Η διείσδυση στην Ευρώπη θα κάνει τη διαφορά

Η ευφορία που προκάλεσε η συγχώνευση της Εθνικής Τράπεζας με την Alpha Bank,
την περασμένη εβδομάδα, θα αποδειχθεί δικαιολογημένη μόνο αν η νέα τράπεζα
επιδιώξει, τα επόμενα χρόνια, να επεκταθεί στο εξωτερικό και να αποκτήσει
ευρωπαϊκή διάσταση.

Το σχόλιο αυτό διατύπωναν οικονομικοί κύκλοι, την περασμένη εβδομάδα,
εκφράζοντας δεύτερες σκέψεις για την εξέλιξη που ανέτρεψε το σκηνικό στην
οικονομία, πριν από λίγες ημέρες. Στην πραγματικότητα, όμως, ο προβληματισμός
αυτός δεν απέχει από τη λογική του υπουργού Οικονομίας κ. Νίκου Χριστοδουλάκη,
ο οποίος τονίζει με κάθε ευκαιρία την ανάγκη εξωστρέφειας της ελληνικής
οικονομίας και των ελληνικών επιχειρήσεων ­ και μάλιστα όχι με ορίζοντα τα
Βαλκάνια, αλλά την Ευρώπη.

Η Ελλάδα είναι, εδώ και έναν χρόνο, μέλος της ευρωζώνης και αυτό την
υποχρεώνει να εγκαταλείψει οριστικά την αυτάρεσκη εσωστρέφεια, με την οποία
ζει επί δεκαετίες. Αυτό αφορά όλους τους τομείς της οικονομίας, τον δημόσιο
και τον ιδιωτικό, τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους.

Οι Έλληνες εργαζόμενοι θα εισπράξουν τον μισθό του μεθεπόμενου μήνα σε ευρώ
και θα συνειδητοποιήσουν πόσο χαμηλά βρίσκεται σε σχέση με τους εταίρους τους
στην Ευρώπη. Θα δυσανασχετήσουν ­ και δικαιολογημένα.

Αλλά για να δουν καλύτερες ημέρες, για να συγκριθούν με τους Ευρωπαίους
συναδέλφους τους πρέπει και οι επιχειρήσεις στις οποίες εργάζονται να μπορούν
να συγκριθούν με τις ευρωπαϊκές. Πρέπει, πρώτα απ’ όλα, να δημιουργηθούν
μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις και με αυτή την έννοια ο κύκλος των
συγχωνεύσεων, ο οποίος ξεκίνησε με την Εθνική και την Alpha, είναι θετικός. Τα
μέτρα που σχεδιάζει το υπουργείο Οικονομίας για την παροχή κινήτρων στις
συγχωνευόμενες επιχειρήσεις θα συμβάλουν περισσότερο σε αυτήν την κατεύθυνση.

Αλλαγή προσανατολισμού

Όμως, δεν αρκεί η μεγέθυνση. Χρειάζεται και αλλαγή προσανατολισμού και
νοοτροπίας. Οι επιχειρήσεις που θα δημιουργηθούν πρέπει και να
«μεταμορφωθούν», να γίνουν ανταγωνιστικές, με ευρωπαϊκά κριτήρια, και να μπουν
στον στίβο του ευρωπαϊκού ανταγωνισμού, επιχειρώντας εξαγωγές ή επέκταση των
παραγωγικών ή άλλων τους δραστηριοτήτων. Πρέπει ­ εναλλακτικά ­ να ενταχθούν
σε δίκτυα ή συμμαχίες με Ευρωπαίους εταίρους, ώστε να παίρνουν δουλειές από
αυτούς και να προωθούν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους μέσω αυτών.

Ο κ. Χριστουδουλάκης («ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», 3/11/2001) υποστηρίζει ότι η περίοδος που
περνάμε τώρα είναι μοναδική στον χρόνο για να αποκτήσει η Ελλάδα
χαρακτηριστικά ευρωπαϊκής οικονομίας, με την έννοια ότι τώρα εντάσσεται στο
περιβάλλον της ευρωζώνης και έχει τα ελκυστικά χαρακτηριστικά της οικονομίας
σε μετάβαση. Αν δεν μπορέσει να αξιοποιήσει την ευκαιρία αυτή, προσελκύοντας
ξένες επενδύσεις, αλλά και προωθώντας τις ελληνικές, αυξάνοντας την
ανταγωνιστικότητά της και τις εξαγωγές της, δεν θα έχει ξανά την ευκαιρία να
το κάνει. Θα περιθωριοποιηθεί και θα βρίσκεται συνεχώς στην κόψη του ξυραφιού,
με τους εργαζόμενους να διατρέχουν τους μεγαλύτερους κινδύνους, κυρίως για την
ίδια την απασχόλησή τους.

Σήμερα υπάρχουν ελληνικές επιχειρήσεις με ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Αλλά αυτές
είναι λίγες. Χρειάζεται να αυξηθούν.

Τα τελευταία στοιχεία του εμπορικού ισοζυγίου είναι ενθαρρυντικά προς αυτήν
την κατεύθυνση, αφού δείχνουν ότι οι εξαγωγές αυξάνονται σημαντικά. Το
έλλειμμα του ισοζυγίου, όμως, παραμένει μεγάλο. Όπως χαρακτηριστικά σχολιάζει
σε ανεπίσημες συνομιλίες του ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, με το
ισοζύγιο εφησυχάζουμε επειδή δεν έχει επίπτωση στην αγορά συναλλάγματος, από
τη στιγμή που δεν έχουμε, πλέον, τη δραχμή ως νόμισμά μας, αλλά το ευρώ. Όμως,
το γεγονός ότι το έλλειμμα έχει φτάσει να αντιπροσωπεύει το 6% του ΑΕΠ, είναι
ασφαλώς ανησυχητικό. Παλιά όταν φτάναμε στο 4,5%, χτυπούσαμε καμπανάκι.

Μακριά από τον προστατευτισμό

Για να αλλάξει η εικόνα αυτή χρειάζεται να εγκαταλείψουν οι επιχειρήσεις και
οι ίδιοι οι Έλληνες επιχειρηματίες τη λογική του προστατευτισμού, από την
οποία πολλοί εξακολουθούν να διακατέχονται. Πρέπει να πάψουν να προσβλέπουν
στην κρατική ενίσχυση για την στήριξη των επενδύσεών τους, όπως έκαναν έως
τώρα, χωρίς, μάλιστα, να αποδίδουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Και ακόμη
πρέπει να βελτιώσουν την ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών τους
απευθυνόμενοι με σοβαρότητα και συνέπεια στους πελάτες τους, για να τους
κρατήσουν και να τους αυξήσουν.

Οι Έλληνες εργαζόμενοι έχουν και αυτοί το δικό τους μερίδιο ευθύνης στην
προσπάθεια αυτή, γιατί και αυτοί πρέπει να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων
και να αντιμετωπίσουν την εργασία τους και τις διεκδικήσεις τους, έχοντας
υπόψη τους το τι συμβαίνει στην Ευρώπη και στον κόσμο.

Όσο για την κυβέρνηση ­ και ιδίως το οικονομικό της επιτελείο ­ είναι τώρα η
ώρα να δείξει ότι το εννοούσε, όταν αναδείκνυε την ένταξη της χώρας στην
Ευρώπη σε πρώτη προτεραιότητα. Η ένταξη στην ΟΝΕ δεν ήταν παρά μόνο το πρώτο
βήμα. Τα επόμενα, τα δύσκολα, έρχονται τώρα…