Απαγορευμένος καρπός το πράσινο!

Η Αθήνα ήταν και παραμένει η ευρωπαϊκή πρωτεύουσα με το λιγότερο πράσινο. «Οι
συνθήκες στην πόλη τις τελευταίες δεκαετίες δεν ήταν ποτέ ούτε καν σε ανεκτά
όρια», τονίζει ο κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, επίκουρος καθηγητής Βοτανικής στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Όταν στη δεκαετία του ’80 ο Αμερικανός καθηγητής Helmut
Lieth έψαξε να βρει στοιχεία για το πράσινο της Αθήνας στις πρώτες δορυφορικές
εικόνες που έδειχναν την ποσότητα της βλάστησης στα αστικά κέντρα του πλανήτη,
δεν μπόρεσε να δει τίποτα: ολόκληρη η πόλη φαινόταν σαν να είναι… βραχώδης
περιοχή».

Από τότε μέχρι σήμερα, το πράσινο (αυτό που βρίσκεται μέσα στην πυκνοδομημένη
πόλη αλλά και το πράσινο που βρίσκεται γύρω από αυτήν) αντί να αυξηθεί,
μειώθηκε. Η πλέον αρμόδια υπηρεσία, ο Οργανισμός της Αθήνας, παραδέχεται πως η
κατάσταση έχει επιδεινωθεί τραγικά την τελευταία δεκαετία, με αποτέλεσμα οι
κάτοικοι της πόλης να ζουν σε συνθήκες ασφυξίας.

Το 1980, η συνολική δομημένη έκταση της πόλης ήταν η μισή από αυτή που είναι
σήμερα. Και η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο μετά βίας ξεπερνούσε τα 2,5
τετραγωνικά μέτρα (για την ακρίβεια, το 1984, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού
Οργανισμού Περιβάλλοντος, ήταν 2,58 τετραγωνικά μέτρα).

Σήμερα, οι πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές της Αθήνας απλώνονται σε μιάμιση
φορά μεγαλύτερη έκταση. Κι η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο έχει μειωθεί στα
2,55 τετραγωνικά μέτρα.

Επεξεργασμένοι χάρτες της Αθήνας, βασισμένοι σε δορυφορικές φωτογραφίες από το
1972 και το 1999, αποδεικνύουν με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο το πόσο
διογκώθηκε και πύκνωσε το τσιμέντο στην πόλη εις βάρος του πρασίνου και το
πόσο δραστικά έχει μειωθεί το περιαστικό πράσινο που βρίσκεται γύρω από την
πόλη και την βοηθά να αναπνέει.

Στη Θεσσαλονίκη, η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Στην κατάταξη των πόλεων από
τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος η συμπρωτεύουσα βρίσκεται μια θέση πάνω
από την Αθήνα, μόνο και μόνο επειδή οι ερευνητές μέτρησαν ως αστικό πράσινο κι
εκείνο του κομμάτι του Σέιχ Σου που βρίσκεται κοντά στην πόλη (σε
πυκνοδομημένες περιοχές όπως ο Άγιος Παύλος, οι Συκιές, η Τούμπα και το
Πανόραμα).

Γιατί, σύμφωνα με μια άλλη μελέτη, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, στην
οποία μετρήθηκε μόνο το πράσινο που βρίσκεται μέσα στην πόλη, η αναλογία είναι
πολύ μικρότερη: 1,6 τετραγωνικό μέτρο ανά κάτοικο.

Οι περισσότερες πόλεις της Ελλάδας παρουσιάζουν την ίδια απογοητευτική εικόνα.

Το Ηράκλειο διαθέτει μόλις δύο πάρκα, τα οποία δεν ξεπερνούν σε έκταση τα 15 στρέμματα.

Στην Πάτρα, μια πόλη συνολικής έκτασης 25.000 στρεμμάτων, τα 19.000 είναι
τσιμέντο και τα υπόλοιπα είναι πάρκινγκ και, γενικά, χώροι χωρίς πράσινο.

Στα Γιάννενα, μια πόλη που μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’70 ήταν…
κήπος, σήμερα η έκταση πρασίνου καλύπτει μόνο 1.590 στρέμματα και σε αυτά
περιλαμβάνονται οι… νησίδες και τα προαύλια των σχολείων!

Μοναδική εξαίρεση, η πόλη της Λάρισας, όπου υπάρχουν σήμερα 455.000
τετραγωνικά μέτρα πρασίνου, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του ’80 με δυσκολία
έφτασαν τις 250.000.

Εξαίρεση – ανάσα στον κανόνα αποτελεί η Λάρισα

Εξαίρεση στον κανόνα που θέλει το τσιμέντο να καταλαμβάνει ολοένα και
περισσότερο χώρο έναντι του πρασίνου αποτελεί η Λάρισα, αφού οι παρεμβάσεις
των τελευταίων είκοσι χρόνων έχουν φέρει την πόλη σε μια από τις πρώτες θέσεις
από πλευράς πρασίνου. Οι ελεύθερες και δεδροφυτευμένες εκτάσεις φτάνουν σήμερα
στη Λάρισα τα 455.000 τετραγωνικά μέτρα, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του ’80
δεν ξεπερνούσαν τα μισά.

Οι πρώτες παρεμβάσεις κατά τη δεκαετία του ’80 αφορούσαν τη δημιουργία
πεζοδρόμων και μάλιστα τότε η θεσσαλική πόλη είχε καταγράψει ευρωπαϊκό ρεκόρ
με έξι χιλιόμετρα πεζοδρόμων και παράλληλων δενδροφυτεύσεων.

Στη συνέχεια, ελεύθεροι χώροι σχεδόν σε κάθε συνοικία της Λάρισας
διαμορφώθηκαν σε πάρκα και πλατείες με αρκετό πράσινο. Η αναμόρφωση του χώρου
του Αλκαζάρ και η παράλληλη δενδροφύτευσή του έδωσε στη Λάρισα έναν σημαντικό
πνεύμονα πρασίνου, έκτασης εξήντα στρεμμάτων. Μέσα στην πόλη την τελευταία
εικοσαετία σε πεζοδρόμια και πλατείες έχουν φυτευτεί περισσότερα από 20.000
δένδρα.

Την ίδια ώρα, ο Βόλος ελπίζει στην ενίσχυση του πρασίνου και των ελεύθερων
χώρων στο αμέσως επόμενο διάστημα, λόγω των έργων και των παρεμβάσεων που
προγραμματίζονται στην πόλη εν όψει της Ολυμπιάδας του 2004. Στις άμεσες
παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η ανάπτυξη του περιαστικού πρασίνου. Όμως, η εικόνα
που παρουσιάζει σήμερα η πόλη, σε σχέση με τις δύο προηγούμενες δεκαετίες,
είναι ήδη σαφώς βελτιωμένη. Είναι ενδεικτικό πως το 1980 υπήρχαν συνολικά
έντεκα χώροι πρασίνου (πλατείες κ.λπ.) και πλέον ο αριθμός αυτός έχει φτάσει
περίπου τους 120, ενώ έχουν φυτευτεί σε πεζοδρόμια, πλατείες, νησίδες,
προαύλια σχολείων και εκκλησιών περίπου 100.000 δένδρα.

Στα Γιάννενα η εικόνα είναι μάλλον διαφορετική, αφού τα τελευταία χρόνια η
αλματώδης οικιστική ανάπτυξη της πόλης έχει ως αποτέλεσμα να μειωθεί αισθητά
το πράσινο, Συνολικά, σήμερα η έκταση πρασίνου στον Δήμο Ιωαννίνων καλύπτει
1.590 στρέμματα, ενώ μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’70 τα Γιάννενα ήταν «μια
κηπούπολη», όπως είπε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος Αν. Παπασταύρος,
επισημαίνοντας παράλληλα πως οι προσπάθειες του δήμου επικεντρώνονται στην
ενίσχυση των ελεύθερων χώρων και του πρασίνου.