Διαστάσεις Ο Ράζα θέλει να πάει σινεμά

Στο Τσαρικάρ: δύο κάτοικοι περιεργάζο-νται τα υπολείμματα δύο μηχανημάτων προβολής

Το Parvan Cinema ήταν ο μοναδικός κινηματογράφος του Τσαρικάρ. Και γέμιζε
πάντα. Οι θεατές, πολλοί από τους οποίους έρχονταν από πολύ μακριά,
συνωστίζονταν στα καθίσματα, στις πόρτες, στα παράθυρα. Κάθε μέρα γίνονταν
τρεις προβολές, και στον κινηματογράφο υπήρχαν πάντα πάνω από 400 άτομα.
Πολλοί έβλεπαν την ίδια ταινία πολλές φορές, δεν υπήρχαν άλλωστε στην πόλη
άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. Οι περισσότερες ταινίες ήταν αφγανικές και
ινδικές, πότε-πότε όμως έφερναν και καμιά ταινία του Χόλυγουντ. «Εδώ είδα τον
Ράμπο, την εποχή που πολεμούσα με τους μουτζαχεντίν εναντίον των Ρώσων»,
θυμάται ο Τζασράλα. «Οι ινδικές ταινίες πάντα με γοήτευαν, οι γυναίκες είναι
πολύ όμορφες και πολύ καλές ηθοποιοί», συμπληρώνει ο Ασαντάλα.

Το Parvan Cinema ήταν η αφγανική εκδοχή του Σινεμά Παράδεισος. Και τον ρόλο
του Φιλίπ Νουαρέ τον έπαιζε ο Ανουάρ. Εκείνος έψαχνε τις ταινίες στην αγορά,
εισέπραττε το αντίτιμο του εισιτηρίου (150 αφγάνι, δηλαδή 100 δρχ.) και έβαζε
μπροστά τα ρωσικά μηχανήματα προβολής από τον τρίτο όροφο του κτιρίου. Καμιά
φορά φιλοξενούσε και θεατρικές παραστάσεις που ανέβαζαν οι μαθητές και οι
μαθήτριες της πόλης. Σήμερα, ο Ανουάρ βρίσκεται στην Καμπούλ, έγκλειστος στις
φυλακές Αζίζ. Οι ταλιμπάν τον κατηγορούν ότι όχι μόνο παρουσίαζε ταινίες
αντίθετες με τη θρησκεία, αλλά κέρδιζε και χρήματα από τη δραστηριότητα αυτή.
Σοβαρό έγκλημα αυτό στο Αφγανιστάν, γράφει ο απεσταλμένος της Ελ Παΐς.
Ο Ανουάρ δύσκολα θα τη γλιτώσει: αν δεν προλάβουν να τον εκτελέσουν οι
ταλιμπάν, θα φάει έναν αμερικανικό πύραυλο στο κεφάλι.

Όσο για το δημιούργημά του, δεν υπάρχει πια. Στις 2 Αυγούστου 1999, οι
ταλιμπάν κατέλαβαν την πόλη και επιτέθηκαν εναντίον του κινηματογράφου σαν να
επρόκειτο για στρατιωτικό στόχο. Φορώντας μαύρα τουρμπάνια και κρατώντας
Καλάσνικωφ, έσπασαν τα μηχανήματα προβολής, έκαψαν την οθόνη και κατέστρεψαν
με μανία όλα τα καθίσματα, ένα προς ένα, τόσο της πλατείας όπου κάθονταν οι
άνδρες όσο και του εξώστη όπου κάθονταν οι γυναίκες. Τρία χρόνια νωρίτερα,
είχαν κάνει το ίδιο στην Καμπούλ: από τις 15 κινηματογραφικές αίθουσες που
υπήρχαν στην πρωτεύουσα πριν από τη σοβιετική εισβολή, έξι γλίτωσαν από τις
μάχες. Αλλά καμιά από τον φανατισμό.

Στη συνέχεια, το Τσαρικάρ πέρασε στα χέρια της Συμμαχίας του Βορρά. Κανείς
όμως δεν είχε πια τη δύναμη ή τη διάθεση να ξαναφτιάξει τον κινηματογράφο. Το
Parvan Cinema μυρίζει σήμερα περιττώματα και μίσος. Αυτό δεν εμποδίζει τα
παιδιά να παίζουν εδώ κρυφτό. Ο Ραχαματάλα, 13 ετών, και ο Ράζα, 16 ετών,
κοιτάζουν την οθόνη και δεν βλέπουν τίποτα σ’ αυτήν. Ούτε καν τα απομεινάρια
μιας ανάμνησης. «Δεν έχω πάει ποτέ στη ζωή μου σινεμά», λέει ο Ράζα με ένα
θλιμμένο χαμόγελο. «Δεν ξέρω τι βλέπει κανείς σε μια ταινία».