[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Οι συνέπειες από το τρομοκρατικό χτύπημα στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι βέβαιο
ότι θα είναι καταλυτικές για το παγκόσμιο σύστημα, αν και είναι δύσκολο και
πρόωρο ακόμη να προσδιορισθούν και εκτιμηθούν σε όλη τους την έκταση. Ένα
πράγμα είναι όμως σίγουρο: η έννοια της ασφάλειας αλλάζει δραματικά και μαζί
με την αλλαγή αυτή αναθεωρούνται στρατηγικές, πολιτικές και δόγματα για τη
συγκρότηση των ενόπλων δυνάμεων. Η αλλαγή στην έννοια της ασφάλειας δεν είναι
όμως απλά προϊόν του τρομοκρατικού χτυπήματος. Η αλλαγή είναι κυρίως συνέπεια
του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης και αλληλεξάρτησης. Απλώς το χτύπημα στη
Νέα Υόρκη υπογράμμισε με δραματικό τρόπο τη σημασία και αμεσότητα των αλλαγών
αυτών. Η παγκοσμιοποίηση έχει, ιδιαίτερα μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου,
αναδείξει νέες απειλές, νέους κινδύνους και προκλήσεις. Η παλαιά απειλή για
ένα μαζικό πολεμικό χτύπημα έχει σχεδόν εξαφανισθεί. Οι περισσότερες και
ισχυρότερες απειλές δεν προέρχονται σήμερα από οργανωμένα κράτη. Οι απειλές
προέρχονται είτε από ομάδες (π.χ. τρομοκρατικές, συμμορίες κάθε μορφής και
φύσης κ.ά.) που λειτουργούν έξω από το παραδοσιακό κρατικό σύστημα είτε από
τις ανεξέλεγκτες διαδικασίες της παγκοσμιοποίησης (διακίνηση ύποπτων αγαθών, ή
και ανθρώπων, οργανωμένο έγκλημα, μεταναστευτικά ρεύματα, περιβαλλοντικές
απειλές κ.λπ.) είτε, τέλος, από τα λεγόμενα «αποτυχόντα κράτη» (failed
states), όπως είναι οι περιπτώσεις του Αφγανιστάν, της Σομαλίας, «κρατών» της
Αφρικής γενικά κ.λπ.

Το νέο περιβάλλον ασφάλειας υπογραμμίζει επίσης την άρρηκτη σχέση ανάμεσα στην
έννοια της εξωτερικής και εσωτερικής ασφάλειας. Όπως και σε μια σειρά άλλων
θεμάτων, η κλασική διχοτόμος ανάμεσα σε θέματα εσωτερικής και εξωτερικής
πολιτικής έχει ή τείνει να εξαφανισθεί. Στην περίπτωση των κρατών-μελών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης το φαινόμενο αυτό είναι ακόμη πιο έντονο και ορατό, αν και
είναι δύσκολο να αφομοιωθεί ευρύτερα. Η νέα αυτή πραγματικότητα επιβάλλει
ριζικές προσαρμογές σε πολιτικές και θεσμούς για την προώθηση της ασφάλειας
στη βάση μιας «συνολικής προσέγγισης» πολιτικών, στρατιωτικών, οικονομικών και
άλλων στοιχείων…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).