Η πολυνομία και ο πολίτης

Στην Ελλάδα το σύνθημα «πρώτα ο πολίτης» δεν είναι καινούργιο. Μια παραλλαγή
του είναι «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο», μια άλλη πιο πομπώδης «το κράτος είναι
υπηρέτης του πολίτη». Τέτοια τσιτάτα θα μπορούσα να παραθέσω πολλά, όμως η
καθημερινότητα μάς προσγειώνει ανώμαλα. Η γραφειοκρατία και ο ατομισμός, η
απρόσωπη εξουσία και ο ωχαδελφισμός δημιουργούν τις περισσότερες φορές
απροσπέλαστα εμπόδια στην εξυπηρέτηση του πολίτη, με αποτέλεσμα την
απογοήτευση και την αγανάκτησή του, καθώς και την οικονομική ζημιά όλων,
δηλαδή και του κράτους και του πολίτη.

Δεν χρησιμοποίησα τυχαία τη φράση απρόσωπη εξουσία, γιατί πιστεύω πως είναι
λάθος να ταυτίζουμε τη γραφειοκρατία μόνο με το κράτος, αν και η λέξη κράτος
αποτελεί το δεύτερο συνθετικό. Ο πολίτης καταδυναστεύεται και από τους
μηχανισμούς των πολυεθνικών εταιρειών και τις επιχειρήσεις που μονοπωλούν
υπηρεσίες και προϊόντα.

Για του λόγου μου το αληθές θα ανακαλέσω στη μνήμη σας εμπειρίες όπως τις
ουρές στα σημεία ελέγχου του αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος, που ενώ αυτές
ογκούνται, οι υπάλληλοι των υπηρεσιών ασφαλείας δεν ανοίγουν τη δεύτερη
θυρίδα. Όπως την επιδιόρθωση του αυτοκίνητου σας σε εξουσιοδοτημένο συνεργείο,
που πραγματοποιείται μόνο με ραντεβού. Όπως τη συναλλαγή σας με τις μεγάλες
τράπεζες, που γίνεται μόνο με κουπόνι προτεραιότητας. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο
Έλληνας δέχεται την ταλαιπωρία αυτή αγόγγυστα, ενώ ξεσήκωνε τον τόπο με τις
φωνές του στο παλιό αεροδρόμιο του Ελληνικού και συνεχίζει να δυσανασχετεί για
το ραντεβού στα ΚΤΕΟ και την αναμονή στα Δημόσια Ταμεία.

Η στάση αυτή δεν είναι τυχαία. Οφείλεται κυρίως στο ότι οι σχέσεις του πολίτη
με το κράτος έχουν διαρραγεί εξαιτίας της αναξιοπιστίας του ελληνικού δημοσίου
και της συστηματικής διαφήμισης από τα ΜΜΕ. Και όμως, θα αναρωτιόταν κάποιος,
ουσιαστικά οι πολίτες αποτελούν το κράτος και πολλοί από αυτούς μάλιστα είναι
υπάλληλοι του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Η απάντηση στο ερώτημα βρίσκεται στον υποτυπώδη μέχρι σήμερα προγραμματισμό,
στην απουσία ορθολογισμού ως προς την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού,
αλλά κυρίως στην έλλειψη κοινωνικής παιδείας του καθένα μας, που ενώ
στηλιτεύουμε τους άλλους, δεν κάνουμε το ίδιο και για τον εαυτό μας.

Το πρόβλημα είναι σύνθετο. Πολλές από τις παραμέτρους του για να διορθωθούν
χρειάζεται κόστος πολιτικό και οικονομικό. Υπάρχει όμως μια παράμετρος που
μπορεί να βελτιωθεί χωρίς πολλές θυσίες και να διευκολύνει τον Έλληνα πολίτη
στην καθημερινότητά του. Και αυτή είναι η ΠΟΛΥΝΟΜΙΑ.

Πολύ επιγραμματικά θα έλεγα ότι οι νόμοι θεσπίζονται για τρεις λόγους.

Ο πρώτος λόγος είναι η ίδια η ζωή που ανακαλύπτει αδυναμίες εφαρμογής
προηγούμενων διατάξεων και χρειάζεται να διορθωθούν ή να συμπληρωθούν ή να
προστεθούν άλλες. Αυτό φυσικά γίνεται σε όλο το φάσμα των κοινωνικών
δραστηριοτήτων, όπως π.χ. παιδεία, υγεία, οικονομία κ.λπ.

Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την πολιτική απόφαση ριζικής αλλαγής
σε μεγάλα ζητήματα που απασχολούν, μπορεί και όχι, την κοινωνία. Στην
περίπτωση αυτή μιλάμε για θεσμικά πλαίσια με πλήθος ανατρεπτικών διατάξεων,
όπως π.χ. Εθνικό Σύστημα Υγείας, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, Καποδιστριακοί
Δήμοι, Ασφαλιστικό κ.λπ. Τέλος,

Ο τρίτος λόγος προκύπτει από την ανάγκη εναρμόνισης της νομοθεσίας μας
με αυτήν της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Στην Ελλάδα υπάρχουν αυτήν τη στιγμή περί τα 70.000 νομοθετήματα. Δηλαδή
νόμοι, προεδρικά διατάγματα, βασιλικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις κ.λπ.
Αφήνω στον αναγνώστη να φανταστεί πόσες ερμηνευτικές εγκύκλιοι έχουν εκδοθεί
για την εφαρμογή των επιμέρους διατάξεων αυτών των νομοθετημάτων και να
κατανοήσει ο ίδιος και οι συμπολίτες μας τι σημαίνει «άγνοια νόμου
απαγορεύεται».

Από το 1974-2001 έχουν ψηφιστεί και δημοσιευτεί 2.953 νόμοι και την ώρα που
γράφεται το άρθρο αυτό εκκρεμούν για δημοσίευση 8 νομοσχέδια.

Ειδικότερα τη δεκαετία 1990-2000 ψηφίστηκαν 940 νόμοι. Οι 519 αφορούσαν την
κύρωση διεθνών συμβάσεων και οι 421 ήταν νομοσχέδια.

Μ.Ο.: ετησίως ψηφίστηκαν 94 νόμοι, δηλαδή 52 διεθνείς συμβάσεις και 42
νομοσχέδια. Αναλυτικότερα:

Αξιοσημείωτο είναι ότι από το 1974 μέχρι σήμερα από τους 2.953 Νόμους έχουν
ψηφιστεί μόνο 9 Προτάσεις Νόμων με πρωτοβουλία βουλευτών και έχουν γίνει νόμοι
του κράτους:

ένας στην Α’ Βουλευτική Περίοδο (Κ. Καραμανλής),

ένας στην Ζ’ Βουλευτική Περίοδο (Κ. Μητσοτάκης),

τρεις στην Η’ Βουλευτική Περίοδο (νεώτεροι Α. Παπανδρέου),

τρεις στην Θ’ Βουλευτική Περίοδο (Κ. Σημίτης) και ένας στην Ι’ Βουλευτική
Περίοδο (τρέχουσα Κ. Σημίτης).

Αυτό φανερώνει πως τη νομοθετική πρωτοβουλία την έχει κατά αποκλειστικότητα
μόνο η κυβέρνηση, ενώ η Βουλή τον έλεγχο με την ευρεία έννοια. Η θεραπεία στο
υπάρχον πρόβλημα δεν είναι άλλη από μια γενναία κωδικοποίηση κατά υπουργείο
των σκορπισμένων διατάξεων, ώστε να συγκεντρωθούν και σε πολλές εξ αυτών να
επαναμελετηθεί η σκοπιμότητά τους. Το επεξεργασμένο και κωδικοποιημένο υλικό
όλων των υπουργείων θα πρέπει να τύχει μιας δεύτερης επεξεργασίας από τα
υπουργεία Δικαιοσύνης και Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, ώστε να υπάρξει
μια προσπάθεια γενικότερης κωδικοποίησης και απάλειψης αλληλοκαλυπτόμενων
διατάξεων. Η πρόληψη ώστε να αποφευχθεί η διόγκωση του προβλήματος δεν είναι
άλλη από την επιμελέστερη επεξεργασία των Νομοσχεδίων στη Βουλή και την
αποφυγή της νομοθέτησης με το σύστημα των τροπολογιών. Το αναθεωρημένο
Σύνταγμα και ο προσαρμοσμένος σε αυτό νέος κανονισμός της Βουλής δίνουν την
ελπίδα για καλύτερη επεξεργασία των νομοσχεδίων στις επιτροπές και βάζουν
φρένο στις τροπολογίες.

Είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι πατάσσοντας την πολυνομία εδραιώνουμε την
κοινωνική δικαιοσύνη.

Ο Παναγιώτης Σγουρίδης είναι Β’ αντιπρόεδρος στη Βουλή των Ελλήνων.