει, ας βγάλει η
Ευρωπαϊκή Ένωση τα κάστανα από τη φωτιά».

Όπως επισημαίνει ένας βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος, χαμηλούς τόνους δεν
υιοθετεί μόνο το ΥΠΕΞ αλλά συνολικά η κυβέρνηση: «Ρωτήθηκε προχθές ο
κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Πρωτόπαπας για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην
Τουρκία. Και τι απάντησε; Ότι η Τουρκία θέλει να γίνει μια ευρωπαϊκή χώρα και
ότι οι όροι που είχαν τεθεί στο Ελσίνκι περιλαμβάνουν και το θέμα του σεβασμού
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ας τους κρίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλαδή, εμείς δεν
μπαίνουμε μπροστά». Μόνο τα κόμματα της Αριστεράς φωνάζουν για τους πολιτικούς
κρατούμενους, προσθέτει ο ίδιος.

«Δεν θυμάμαι να είχατε θέσει θέμα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον
Μιλόσεβιτς», λέει δηκτικά Ευρωπαίος διπλωμάτης και υπενθυμίζει ότι σχεδόν
κανείς στην Ευρώπη δεν μιλάει για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τσετσενία.

Ο ίδιος εξηγεί πως «η Τουρκία είναι μια πολύ σημαντική χώρα, τόσο για την
Ε.Ε., όσο και για τις ΗΠΑ» και προσθέτει:

«Μετά το Ελσίνκι, έχει δρομολογηθεί μια διαδικασία. Η Άγκυρα κρίνεται από την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τους 15 συλλογικά. Και αντιλαμβανόμαστε ότι για την
ελληνική κυβέρνηση οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν μετατραπεί εδώ και δύο
χρόνια σε μέρος του συνολικού πλέγματος των ελληνοευρωπαϊκών σχέσεων. Τα
μεγάλα προβλήματα θα λυθούν μέσα από το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ελληνική
εξωτερική πολιτική φροντίζει να μη δημιουργούνται εντάσεις. Αυτό λέγεται ρεάλ
πολιτίκ».

Πράγματι, η κεντρική πολιτική της Ελλάδος είναι η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή
Ένωση.

Αυτό το δήλωσε πρόσφατα ο Πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης. «Είναι ο χώρος, όπου
μεγιστοποιούμε οφέλη, δυνατότητες και προοπτικές», πρόσθεσε ο Πρωθυπουργός και
αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις υπογράμμισε «ότι θα πρέπει να
συνεχίσουμε ακλόνητοι και με επιμονή να επιδιώκουμε την ευρωπαϊκή προοπτική
της Τουρκίας, σύμφωνα με τους όρους του Ελσίνκι».

Η Κύπρος

«Υπάρχει ένας στρατηγικός στόχος», λέει ένας κυβερνητικός παράγοντας, «και
αυτός είναι η ολοκλήρωση της ενταξιακής διαδικασίας της Κύπρου. Επιθυμούμε να
ληφθούν οι αποφάσεις σύντομα και να συμπέσει η ένταξη της Κύπρου με την
ελληνική προεδρία». Ο ίδιος αφήνει να εννοηθεί πως δεν είναι για το «καλώς
εννοούμενο συμφέρον μας» να δημιουργούνται εντάσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και
την Τουρκία για άλλα θέματα, ακόμα και για θέματα ηθικής φύσεως: «Όταν
δημιουργούνται οι εντάσεις, καλόν είναι να μην τις χρεωνόμαστε. Δεν υπάρχει
λόγος να φωνάζουμε, όταν είμαστε σε πλεονεκτική θέση».

Ενδόμυχα, στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών πιστεύουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα
αναγκαστεί τελικά να δεχτεί την ένταξη της Κύπρου χωρίς να έχει λυθεί το
Κυπριακό. «Οι διπλωμάτες στην Ευρώπη, αλλά και στις ΗΠΑ, αρχίζουν να
αντιλαμβάνονται ότι η τουρκική κυβέρνηση δεν θέλει και δεν είναι σε θέση να
συμβάλει στη διευθέτηση του Κυπριακού. Δεν είναι καθόλου ευχαριστημένοι με τις
τουρκικές απόπειρες εκβιασμού. Αυτό το κατέστησαν σαφές στην Άγκυρα τόσο η
Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και μια σειρά από ευρωπαϊκές χώρες, ο Αμερικανός
πρεσβευτής στη Λευκωσία και, πρόσφατα, αξιωματούχοι στην Ουάσιγκτον», λένε
ελληνικοί διπλωματικοί κύκλοι και προσθέτουν: «Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι
αρχίζουν να προσανατολίζονται στην ένταξη της Κύπρου χωρίς λύση του
Κυπριακού».

Στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο κ. Παπανδρέου προειδοποίησε τον κ. Τζεμ
ότι αυτό το ενδεχόμενο είναι μια πιθανή εκδοχή. Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται
να ποντάρει έως ένα βαθμό και στις «εκσυγχρονιστικές δυνάμεις» μέσα στην
Τουρκία, που έχουν αρχίζει να προβληματίζονται έντονα για το κόστος που θα
κληθεί να καταβάλει η Άγκυρα αν υλοποιήσει τις απειλές προσάρτησης των
κατεχομένων. Ωστόσο, υπάρχουν και εκείνοι που δεν πιστεύουν ότι οι Ευρωπαίοι,
αλλά προπάντων οι Αμερικανοί, θα ρισκάρουν μια μεγάλη απογοήτευση για την
τουρκική κυβέρνηση και το στρατιωτικό κατεστημένο, αν το μέτωπο του πολέμου
εναντίον της τρομοκρατίας συνεχίσει να είναι ανοικτό. Ένα μέτωπο στο οποίο η
στήριξη των μουσουλμάνων της Τουρκίας θεωρείται ζωτική.