ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το άλλο γάντι

Τα κομματικά συνέδρια αποτελούν, εξ ορισμού, ασκήσεις αυτεπιβεβαίωσης.
Μπορούν να βοηθήσουν ένα κόμμα να ανασυνταχθεί ή να φανερώσουν πιο κραυγαλέα
τις αδυναμίες του, σπάνια όμως παράγουν πολιτική και ακόμα σπανιότερα λύνουν
πραγματικά προβλήματα.

Ειδικά για το ΠΑΣΟΚ, η ιστορία των συνεδρίων του αναδεικνύει το εξής παράδοξο:
τότε που τα είχε ανάγκη (για να εμφανισθεί μια έστω επίπλαστη πολυφωνία) δεν
διεξάγονταν (τρία μόνο, στα 22 χρόνια ηγεσίας του ιδρυτή του). Τώρα που η
πολυφωνία είναι δεδομένη, αποτελούν το προνομιακό πεδίο τακτικών χειρισμών της
νέας ηγεσίας για την ενδυνάμωση της θέσης της. Σε αυτό ακριβώς χρησίμευσε και
η επίσπευση του 6ου Συνεδρίου, βοηθούμενη και από τις εξελίξεις των τελευταίων
μηνών ­ προσωρινό πάγωμα της ενδοπαραταξιακής γκρίνιας λόγω υπεσχημένου
ανασχηματισμού, επανεμφάνιση των αυτοκαταστροφικών τάσεων της αξιωματικής
αντιπολίτευσης, σχετικοποίηση κάθε εσωτερικής δραστηριότητας μετά το
τρομοκρατικό χτύπημα.

Οι τέσσερις ημέρες του συνεδρίου επιβεβαίωσαν σε μεγάλο βαθμό αυτά τα
προμηνύματα. Πολιτικός λόγος άξιος του ονόματός του δεν ακούστηκε, ή ακούστηκε
από αυτούς που δεν άκουσαν οι σύνεδροι. Το πρόβλημα ταυτότητας ή «οράματος»
του κόμματος και της κυβέρνησης παρέμεινε ακέραιο, καθώς δεν εμφανίσθηκαν
εναλλακτικές προτάσεις. Όλοι συμφωνούν στην παθολογία (απομάκρυνση από την
κοινωνία, από τη συντροφικότητα, από τα ιδεώδη της αριστεράς) αλλά συνεχίζουν
να μην υφίστανται, τουλάχιστον ανάμεσα στις δύο κύριες εσωκομματικές
«παρατάξεις», διαφορές ουσίας. Η ευρωπαϊκή προοπτική δεν αμφισβητείται. Η
κριτική της εσωστρέφειας και η βούληση ενότητας είναι κοινές ­ και δεν πρέπει
να αποσιωπηθεί η έμπρακτα μη διχαστική στάση του άτυπου αρχηγού της
εσωκομματικής αντιπολίτευσης, καθώς και η γενική αποδοχή της προσπάθειας του
απερχόμενου γραμματέα. Το άνοιγμα στην κοινωνία (είτε ονομάζεται «νέο
κοινωνικό συμβόλαιο» είτε «ισχυροποίηση του κοινωνικού ιστού») και η
πραγματοποίηση των στόχων χάρη στους οποίους κερδήθηκαν οι τελευταίες εκλογές
αποτελούν για όλους τα βασικά ζητούμενα. Η «εκσυγχρονιστική λογική» έχει, εκ
των πραγμάτων, κυριαρχήσει.

Προς τι, τότε, μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος αφελής, η παθιασμένη συζήτηση περί
γαντιών που πετάχτηκαν και περί των προσώπων που τα σήκωσαν ή τα άφησαν κάτω;
Από πού κι ως πού το αίτημα του μόνου υποψηφίου προέδρου για μια «καθαρή
εντολή» (καθαρή ως προς το πολιτικό της περιεχόμενο, όχι αμόλυντη από την
παραμικρή διαφωνία) μπορεί να εκληφθεί ως εκβιασμός ή ως διχασμός; Η απάντηση
είναι νομίζω απλή και μας οδηγεί αναπόδραστα στη ρίζα των προβλημάτων: για
κάποιο λόγο, που δεν έχει να κάνει με την πολιτική αλλά με τη δράση προσώπων,
έχει δημιουργηθεί ψυχικό χάσμα ανάμεσα σε μέλη του κόμματος. Παρά την πρόοδο
της εσωκομματικής δημοκρατίας, τα παρατεινόμενα ελλείμματά της επιδεινώνουν
την κατάσταση: 6.500 «καλά προδιαγεγραμμένοι» σύνεδροι (έναντι 500 για το
σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Γερμανίας και 1.500 για τους Βρετανούς
Εργατικούς), ένθεν κακείθεν λίστες και υπο-λίστες που προσβάλλουν πρώτα τους
ίδιους τους υποψηφίους, κουκομαχίες και σκιαμαχίες, ένταση φωνής και ατολμία
λόγου, οργανωτική αδιαφάνεια στο επίπεδο των βασικών επιλογών.

Εν τω μεταξύ, το ΠΑΣΟΚ παραμένει δέσμιο της δυναμικής και των αδυναμιών του. Η
καταπολέμηση σε μεγάλο βαθμό της λογικής του πολιτικού κόστους αντισταθμίζεται
από μιαν άλλου είδους αλαζονεία, που συγχέει το πείσμα με το αλάθητο. Η
ικανότητα του κόμματος να επιβιώνει και να εξελίσσεται σχοινοβατώντας πάνω από
τον γκρεμό μετριάζεται από την ιδιότητά του να μαγνητίζεται από κάθε γκρεμό. Η
πρόκληση για την αυριανή κυβέρνηση είναι να αντιληφθεί ότι δεν έχει την
πολυτέλεια να αναπαραγάγει τα κομματικά χαρακτηριστικά.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.