«Όλο λεύκες λυγερές και ιτιές καρποτινάχτρες»

Ένα ποτάμι είναι ένας υγρός δρόμος. Δεν είναι πάντα ομαλός, δεν είναι πάντα
εύκολος, είναι όμως ο δρόμος του νερού. Άλλοτε μικρός και στενός σαν
καλντερίμι και άλλοτε φαρδύς σαν λεωφόρος, ο δρόμος του ποταμού οδηγεί πάντα
στη θάλασσα. Ετούτος ο δρόμος έχει συνέχεια κίνηση και όλοι εύχονται να μη
σταματήσει ποτέ, μια και η συνεχής κυκλοφορία του νερού έχει να κάνει με τη
ζωή την ίδια. Είναι όμως ποτέ δυνατόν ένας τέτοιος υγρός δρόμος, ένας ποταμός,
να οδηγεί στον θάνατο; Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας την πραγματικότητα, η απάντηση
είναι όχι. Αν όμως συμβουλευθούμε την ελληνική μυθολογία, η απάντηση είναι
«ναι». Και το όνομα του ποταμού αυτού; Αχέρων!

Ο Ερμής έπαιρνε τις ψυχές των νεκρών (για τούτο ονομαζόταν και ψυχοπομπός) για
να τις φέρει στον Κάτω Κόσμο. Τις πήγαινε στον ποταμό Αχέροντα και τις
παρέδιδε στον Χάροντα (ή Χάρο), που ήταν ο μακάβριος βαρκάρης-περαματάρης.
Εκείνος έναντι οβολού (χρηματικής αμοιβής) διέπλεε τον ποταμό Αχέροντα και τη
λίμνη Αχερουσία, οδηγώντας τις ψυχές των νεκρών στον Άδη, τον βασιλιά του Κάτω
Κόσμου. Η είσοδος του φαραγγιού τού Αχέροντα ήταν οι Πύλες του Άδη, ενώ ο Κάτω
Κόσμος για πολλούς ετοποθετείτο στα έγκατα της λίμνης Αχερουσίας. Αν
μπορούσαμε να γυρίσουμε τον χρόνο αρκετούς αιώνες πιο πριν, θα βλέπαμε τρία
ποτάμια, τον Αχέροντα, τον Κώκυτο (ποταμό της θλίψης) και τον Πυριφλεγέθοντα
(ή Βωβό ­ τόπο περιπάτου των νεκρών), να σχηματίζουν μια τεράστια ελώδη
έκταση, μια λίμνη με αυξομειούμενο βάθος, η οποία σύμφωνα με τον Θουκυδίδη
έφτανε μέχρι τη θάλασσα. Αυτή ήταν η φοβερή και τρομερή λίμνη Αχερουσία με
τους μυστικούς βράχους-σπηλιές, τα καλυμμένα από την ομίχλη έλη που έκανε τη
φαντασία τών τότε κατοίκων της περιοχής να οργιάζει. Οι Ρωμαίοι συγγραφείς
Υγίνος και Πλίνιος μνημονεύουν την Αχερουσία σαν «Άορνο λίμνη», δηλαδή σαν τη
λίμνη που ανέδιδε θανατηφόρους αναθυμιάσεις για όσα πουλιά πετούσαν από πάνω
της!

Στις μέρες μας η λίμνη Αχερουσία έχει αποξηρανθεί και στη θέση της βρίσκεται η
πλούσια πεδιάδα της περιοχής του Μεσοποτάμου. Ο Αχέροντας όμως εξακολουθεί να
περνάει από τα στενά του ­ τις Πύλες του Άδη ­ συνεχίζοντας την πορεία του
προς τη θάλασσα, εκβάλλοντας σε «ένα ακρογιάλι μικρό, με γύρω
φουντωτά της Περσεφόνης δάση, όλο λεύκες λυγερές και ιτιές
καρποτινάχτρες». Η παραπάνω περιγραφή ανήκει στον Όμηρο και το ακρογιάλι
αυτό θυμίζει την περιοχή του όρμου της Αμμουδιάς!

Το πόσο γοητευτικός παραμένει ακόμα και σήμερα ο Αχέρων, φαίνεται από την
περιοχή των πηγών του, κοντά στο χωριό Γλυκή που αναπτύσσεται ραγδαία και
συγκεντρώνει πολύ κόσμο, τόσο το καλοκαίρι για μπάνιο και περπάτημα όσο και
τον χειμώνα. Η σύγχρονη ελληνική ιστορία δένει τον Αχέροντα με τα χωριά και
τους ανθρώπους του Σουλίου, ενώ καινούργια παραμύθια έρχονται να προστεθούν
στα αρχαία. Πολύ κοντά στις πηγές, νοτίως του όρους Γκορίλας, ζούσε ένας
δράκος που μόλυνε το νερό και το έκανε πικρό, έτσι ώστε όσοι το πίνουν να
πεθαίνουν. Για να αφήνει το νερό καθαρό ζητούσε από τους χωρικούς να του
προσφέρουν κάθε τόσο μία κόρη να την τρώει. Το δράκο τον σκότωσε ο Άγιος
Δονάτος ή Αϊδωνάτος (το όνομα του οποίου αναμφίβολα οδηγεί στον Αϊδωνέα, τον
καταχθόνιο αρχαίο θεό) που γιορτάζεται στις 30 Απριλίου. Μετά τον θάνατο του
δράκου το νερό έγινε γλυκό, εξ ου και το όνομα «Γλυκή» του χωριού κοντά στις
πηγές!

Είτε σας αρέσουν τα παραμύθια είτε όχι, η επίσκεψη στον Αχέροντα είναι καλό να
συνδυαστεί με περπάτημα δίπλα στις όχθες του, ενώ για τους μυημένους
περιπατητές η ανάβαση στην περιοχή των στενών ή στα Σουλιωτοχώρια ακολουθεί το
παλιό μονοπάτι και συστήνεται ανεπιφύλακτα.

ΣΟΥΛΙ

Στην πρόσφατη επίσκεψή μου στην περιοχή συνάντησα μια παρέα Ιταλών τουριστών
που αναρωτιόνταν βλέποντας τα χαλάσματα του Σουλίου γιατί τους είπαν να έρθουν
εδώ… στη μέση του τίποτα! Άντε να τους εξηγήσεις για το πώς έχει καταγραφεί
στην ψυχή του Έλληνα το Σούλι, τι έγινε στο Κούγκι, ποιο είναι τα κάστρο της
Κιάφας, τι σημαίνουν όλα ετούτα τα πηγάδια και γιατί, όλα αυτά τα σημαντικά,
είναι παρατημένα στην τύχη τους. Στο οροπέδιο που σχηματίζεται στη συμβολή του
Τσαγγαριώτικου ρέματος με τον Αχέροντα δημιουργήθηκε τον 16ο αιώνα μια
ομοσπονδία 11 χωριών, από τα οποία ξεχώρισαν τέσσερα. Το Σούλι (πρωτεύουσα), η
Σαμονίβα, το Αβαρίκο και η Κιάφα. Οι ανένταχτοι, ανυπότακτοι Σουλιώτες
αντιστάθηκαν σθεναρά στον τουρκικό ζυγό, αλλά το 1803 ηττήθηκαν από τον Αλή
Πασά, ανατινάζοντας ηρωικά το μοναστήρι στο Κούγκι, ενώ την ίδια στιγμή οι
Σουλιώτισσες έπεφταν χορεύοντας από το Ζάλογγο. Όσοι Σουλιώτες γλίτωσαν,
επέστρεψαν στα χωριά τους το 1820, σύμμαχοι πλέον του Αλή Πασά ενάντια στον
Σουλτάνο. Δύο χρόνια μετά και πάλι ηττημένοι εγκατέλειψαν οριστικά τα χωριά
τους. Αν και πολλά έχουν ειπωθεί για τους Σουλιώτες και τη μικρή άνυδρη
πατρίδα τους, στη μνήμη όλων των Ελλήνων το παράδειγμα θέλησης για ελευθερία
και αυτοθυσίας των Σουλιωτών έχει καταγραφεί με χρυσά γράμματα και ετούτος ο
τόπος χαρακτηρίζεται ιερός. Αυτά τους είπα και έμειναν με το στόμα ανοιχτό!

ΤΟ ΝΕΚΡΟΜΑΝΤΕΙΟ ΤΗΣ ΕΦΥΡΑΣ

Δίπλα στο χωριό Μεσοπόταμος και κοντά στο Καναλλάκι, στη συμβολή των ποταμών
Αχέροντα και Κώκυτου βρίσκεται το αρχαιότερο και σπουδαιότερο Νεκρομαντείο (ή
Νεκυομαντείο ­ από το νέκυς που σημαίνει νεκρός), το οποίο χρονολογείται από
τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Ετούτος ο βράχος, ο οποίος υψώνεται πάνω από την
πεδιάδα που καταλάμβανε η Αχερουσία λίμνη, ήταν σπουδαίος χώρος λατρείας των
θεών του Κάτω Κόσμου και επικοινωνίας με τις ψυχές των νεκρών. Παράλληλα θα
μπορούσε να χαρακτηριστεί και σαν μια πολύ καλοστημένη «επιχείρηση» των
αρχαίων ημών προγόνων! Εάν υποθέσουμε πως κάποιος ήθελε να δει και να μιλήσει
με τον νεκρό αδελφό του, ερχόταν εδώ ­ όχι φυσικά με άδεια χέρια ­ και έμενε
για λίγο στον χώρο των ξενώνων ώσπου να εξαγνιστεί. Επί μερικές ημέρες
ακολουθούσε ειδική δίαιτα και ερχόταν σε επαφή με τον μαγικό κόσμο των
ναρκωτικών ουσιών (πιθανότατα με τον καπνό-φούντα). Παράλληλα οι
υπηρέτες-«διάκονοι» μάθαιναν τα πάντα γι’ αυτόν και τον αδελφό του. Όταν
ερχόταν η πολυπόθητη στιγμή, τον περνούσαν έντρομο και μαστουρωμένο μέσα από
έναν μικρό λαβύρινθο και καθόταν σε έναν θολωτό υπόγειο και θεοσκότεινο χώρο.
Έξαφνα ένα φως εμφανιζόταν απέναντί του και ένας ιερέας ντυμένος στα λευκά
κατέβαινε με γερανό (!) από την οροφή του θολωτού «τάφου». Εκείνος έβλεπε τον
νεκρό αδελφό του, του μιλούσε και το θαύμα είχε συντελεστεί!

Αν και το Νεκρομαντείο πυρπολήθηκε από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ. και επιπλέον
στον 18ο αιώνα έχτισαν πάνω του τη μονή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου,
βρίσκεται ακόμα εκεί, σχεδόν ανέπαφο, πέρα για πέρα αληθινό!

ΣΚΑΛΑ ΤΖΑΒΕΛΛΑΙΝΑΣ – ΓΕΦΥΡΑ ΝΤΑΛΑ

Σε απόσταση μόλις 10 λεπτών με τα πόδια από τις πηγές του Αχέροντα βρίσκεται
το ονομαστό μονοπάτι «Σκάλα της Τζαβέλλαινας». Σύμφωνα με τον Ηλία Βενέζη στο
βιβλίο του «Αργοναύτες: Οι Λύκοι του Αχέροντα και του Σουλίου», το μονοπάτι
σκαλίστηκε στον βράχο από τις Σουλιώτισσες. Τις κρεμούσαν από ψηλά μέσα σε
κοφίνια και έτσι αιωρούμενες στο κενό έτρωγαν τον βράχο, δημιουργώντας το
μονοπάτι. Ποτέ κανένας δεν μπόρεσε να περάσει το μονοπάτι αυτό καβάλα σε ζώο,
μονάχα μια φορά η Τζαβέλλαινα, για τούτο και πήρε το όνομά της. Σήμερα,
διαβρωμένο και λιγότερο επικίνδυνο από ποτέ, είναι εύκολο να το ανέβεις ή να
το κατέβεις, αφού το προσεγγίζεις εύκολα και με αυτοκίνητο.

Περίπου 20 λεπτά από τη Σκάλα απέχει το σύγχρονο μεγάλο γεφύρι του Αχέροντα,
αλλά και εκείνο του Ντάλα. Και στα δυο γεφύρια μπορείς να φθάσεις είτε
περνώντας μέσα από το ποτάμι τους καλοκαιρινούς μήνες είτε από το κανονικό
μονοπάτι, που είναι βατό και πολύ εύκολο για τον καθένα. Το γεφύρι του Ντάλα
είναι πέτρινο, μονότοξο και στεφανώνει το Τσαγγαριώτικο ρέμα, στο σημείο που
ενώνεται με τον Αχέροντα. Δίπλα του ακριβώς στέκονται τα ερείπια ενός μύλου
που δεν λειτουργεί πια. Τόσο το γεφύρι όσο και ο μύλος διατηρούν το όνομα του
μυλωνά, του Ντάλα δηλαδή! Αν συνεχίσει κανείς ετούτο το μονοπάτι θα φθάσει
έπειτα από 1,5 ώρα στη Σαμονίβα, το ονομαστό χωριό του Σουλίου, κάτω από το
κάστρο της Κιάφας.

ΔΙΑΔΡΟΜΗ

Το χωριό Γλυκή που είναι και η βάση για τις εξορμήσεις στον Αχέροντα, αλλά
και στα Σουλιωτοχώρια, απέχει 60 χλμ. από την Πρέβεζα, 40 από την Ηγουμενίτσα
και 140 από τα Ιωάννινα. Πολύ κοντά είναι και το χωριό Καναλλάκι (45 από
Πρέβεζα και 15 από Γλυκή). Από τη Γλυκή υπάρχουν δύο δρόμοι που οδηγούν στις
πηγές του Αχέροντα, εκατέρωθεν του ποταμού. Για να βγείτε πάντως στην αρχή των
μονοπατιών θα ακολουθήσετε τον βατό χωματόδρομο που ξεκινάει ακριβώς δίπλα από
τη σιδερένια γέφυρα του στρατού, απέναντι από τον μεγάλο χώρο αναψυχής (δεξιά,
έτσι όπως κοιτάμε τον ποταμό αντίθετα από τη ροή του). Αυτός θα σας οδηγήσει
και πάνω από τη Σκάλα της Τζαβέλλαινας (στον χώρο που διαμορφώνεται με πέτρινο
πεζούλι) και στην αρχή των μονοπατιών για το γεφύρι του Ντάλα και τα Στενά του
Αχέροντα (ίσια περνώντας το τούνελ). Προσοχή χρειάζεται στις ταμπέλες της
νομαρχίας που αφορούν τη σήμανση των μονοπατιών. Είναι οι περισσότερες λάθος,
είναι και ακαλαίσθητες, έχουν ελλιπείς πληροφορίες, δεν βοηθούν στον
προσανατολισμό, για τούτο μην τις εμπιστεύεστε. Κρίμα! Στο Σούλι και τη
Σαμονίβα μπορείτε να φθάσετε και μέσω ασφάλτινου δρόμου, ενώ για το
Νεκρομαντείο της Εφύρας θα ακολουθήσετε τον δρόμο για το χωριό Μεσοπόταμος.
Κοντά στις πηγές του Αχέροντα θα βρείτε κάποιους που σας πηγαίνουν βόλτα με
φουσκωτή βάρκα μέχρι το γεφύρι στη Γλυκή. Αν νομίζετε (και νομίζουν) ότι αυτό
είναι rafting, είστε γελασμένοι. Μάλλον για παρωδία πρόκειται και κανονικά δεν
θα έπρεπε να χρησιμοποιούν τη λέξη rafting, γιατί κοροϊδεύουν τον κόσμο.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Τουριστική υποδομή υπάρχει στην περιοχή, πολλοί είναι οι επισκέπτες του
Αχέροντα τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες, ενώ εύκολα θα βρείτε
ενοικιαζόμενα δωμάτια, αλλά και ξενοδοχεία. Τα περισσότερα ξενοδοχεία
βρίσκονται στον όρμο της Αμμουδιάς, αλλά και στο Καναλλάκι που είναι κομβικό
σημείο στην περιοχή. Στη Γλυκή θα βρείτε ενοικιαζόμενα δωμάτια (τηλ.
0666-41464), ενώ απίστευτος μου φάνηκε ο ξενώνας «Χαβάη» ­ λόγω συνδυασμού
ονομασίας και τοποθεσίας στο χωριό Καρυώτι! Ο ξενώνας στο Σούλι (τηλ.
0666-61285 και 61230) άλλοτε λειτουργεί και άλλοτε όχι. Τα παρακάτω ξενοδοχεία
αναφέρονται ενδεικτικά: Αχέρων (Καναλλάκι) 0684-22241. Εφύρα (Καναλλάκι)
0684-22128. Ελένη (Αμμουδιά) 0684-41167. Παράδεισος (Αμμουδιά) 0684-41301.

ΦΑΓΗΤΟ

Ένα παξιμάδι, μερικές ελιές, λίγο τυράκι Στο χωριό Γλυκή υπάρχουν αρκετά
εστιατόρια και αναψυκτήρια, μια ξύλινη εξέδρα μάλιστα έχει τοποθετηθεί μέσα
στο ποτάμι για να πίνεις τον καφέ σου βλέποντας το νερό να κυλάει κάτω από τα
πόδια σου. Προσωπικά πιστεύω ότι κάτι τέτοιο είναι επικίνδυνο, ενώ δηλώνει
ξεκάθαρα την ασυδοσία που επικρατεί. Εξαιρετικά μπορείτε να φάτε στο
καφέ-εστιατόριο «Πηγές του Αχέροντα», δίπλα στο ποτάμι, αλλά και στο
«Πέτρινο», λίγο πιο κάτω. Ανοιχτό όλο τον χρόνο είναι και το καφενείο στο
Σούλι (0666-24486) που μπορούν να σας φτιάξουν κάτι πρόχειρο και νόστιμο να
φάτε. Για περισσότερες επιλογές δοκιμάστε τις ταβέρνες στο Καναλλάκι και στην
παραλία της Αμμουδιάς.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Αστυνομία Καναλλακίου 0684-22222. Δήμος Φαναρίου 0684-2231. Κέντρο Υγείας
Καναλλακίου 0684-22581. Νοσοκομείο Πρέβεζας 0682-22871. Τουριστική Αστυνομία
Πρέβεζας 0682-25489. Τροχαία Πρέβεζας 0682-28136.